Jyldan-jylǵa «Býrabaı» memlekettik ulttyq tabıǵı parkiniń aýmaǵyn tamashalaýshy týrısterdiń qatary artyp keledi. Áttegen-aıy, týrısterdiń keıbiri tabıǵattyń tamashasyn tek qyzyqtap qana qoımaı, «artyna iz qaldyryp», tastarǵa atyn ádiptep jazyp ketedi. Ony óshirip, búlingendi bútindeý ormanshy ınspektorlarǵa qosymsha sharýa ǵana emes, aýyr júk. Jumbaqtastyń baýyryna jaqyn baryp janaryńdy sýarsań, jartastarǵa qashalǵan adam attarynan kóz súrinedi. Vandalızmmen kúresýdi qolǵa alǵan memlekettik ulttyq tabıǵı parkiniń ormanshylary Jumbaqtasqa qashalǵan jazýlardy óshirýdi tek qys mezgilinde ǵana iske asyratynyn aıtady. Sebebi kóldiń muzy qalyńdaǵanda ǵana qurylǵyny jetkizip, vandalızmmen kúresti jalǵastyrǵan ońtaıly kórinedi.
Tabıǵı parktiń aýmaǵyn qadaǵalaıtyn ormanshylar tasqa qashalǵan jazýlardy óshirip, orasan sharýany eńsere almaı jatqanda kelgen týrısterdiń keıbiri kelesi tasqa óziniń esim-soıyn qashap ketetin kórinedi. Ásirese kól jaǵalaýyndaǵy jartastardyń jaqparyna jáne Bólektaýdyń bókterinen bastap asýyndaǵy qojyr tastarǵa «syzý syzatyndardyń» qatary artpasa, kemimeı otyr. Ormanshylarǵa shoqysy kók tiregen Bólektaýdyń betkeıine jazýlardy óshirýge arnalǵan qurylǵyny bókterip alyp jetkizý de jeńil emes eken. Ormanshylar «jazǵyshtardyń» áreketi ınspektorlarǵa qanshalyqty aýyrtpalyq ákeletinin sezinse deıdi. Jazǵy maýsymda at basyn buratyn týrısterge tabıǵı park ormanshylary kelip-ketý paraqshasyn úlestirip, tabıǵatty qorǵaýdyń ádebimen tanystyryp, talaptardy eskertedi. О́kinishke qaraı, odan da vandalızm basylmaı tur.
«Jartastarǵa jazý jazyp, graffıtı salý – zııandy áreket qana emes, baryp turǵan vandalızm. Mundaı «sýretshilerdi» qatań aıyptap, jaýapkershilikke tartý kerek, qomaqty somada aıyppul arqalatyp jazalaǵan durys dep sanaımyn. Vandaldardyń áreketi Ulttyq parktiń tabıǵı landshaftynyń kelbetin buzady, sondaı-aq taý-tastarǵa orasan japa shektiredi. Jartasqa boıaý jaǵýǵa bar bolǵany birneshe sekýnd jetkilikti, al tazartyp, jazýdy óshirýge birneshe saǵat ýaqyt jumys isteýge týra keledi», deıdi «Býrabaı» memlekettik ulttyq tabıǵı parkiniń ormanshysy Qaıyrbaı Baltabaev.
Tabıǵı parktiń aýmaǵyndaǵy tańba túsken tastardy tazalaý jumystary qorshaǵan ortaǵa eshqandaı da qaýipti emes. Qurylǵynyń ishindegi túıirshik boıaýlardy úgite otyryp qyryp, shań-tozańyn da syrtqa shyǵarmaı «jutyp» otyrady. Ormanshy Qaıyrbaı Baltabaev jazǵyshtardyń súıkeı salǵan jazbasynyń bir árpin óshirýge 30-40 mınýt ýaqytty sarp etetinin qynjyla jetkizdi. «10 sharshy santımetrlik bir áripti óshirýdiń ózi ýaqyttyń sory. Tasqa jaǵylǵan boıaýdyń quramy men qalyńdyǵyna baılanysty da jumys aýyrlaı túsedi», dedi Ulttyq tabıǵı park ormanshysy.
Adamdardyń qashaý nemese basqa da quraldardy qoldanyp jazýlardy óz betinshe qolmen óshirýine tyıym salynǵan. Sebebi bul tastyń betki qabatyn juqartyp, búlinýine ákep soǵýy múmkin. Sondaı-aq ártúrli boıaý eritkishter qorshaǵan ortaǵa, ásirese kólderdiń bıoalýandyǵyna zııanyn tıgizedi.
Jartastardy tazartý úshin Ulttyq parktiń qorshaǵan ortaǵa áseri az, qurǵaq aǵyndy vakýýmdy óńdeý arqyly jartastardy tazartatyn arnaıy qurylǵy satyp alynǵan. Bul jumsaq ári ekologııalyq tazartý ádisiniń taý jynystarynyń betki qabatyna eshqandaı da zııan emes, tas mújilmeıdi. Tek betki qabatyna jaǵylǵan boıaýdy úgip otyryp ketiredi. «Býrabaı» MUTP qoldanatyn tehnologııa joǵary qysymsyz, az abrazıvti bolyp sanalady. «Jańa tehnologııa vakýým men arnaıy túıirshikterdi qoldanýǵa negizdelgen. Tastyń beti germetıkalyq túrde bekitilgen reaktıvti sorǵysh arqyly tazartylady. Dál ári jyldam baǵyttalatyn abrazıv tastyń betin zaqymdamaıdy, kir men boıaýdy ǵana ketiredi», deıdi «Býrabaı» memlekettik ulttyq tabıǵı parkiniń ınjener-ekologi Marjan Abdrahmanova.
«Býrabaı» MUTP terrıtorııasyn vandaldardyń qashap ketken jazýy men sýretinen tazartý jumysyn Ulttyq parktiń barlyq orman sharýashylyqtary kezektesip júzege asyrady. «Ekologııalyq vahtany» birinshi bolyp Býrabaı orman sharýashylyǵynyń ınspektorlary qolǵa alǵan. Olar Bólektaý, Kókshetaý, Jeke batyr taýlarynyń eń kóp lastanǵan, týrıster jıi baratyn jerlerin tazalap, tabıǵattyń tamashasy búlinbeýine kúsh salyp keledi.
Jartastardy tazartý park qyzmetkerleri úshin erekshe mańyzdy jumys bolyp otyr. Ekologııalyq bastamaǵa týrıster de úles qossa deıdi Ulttyq park qyzmetkerleri. Kelgen árbir týrıst tabıǵatty óziniń úıi dep qabyldap, aıalaı bilse degen ýáj aıtady. «Ulttyq park aýmaǵyna qydyryp kelgen qonaqtarymyzdan tabıǵat aıasynda demalýǵa jaýapkershilikpen qaraýdy, qorshaǵan ortany aıalaýdy, jartastaǵy vandalızmge jol bermeýdi, mundaı oqıǵa týraly bizge habarlaýdy suraımyz. Sulý tabıǵatty saqtaý, oǵan qamqorlyqpen qaraý – bárimizdiń ortaq boryshymyz. Keler urpaqqa ne qaldyratynymyz bizdiń peıilimizden ǵana emes, is-áreketimizden de aıqyndalady», deıdi Qaıyrbaı Baltabaev.
