Shıki usynys – qate sheshimge sebep

Qurylys kompanııalary basshylarynyń aıtýyna qaraǵanda, qoıylyp otyrǵan shart tym kóp. Mine, osy máseleni talqylaǵan óńirlik kásipkerler palatasyn­da ótken jıynda birjaqty qory­tyndy shyǵarý qıyn boldy. Saraptamashylardyń pikirine súıensek, ıdeıa jaqsy bolǵanymen, eski úılerdi buzyp, olardyń ornyna zaman talabyna saı jaıly baspana salý máselesi tym kúrdeli. Birinshiden, eski úıdiń turǵyndary úıleriniń burynǵy kólemin jańa kólemge aýystyrýǵa kóne me? Eń bastysy, keıingi jyldary ja­ýynnan keıingi sańyraýqulaqsha boı kótergen kópqabatty úılerge qaladaǵy jylý qazandyqtarynyń qýaty jetkilikti me? Jylý elektr ortalyǵy bolmaǵandyqtan, jańa úılerdi jylýmen qamtamasyz etý máselesi ótkir sezile bastady. Endigi bir saýal – qurylys jumystarynyń barysynda qajetti materıaldar baǵasy qym­bat­tap ketpeı me? Odan basqa da fors-major másele az emes.

Kezdesý barysynda oblys­tyq Qurylys, sáýlet jáne qala qu­ry­lysy basqarmasy bas­shy­synyń orynbasary Azamat Baıqýanyshev atap ótkendeı, jańartý baǵ­dar­lamasy qala turǵyndaryn suryq­syz, ýaqyt tabyna shydaı almaı, qaýsap qalǵaly turǵan eski ǵımarattardan jańa úılerge kóshirip qana qoımaı, oblys ortalyǵynyń sáýletine áser etpek. Baǵdarlamanyń ákimshisi, qalalyq Turǵyn úı kommýnaldyq sharýashylyǵy, Jolaýshylar kóligi, avtomobıl joldary bólimi jáne Turǵyn úı ınspek­sııa­sy bolmaq. Qurylysty qarjy­lan­dyrýdy jeke qurylys salýshy men memlekettik organdar 80 jáne 20 paıyz araqatynasynda qamtamasyz ete alady. Jańa tur­ǵyn úı jergilikti bıliktiń ıdeıasy boıynsha eski úıler buzylǵan jer­de ǵana salynady. Salynǵan qury­lystyń páteri kóp bolsa, kásip­ker sata alady.

Turǵyndar arasynda aýyzeki tilde avtoqalashyq dep atalatyn aımaq baǵdarlamaǵa birinshi bolyp belgilengen. Bul jerde baǵzy zamandaǵy barak úlgisindegi birneshe eki qabatty eski úıler bar. Baǵdarlamaǵa qatysý úshin turǵyndardyń 100 paıyz kelisimin alý qajet. Olarǵa jańa páterler sharshy metrge sharshy metr qaǵıdaty boıynsha beriledi. Eski úılerde kólemi 30 sharshy metrge deıingiler de bar ekenin eskersek, turǵyndar qosymsha aýmaqty tegin ala alady. Birinshi kezeńde osyndaı­ 48 páterdi bolashaq qurylysqa arnalǵan telimdi da­ıyndaý úshin buzý josparlanyp otyr. Olardyń ıelerine jergilikti bılik turǵyn úıdiń 1 sharshy metri úshin 300-312 myń teńge tólep, satyp alady jáne qurylysty ın­fra­qu­rylymmen qamtamasyz ete­di. Mine, osydan keıin jeke qu­ry­lys kompanııasy óz esebinen 9 q­a­batty úı turǵyzady.

Jańa úıdiń 48 páteri burynǵy barak turǵyndarynyń menshigine beriledi. Qalǵan páterlerdi naryq­tyq baǵamen satýǵa bolady. Bylaı qaraǵanda bári qısyndy. Biraq osy joba kásipkerlerdiń ózine tıimdi bola ma? Jańa úılerdi avtonomdy gaz qazandyqtarymen jylytpaq. Demek jylý quny tym qymbat bolady. Turǵyndardyń ózine kommýnaldyq tólemderge jumsaıtyn qarajatyn qossańyz, ájeptáýir júk bolǵaly tur. Barak úılerde turǵan turǵyndardyń áleýmettik-turmystyq jaǵ­daıy belgili. Saıyp kelgende baǵ­dar­lamaǵa qatysýǵa kez kelgenniń keli­simin alý ońaı bolmaýy da múmkin.

Kásipkerlerdiń saýaly san alýan. Olar óteýsiz berýge týra keletin 48 páter úshin 9 qabatty úıdiń eki kireberisine ornalastyrylady. Eń bastysy, aqsha tabýdyń ózge kózderi joq. Josparǵa sáıkes kommersııalyq ǵımarattar salýǵa bolmaıdy. Oı eleginen ótkizip qarasańyz, joba qatysýshylaryna qoıylatyn talaptardyń tizimi de barynsha mańyzdy. Qurylys salýshy kompanııa 1-3-sanattaǵy lısenzııaǵa ıe bolýy, oblys aýma­ǵynda tirkelýi, materıaldyq jáne eńbek resýrstarynyń bar ekenin rastaýy, bankrottyq taratý rásimine jatpaýy, keıingi 3 jylda aıtarlyqtaı salyq aınalymy bolýy jáne sottyń zańdy kúshine engen sheshimderi bo­ıynsha bereshegi bolmaýǵa tıis. Bıznes ókilderi 1 sharshy metrdi 330 myń teńge dep baǵalaý naryqqa sáıkes kelmeıdi dep otyr. Oblys ortalyǵynda 1 sharshy metrdiń quny 370 myń teńge dep baǵalansa, quba-qup. Alaıda oblystyq Qu­rylys basqarmasynyń ókilderi buǵan ıpotekalyq baǵdarlamalar sanynyń azaıýyna baılanysty turǵyn úı quny tómendeıdi degen ýáj aıtady.

– Mehanızm durys jumys isteýi úshin baǵdarlamany áleýetti qurylys salýshylarmen birge daıyndaý kerek, – deıdi «Ademi Holding» qurylys kompanııasynyń dırektory Ádilbek Maqyshev. – Qurylys materıaldarynyń baǵasy rettelmeıdi, únemi ósip otyrady. Táýekelder óte joǵary. Ýaqytsha turǵyn úıge qonystanǵan adamdarǵa da, qurylys salý­shy­lar­ǵa da salmaq túspeýi úshin osyndaı jaǵdaılardy eskerý kerek.

Taqyrypty túıindeı kele baǵdarlamany taǵy bir py­syq­tap ótpese bolmaıtynyn aıt­qymyz keledi. Kókshetaýda eski úıler barshylyq. Demek tilek bildirýshilerdiń barlyǵyna jumys jetkilikti. Al nátıje shyǵý úshin bar jaıdy túgel ekshegen lázim.

Kókshetaý