Mıras • 21 Maýsym, 2024

Jambynyń aty

120 ret
kórsetildi
1 mın
oqý úshin

Erte zamanda qazaq mer­genderi at ústinde shaýyp kele jatyp syryq basyna ilip qoıǵan jambyny atyp túsirý úshin at tańdaǵan. О́ıtkeni mergen minetin at tolyq úıretilgen ári se­zimtal, ıesiniń taqym qy­sýy men tizgin qaqqan sátin qalt jibermeı ańǵa­ratyn aqyldy, shabysy óte jaıly, jumsaq bolǵany durys.

Jambynyń aty

Sol sebepti baǵzy zaman­da mergender jamby atý úshin júrisi taı­palǵan sý jorǵa minetin bolǵan. О́ıtkeni jorǵanyń júrisi jaıly, jyldamdyq yrǵaǵy birtekti. Mundaı jylqyny qazaq «jamby aty» dep áspettegen. Jambynyń aty – shaýyp nemese jor­ǵalap kele jatyp, nysana – jam­byǵa jaqyndaǵanda qozǵalysyn asa jaıly tynysh yrǵaqqa aýystyra biletin qabiletti bolýǵa tıis.

Kóne derekterde mergen astyn­daǵy atynyń tórt tuıaǵy jerden bir sátke qatar kóteriletin kezin túısigi arqyly ańdaıtyn bolǵan. Dál osy kezde jebe bosatqan jaǵdaıda onyń nysanaǵa dóp tııý múmkindigi zor.

Halqymyzdyń tarıhı jyrlar sanatyna jatatyn «Bógenbaı ba­tyr­dyń birinshi joryǵy» atty jyr­da (Moldajan Jadaıulynyń nus­qasy. – Babalar sózi: Júz tom­dyq. – Astana: «Folıant», 2004. 58-tom.147-b) ba­tyrdyń jamby atý úshin minetin atyn «Jamby ker» ataǵany aıtylady:

«Ekeýi qala berdi amandasyp,

Bet alyp tartty jalǵyz Kúnshyǵysqa.

Hosh aıtyp júrip ketti Bókeń batyr,

Astynda jamby ker at, qolda shatyr».