Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń normatıvtik qaýlysy  № 3 

2014 jylǵy 24 jeltoqsan, Astana qalasy Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń keıbir normatıvtik qaýlylaryna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý jáne Qazaqstan Respýblıkasy Joǵary Tórelik soty Plenýmynyń keıbir qaýlylarynyń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń keıbir normatıvtik qaýlylarynyń kúshi joıyldy dep taný týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynyń ózgerýine baılanysty Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń jalpy otyrysy qaýly etedi: Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń mynadaı normatıvtik qaýlylaryna ózgerister men tolyqtyrýlar engizilsin: 1) «Qazaqstan Respýblıkasynda sot bıligi týraly zańdardy qoldanýdyń keıbir máseleleri týraly» 1998 jylǵy 14 mamyrdaǵy № 1 normatıvtik qaýlysy (Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2008 jylǵy 22 jeltoqsandaǵy № 8, 2011 jylǵy 30 jeltoqsandaǵy № 5 normatıvtik qaýlylarymen engizilgen ózgeristerimen jáne tolyqtyrýlarymen birge): kirispede: birinshi abzasta «Konstıtýsııasy» degen sózden keıin (budan ári – Konstıtýsııa)» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; ekinshi abzastyń úshinshi sóıleminde «Qazaqstan Respýblıkasy» degen sózder alyp tastalsyn, «Konstıtýsııasynyń» degen sóz «Konstıtýsııanyń» degen sózge aýystyrylsyn; 2-tarmaqta: ekinshi abzasta: «Konstıtýsııalyq Keńeske» degen sózder «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq Keńesine» (budan ári – Konstıtýsııalyq Keńes)» degen sózdermen aýystyrylsyn; úshinshi abzasta: «Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq is júrgizý kodeksi 322-babynyń» degen sózder «Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq-prosestik kodeksi (budan ári – QPK) 342-babynyń» degen sózdermen aýystyrylsyn; 7-tarmaqta: tórtinshi abzasta: «kánigi túrde» degen sózder alyp tastalsyn; «Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq kodeksiniń 362-baby» degen sózder «Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq kodeksiniń 430-baby (budan ári – QK)» degen sózdermen aýystyrylsyn; 9-tarmaqta: birinshi abzastaǵy «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 513-baby» degen sózder «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń (budan ári – ÁQBtK) 653-baby» degen sózdermen aýystyrylsyn; ekinshi abzasta: «Qylmystyq kodeksiniń 342-baby» degen sózder «QK-tiń 410-baby» degen sózdermen aýystyrylsyn; 10-tarmaqta: tórtinshi abzasta: «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 541-babynyń» degen sózder «ÁQBtK-niń 684-babynyń» degen sózdermen aýystyrylsyn; «Qylmystyq is júrgizý kodeksiniń 327-babynyń» degen sózder «QPK-niń 346-babynyń» degen sózdermen aýystyrylsyn; «Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 513-babynda» degen sózder «ÁQBtK-niń 653-babynda» degen sózdermen aýystyrylsyn; 12-tarmaqta: besinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń 4-babyna sáıkes osy normatıvtik qaýly qoldanystaǵy quqyqtyń quramyna engiziledi, jalpyǵa mindetti bolyp tabylady jáne resmı jarııalanǵan kúnnen bastap qoldanysqa engiziledi.»; 2) «Sot aktilerin ádeıi oryndamaǵany úshin jaýaptylyq týraly» 2003 jylǵy 19 jeltoqsandaǵy № 12 (Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2011 jylǵy 30 jeltoqsandaǵy № 5 normatıvtik qaýlysymen engizilgen ózgeristerimen jáne tolyqtyrýlarymen birge): taqyrybyndaǵy jáne búkil mátin boıynsha «ádeıi» degen sóz alyp tastalsyn; búkil mátin boıynsha «ákimshilik nemese» degen sózder alyp tastalsyn; búkil mátin boıynsha «habarlamada», «Habarlamaǵa», «habarlamasyn» degen sózder «usynymda», «Usynymǵa», «usynymyn» degen sózdermen tıisinshe aýystyrylsyn; búkil mátin boıynsha «sot aktilerin» degen sózderden keıin «jáne atqarýshy qujattardy» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; 1-tarmaqta: birinshi abzastaǵy «Qylmystyq is júrgizý kodeksiniń (ári qaraı - QIJK) 131, 449» degen sózder «Qylmystyq prosestik kodeksiniń (budan ári – QPK) 127, 472» degen sózdermen tıisinshe aýystyrylsyn; ekinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «Zańdy kúshine engen sot úkimin, sot sheshimin nemese ózge de sot aktisi men atqarý qujatyn oryndamaý, sondaı-aq olardyń oryndalýyna kedergi keltirý zańda kózdelgen qylmystyq jaýaptylyqqa ákep soǵady.»; 2-tarmaqta: birinshi abzastaǵy «170, 305» degen sıfrlar «171, 325» degen sıfrlarmen tıisinshe aýystyrylsyn; 3-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «3. Jaýapkerlerden aqshalaı nemese ózge de óndirip alýlar týraly sot aktisi zańdy kúshine engennen keıin zańda kózdelgen jaǵdaılarda sottar atqarý paraǵyn ýaqtyly jazýy, sot aktisiniń mórmen kýálandyrylǵan kóshirmesin nemese odan úzindini, jaýapkerdiń ornalasqan jerin kórsetip, talap qoıýdy qamtamasyz etý úshin tyıym salynǵan múliktiń tizilimin qosýy jáne osy qujattardy jaýapkerdiń jazbasha ótinishi boıynsha óndirip alýshyǵa berýi jáne osy qujattardy «Atqarýshylyq is júrgizý jáne sot oryndaýshylarynyń mártebesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń (budan ári – Zań) 52-babynda kózdelgen talaptarǵa sáıkes atqarýshylyq is júrgizýdiń tıisti organyna jiberýi qajet.»; 4-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «Sanksııalanýǵa jatatyn atqarýshylyq áreketterdi júrgizý týraly qaýlyny sot oryndaýshysy atqarýshylyq áreketter jasalǵan orny boıynsha sotqa usynady. Qaýlyǵa qujattardyń kóshirmelerin jazbasha túrde nemese elektrondyq qujat nysanynda qosyp, atqarýshylyq is júrgizý materıaldary qosa beriledi. Qaýly materıaldar túsken kúni sottyń qaraýyna jatady. Qaýlyda ol shyǵarylǵan kún, sottyń ataýy, sýdıanyń tegi, aty, ákesiniń aty, zań normalary, qaýlyda kórsetilgen sharalardy qabyldaýdyń ýájderi men negizderi kórsetiledi. Sanksııany berýden bas tartylǵan jaǵdaıda, sondaı-aq, eger qaýly AIJK-niń 240-7-babynyń 1-bóliginiń talaptaryna saı kelmese, sýdıa bas tartýdyń sebepterin kórsete otyryp, dálel keltirilgen uıǵarym shyǵarady. Sanksııa berý týraly qaýlyǵa, sanksııany berýden bas tartý týraly uıǵarymǵa AIJK-nyń 240-7 babynda kózdelgen tártippen shaǵymdanýǵa jáne narazylyq keltirýge bolady. Sanksııa berýden bas tartý týraly uıǵarymǵa atqarýshylyq óndiriske qatysýshylar shaǵymdanýǵa quqyly. Atqarýshylyq óndiristiń qatysýshylary Zańnyń 14-babynda kórsetilgen tulǵalar bolyp tabylady.»; mynadaı mazmundaǵy 4-1-tarmaqpen tolyqtyrylsyn: «4-1. Sot oryndaýshylary atqarý qujattaryn alǵan kezde sot aktilerin oryndaýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan zańda kózdelgen sharalardy qabyldaýǵa tıis. Banktik shottardy belgileý, olarda aqshanyń bolýy, sondaı-aq boryshkerdiń bankterde saqtaýly osy jáne basqa múligine tyıym salý qajet bolǵan jaǵdaıda joǵaryda kórsetilgen is-qımyldardy sanksııalaý týraly sharalardy dereý qabyldaýy tıis. Sot oryndaýshylarynyń bankterden jeke tulǵalarǵa qatysty aqparatty talap etý, bank shottarynyń bar-joǵy jáne nómirleri týraly, osy shottardaǵy aqsha qaldyqtary men aqsha qozǵalysy týraly, sondaı-aq onyń banktiń seıf jáshikterinde, shkaftary men úı-jaılarynda saqtaýly jatqan múlkiniń sıpaty men quny týraly qolda bar málimetter týraly qaýlylaryn sanksııalaý zańda kózdelmegen («Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy bankter jáne bank qyzmeti týraly»Jańartylǵan Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 50-baby). Jeke tulǵalarǵa qatysty mundaı málimetterdi sot oryndaýshysy sotqa AIJK 240-4-babynyń tártibimen usynym berip júgingen kezde ala alady.»; 5-tarmaqta: birinshi abzastaǵy «nemese qarjy polısııasy organdary» degen sózder «organdary nemese sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmeti, ekonomıkalyq tergeý qyzmeti» degen sózdermen aýystyrylsyn; ekinshi abzasta «mekenjaı bıýrosynyń anyqtamasyn» degen sózder «mekenjaı anyqtamasyn» degen sózdermen aýystyrylsyn; úshinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «Boryshkerge izdeý salý jónindegi shyǵystar atqarýshylyq áreketter bolyp tabylady jáne boryshkerden memleket paıdasyna óndirilip alynýǵa jatady. Memlekettik bıýdjetke óndirip alynýǵa jatatyn boryshkerge izdeý salýǵa shyǵyndalǵan somany Zańnyń 45-baby 3-tarmaǵyna sáıkes izdeý salýdy júzege asyratyn organdardyń aryzynyń negizinde sot aıqyndaıdy.»; 8-tarmaqta: úshinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «Qylmystyq qýdalaý organy QPK-niń 179, 180, 181, 185-baptaryna sáıkes sot oryndaýshysynyń usynymyn nemese óndirip alýshynyń aryzyn qaraýǵa mindetti, bul qylmystyq quqyq buzýshylyqtyń belgileri bar mán-jaılardy sotqa deıingi tergep-tekserýdi bastaý úshin negiz bolyp tabylady nemese bul habarlamalardy QPK-niń 186-babyna sáıkes tergeýligi boıynsha berýge mindetti.»; 11-tarmaqtyń birinshi abzasy alyp tastalsyn; 12-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «12. Zańdy kúshine engen sot úkimin, sheshimin nemese ózge de sot aktisin ne atqarýshylyq qujatty oryndamaý, sol sııaqty olardy oryndaýǵa kedergi jasaý zańnyń jalpy normasynda da (QK-tiń 430-baby), sol sııaqty arnaıy normalarda da (QK-tiń 139, 152, 346, 431-baptary) kózdelgen. Sot isti qaraǵan kezde jalpy jáne arnaıy normalardyń básekelestigin eskere otyryp, Qylmystyq kodekstiń tıisti baptary dıspozısııalarynyń erejelerin saqtaýǵa tıis. QK-tiń 430-babyna sáıkes jaýaptylyq zańdy kúshine engen sot úkimin, sheshimin nemese ózge de sot aktisin ne atqarýshylyq qujatty alty aıdan astam oryndamaýdy, sol sııaqty olardy oryndaýǵa kedergi jasaýdy anyqtaǵan kezde ǵana týyndaıdy. QK-tiń 430-babynda kózdelgen alty aı merzimi sot aktisi zańdy kúshine engen kezden bastap eseptelýge tıis. Sot aktisin jáne atqarýshylyq qujatty oryndamaý áreket nemese áreketsizdik nysany retinde júzege asyrylýy múmkin. Sot aktisin jáne atqarýshylyq qujatty oryndamaý dep boryshkerdiń sot aktisin oryndaýǵa sharalar qabyldanbaýy, óndirip alý júrgizilýi múmkin jalaqyny jáne basqa da múlikti jasyryp qalýdy, jumys orny týraly, zańdy tulǵa qurmaı kásipkerlik qyzmetpen aınalysýdan túsetin kirister týraly aqparat bermeýdi, mindettemelerdi oryndaýdan jaltarý maqsatynda múlikti ıelikten shyǵarý jóninde mámileler jasaýdy, sondaı-aq aqshalaı qarajat pen múlikti basqa da maqsattarǵa paıdalanýǵa baılanysty ózge de is-qımyldardy sanaýǵa bolady. Mindettemeni tolyq kólemde oryndaý múmkindigi bola turyp, boryshkerdiń sot aktisin oryndaýdan jaltarý maqsatynda mardymsyz aqshalaı somany tóleýi oryndamaý dep baǵalanýǵa tıis. Jazalaý túri týraly máseleni sheshken kezde sottardyń QK-tiń 430-babyna eskertýdi basshylyqqa alǵany jón.»; 13-tarmaqtyń úshinshi abzasy alyp tastalsyn; 14-tarmaqtaǵy «136, 140-baptary» degen sózder «139-baby» degen sózdermen aýystyrylsyn; 15-tarmaqtaǵy «162» degen sıfrlar «166» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; 3) «Sottardyń atqarýshylyq is júrgizý jónindegi zańnamany qoldanýynyń keıbir máseleleri týraly» 2005 jylǵy 20 maýsymdaǵy № 2 (Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2011 jylǵy 30 jeltoqsandaǵy № 5 normatıvtik qaýlysymen engizilgen ózgeristerimen birge): 3-tarmaqta: birinshi abzastaǵy «AIJK-niń» degen sóz «Qazaqstan Respýblıkasy Azamattyq is júrgizý kodeksiniń (budan ári – AIJK)» degen sózdermen aýystyrylsyn; ekinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «Sot oryndaýshysynyń áreketterimen (nemese áreketsizdigimen) ózge de adamdardyń buzylǵan quqyqtary týraly aryzdar AIJK-niń 27-taraýynda kózdelgen tártippen jáne merzimde qaralady.»; 5-tarmaqtyń ekinshi abzasyndaǵy «ýchaskeden» degen sóz «bólimnen» degen sózben aýystyrylsyn; 6-tarmaq mynadaı mazmundaǵy tórtinshi abzaspen tolyqtyrylsyn: «Múlikti óndirip alý jónindegi áreketter Zańnyń 40-babynda kózdelgen qaǵıdalar boıynsha júzege asyrylady.»; 7-tarmaqtyń birinshi abzasynyń úshinshi sóılemi alyp tastalsyn; 8-tarmaqta: birinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «Aınalymnan zań boıynsha alyp qoıylǵan múlikti qospaǵanda, tyıym salý negizderine jáne múlik túrlerine qaramastan, sot oryndaýshysy tyıym salynǵan múlikti ótkizýdi komıssııalyq negizderde saýda uıymdary arqyly, sondaı-aq elektrondyq aýksıon nysanyndaǵy saýda-sattyqta júrgizedi. О́tkizý nysanyn sot oryndaýshysy múlik túrin, óndirip alýshynyń jáne boryshkerdiń pikirlerin eskere otyryp aıqyndaıdy (Zańnyń 74-76 baptary).»; ekinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «Sot oryndaýshysynyń tyıym salynǵan múlikti atqarýshylyq óndiris sheńberinde saýda uıymdary arqyly komıssııalyq negizderde ne saýda-sattyqta satpaı óndirip alýshyǵa berý jónindegi áreketin zańnamada kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda, sot zańsyz dep tanýǵa tıis.»; 10-tarmaqta: úshinshi abzas alyp tastalsyn; tórtinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «alǵashqy quny boıynsha saýda-sattyq ótkizilmedi dep tanylǵanda;»; besinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «bastapqy qunynan (baǵalaýdan) jıyrma paıyzǵa tómendetilgen baǵa boıynsha qaıtalama aýksıon ótkizilmedi dep tanylǵanda;»; 11-tarmaqta: ekinshi abzastyń birinshi sóılemi alyp tastalsyn; mynadaı mazmundaǵy tórtinshi abzaspen tolyqtyrylsyn: «Mundaı daýlardy sot AIJK-niń 240-5-babynda belgilengen qaǵıdalar boıynsha qaraıdy.»; mynadaı mazmundaǵy 11-1-tarmaqpen tolyqtyrylsyn: «11-1. Sot bastapqy satý qunyn anyqtaǵan, kepilge qoıylǵan múlikten óndirip alý týraly zańdy kúshine engen sottyń sheshimi bolǵan jaǵdaıda osy sheshimdi oryndaý barysynda qaıtadan baǵalaý talap etilmeıdi. Sottar mundaı shaǵymdardy (ótinishterdi) AIJK-niń 153-babynyń 1-bóliginiń 1) tarmaqshasyna sáıkes qabyldaýdan bas tartýǵa tıis.»; 12-tarmaqta: úshinshi abzastaǵy «, Zańnyń 37-babynyń tártibi boıynsha óz erkimen oryndaý úshin sot oryndaýshysy boryshkerge belgilegen merzimdi qospaǵanda,» degen sózder alyp tastalsyn; 13-tarmaq mynadaı mazmundaǵy ekinshi abzaspen tolyqtyrylsyn: «Memlekettik sot oryndaýshysynyń atqarýshylyq sanksııany óndirip alý jónindegi, al jekeshe sot oryndaýshysynyń atqarýshylyq áreketterdi jasaǵan kezde jumsaǵan shyǵystaryn óndirip alý jáne onyń qyzmetine aqy tóleý áreketi negizgi óndirip alý iske asyrylǵan atqarýshylyq óndiriste jasalady.»; mynadaı mazmundaǵy 13-1-tarmaqpen tolyqtyrylsyn: «13-1. Apellıasııalyq (kassasııalyq) shaǵymdy qabyldaýdan bas tartý AIJK-nyń 22-babynyń talaptaryna saı kelmeıdi. AIJK-niń 240-5-babynyń tártibimen shaǵymdy qanaǵattandyrý nemese ony qanaǵattandyrýdan bas tartý týraly shyǵarylǵan sheshimderge zańda belgilengen tártippen shaǵymdanýǵa jáne narazylyq keltirýge bolady.»; 4) «Sottardyń memleket muqtajy úshin jer ýchaskelerin eriksiz ıelikten shyǵarý jónindegi zańdardy qoldanýynyń keıbir máseleleri týraly» 2006 jylǵy 25 jeltoqsandaǵy № 8 (Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2010 jylǵy 25 maýsymdaǵy № 2 normatıvtik qaýlysymen engizilgen ózgeristerimen jáne tolyqtyrýlarymen birge): kirispedegi «, sonyń ishinde satyp alý arqyly» degen sózder alyp tastalsyn; 1-tarmaqta: «(satyp alý)» degen sóz alyp tastalsyn; «(budan ári – Jer kodeksi),» degen sózderden keıin «Memlekettik múlik týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynan (budan ári – «Memlekettik múlik týraly» Zań),» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; «, Qazaqstan Respýblıkasy astanasynyń mártebesi týraly», «Almaty qalasynyń erekshe mártebesi týraly» degen sózder alyp tastalsyn; 2-tarmaqta: birinshi abzastyń ekinshi sóılemi mynadaı redaksııada jazylsyn: «Bul rette Jer kodeksiniń 88-babyna, «Memlekettik múlik týraly» Zańnyń 65-babynyń 7-tarmaǵyna jáne 69-babynyń 4-tarmaǵyna sáıkes, eger: menshik ıesi nemese memlekettik emes jer paıdalanýshy memleket muqtajy úshin jer ýchaskesin satyp alýǵa baılanysty ózinen jer ýchaskesin nemese ózge de jyljymaıtyn múlikti memleket muqtajy úshin eriksiz ıelikten shyǵarýdy bastaý týraly qaýlymen kelispese; satyp alynatyn jer ýchaskesiniń quny týraly nemese satyp alýdyń basqa da sharttary týraly menshik ıesimen nemese memlekettik emes jer paıdalanýshymen kelisimge kelmese; sondaı-aq satyp alynatyn múlikke qatysty quqyqtary eriksiz ıelikten shyǵarǵan kezde toqtatylatyn nemese shekteletin tulǵalarmen múlikti berý týraly kelisimge kelmese, jergilikti atqarýshy organ sotqa tıisti talap qoıa alatynyn sottar nazarda ustaýlary qajet.»; 4-tarmaqta: 1) tarmaqshada: «sheshimi» degen sóz «qaýlysy» degen sózben aýystyrylsyn; «zańdarmen» degen sóz «Qazaqstan Respýblıkasy Jer kodeksiniń 84-babynyń 2-tarmaǵymen» degen sózdermen aýystyrylsyn; «, sondaı-aq memlekettik jáne óńirlik baǵdarlamalarmen kózdelgen qurylys nysandarynyń jáne memlekettik múddelerdi jáne qoǵamdyq máni bar maqsattarǵa qol jetkizýdi qamtamasyz etetin ınvestısııalyq jobalardyń» degen sózder alyp tastalsyn; 4) tarmaqsha mynadaı redaksııada jazylsyn: «4) baǵalaý týraly esep, quqyq belgileýshi qujat (satý-satyp alý, syıǵa tartý sharty jáne t.b.), nemese jer ýchaskesi men onda ornalasqan jyljymaıtyn múliktiń naryqtyq qunyn nemese azamattyq-quqyqtyq shartta jer ýchaskesiniń baǵasy bolmaǵan jaǵdaıda kadastrlyq (baǵalaý) qunyn rastaıtyn ózge de qujat;»; 5-tarmaqtaǵy «87-babynyń 3-tarmaǵynyń» degen sózder «Memlekettik múlik týraly» Zańnyń 67-baby 6-tarmaǵynyń» degen sózdermen aýystyrylsyn; 6-tarmaqta: birinshi abzastaǵy «satylyp alynatynyn» degen sózder «ıelikten shyǵarylatynyn» degen sózdermen aýystyrylsyn; úshinshi abzastaǵy «sheshimine» degen sóz «qaýlysyna» degen sózben aýystyrylsyn; tórtinshi abzasta: «sonyń ishinde satyp alý arqyly ıelikten shyǵarý,» degen sózder alyp tastalsyn; ekinshi jáne úshinshi sóılemder alyp tastalsyn; besinshi abzastaǵy «sheshimi», «sheshimdi» degen sózder «qaýlysy», «qaýlyny» degen sózdermen aýystyrylsyn; 7-tarmaq alyp tastalsyn; 8-tarmaqta: ekinshi abzasta: «satylyp alynatyn jer ýchaskesiniń baǵasy nemese satyp alýdyń basqa da sharttary týraly» degen sózder «alynatyn múlik quramy boıynsha jer ýchaskesin ne ózge de jyljymaıtyn múlikti satyp alý týraly sharttyń jobasy boıynsha atalǵan múlikke qatysty quqyqtary toqtatylatyn nemese shekteletin adamdar jáne óteýge jatatyn zalaldyń mólsheri boıynsha» degen sózdermen aýystyrylsyn; «(satyp alý)» degen sózder alyp tastalsyn; 10-tarmaqtaǵy «(satyp alýǵa)» degen sózder alyp tastalsyn; 11-tarmaqtaǵy «(satyp alynatyn)» degen sózder alyp tastalsyn; 12-tarmaqta: birinshi abzastaǵy «tártibi» degen sózden keıin «, standarty» degen sózben tolyqtyrylsyn; ekinshi sóılem «kórsetpeıtindikten,» degen sózden keıin «Memlekettik múlik týraly» Zańnyń 67-babynyń 2-tarmaǵynda kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda,» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; 13-tarmaqta: birinshi abzas «bul oraıda» degen sózderden keıin «, Memlekettik múlik týraly» Zańnyń 67-babynyń 2-tarmaǵynda kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda,» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; ekinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «Ielikten shyǵarylatyn jer ýchaskesiniń baǵasy týraly máseleni zertteı otyryp, sottar Memlekettik múlik týraly zańnyń 67-babynyń erejelerin eskerýge tıis. Obektilerdiń naryqtyq baǵasyn anyqtaý kezinde Memlekettik múlik týraly zańnyń 67-babynyń 3-tarmaǵyn, 208-babyn, «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy baǵalaý qyzmeti týraly» Zańyn jáne baǵalaýdy júrgizýge, paıdalanylatyn tásilder men ádisterge, baǵalaý týraly esepterdiń mazmuny men nysanyna qoıylatyn talaptardy belgileıtin basqa da baǵalaý qyzmeti salasyndaǵy normatıvtik quqyqtyq aktilerdi basshylyqqa alý kerek.»; tórtinshi abzastaǵy «jer ýchaskesin satyp alý týraly sheshim» degen sózder «jer ýchaskesin memleket muqtajy úshin eriksiz ıelikten shyǵarý týraly qaýly» degen sózdermen aýystyrylsyn; besinshi abzastaǵy «eger kondomınıýmǵa qatysýshylardyń kelisimimen ózgeshe anyqtalmasa,» degen sózder alyp tastalsyn; altynshy abzas alyp tastalsyn; 14-tarmaqta: birinshi abzastaǵy «satyp alý jolymen» degen sózder alyp tastalsyn; mynadaı mazmundaǵy sóılemmen tolyqtyrylsyn: «Menshik ıesi aqshalaı ótemaqyny alýdan jaltarǵan jaǵdaıda, turǵyn úıden shyǵarý jáne ony buzý bóligindegi sottyń sheshimin oryndaý máselesi menshik ıesin aqshalaı qarajattyń atqarýshy is júrgizý organynyń baqylaý qolma-qol aqsha shotyna nemese jeke sot oryndaýshysynyń aǵymdaǵy shotyna túskeni týraly tıisinshe habardar etkennen keıin sheshilýge tıis.»; 5) «Sottardyń avtorlyq quqyq jáne sabaqtas quqyqtardy qorǵaý jónindegi keıbir zań normalaryn qoldanýy týraly» 2007 jylǵy 25 jeltoqsandaǵy № 11: 23-tarmaqta: ekinshi abzas alyp tastalsyn; úshinshi abzastaǵy «184-1-bapqa Eskertýdegi» degen sózder «Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq kodesiniń 3-babynyń 2) jáne 38) tarmaqtarynda» degen sózdermen aýystyrylsyn; 26-tarmaqtyń birinshi abzasyndaǵy «AIJK» degen sóz «Qazaqstan Respýblıkasy Azamattyq is júrgizý kodeksiniń (budan ári – AIJK)» degen sózdermen aýystyrylsyn; 32- tarmaqtyń ekinshi abzasyndaǵy «, sondaı-aq tabys nemese shyǵynnyń ornyna ótemaqy tóleý» degen sózder alyp tastalsyn; 6) «Azamattyq ister boıynsha qamtamasyz etý sharalaryn qabyldaý týraly» 2009 jylǵy 12 qańtardaǵy № 2 (Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2011 jylǵy 30 jeltoqsandaǵy № 5, 2012 jylǵy 29 jeltoqsandaǵy № 6 normatıvtik qaýlylarymen engizilgen ózgeristerimen jáne tolyqtyrýlarymen birge): 20-tarmaqtaǵy «524» degen sıfrlar «669» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; 7) «Azamattyq ister boıynsha sot aktilerin oryndaýdyń keıbir máseleleri týraly» 2009 jylǵy 29 maýsymdaǵy № 6 (Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2011 jylǵy 30 jeltoqsandaǵy № 5, 2012 jylǵy 29 jeltoqsandaǵy № 6 normatıvtik qaýlylarymen engizilgen ózgeristerimen jáne tolyqtyrýlarymen birge): 1-tarmaqta: úshinshi abzastaǵy «nemese «Atqarýshylyq is júrgizý jáne sot oryndaýshylarynyń mártebesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń (budan ári – Atqarýshylyq is júrgizý týraly zań) 37-babynda kózdelgen atqarýshylyq is júrgizý tártibinde» degen sózder alyp tastalsyn; tórtinshi abzastaǵy «Atqarýshylyq is júrgizý týraly zańǵa» degen sózder «Atqarýshylyq is júrgizý jáne sot oryndaýshylarynyń mártebesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (budan ári – Atqarýshylyq is júrgizý týraly zań)» degen sózdermen aýystyrylsyn; 11-tarmaqtyń birinshi abzasyndaǵy «nemese sot oryndaýshysy» degen sózder alyp tastalsyn; 13-tarmaqta: birinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «Sot aktisin oryndaý tásili men tártibin ózgertý týraly is júrgizý sheshimi atqarýshylyq óndiristegi taraptardyń aryzy boıynsha nemese sot oryndaýshysynyń ótinishhaty boıynsha, merzimin keıinge qaldyrý jáne kezeń-kezeńimen oryndaý týraly is júrgizý sheshimi atqarýshylyq óndiristegi taraptardyń aryzy boıynsha qabyldanady.»; ekinshi abzas alyp tastalsyn; 14-tarmaqtyń ekinshi abzasy mynadaı redaksııada jazylsyn: «Sot oryndaýshysynyń ótinishhaty, taraptardyń atqarýshylyq óndiristegi sot aktisin oryndaý tásili men tártibin ózgertý týraly aryzy, sondaı-aq taraptardyń atqarýshylyq óndiristegi oryndaý merzimin keıinge qaldyrý jáne kezeń-kezeńimen oryndaý týraly aryzy sot aktisin shyǵarǵan sotqa ne atqarýshylyq óndiris aıaqtalǵanǵa deıin sot aktisin oryndaý jeri boıynsha beriledi.»; 18-tarmaqtyń birinshi abzasy mynadaı redaksııada jazylsyn: «Sot oryndaýshysynyń ótinishhaty, taraptardyń atqarýshylyq óndiristegi sot aktisin oryndaý tásili men tártibin ózgertý týraly aryzy, sondaı-aq taraptardyń atqarýshylyq óndiristegi oryndaý merzimin keıinge qaldyrý jáne kezeń-kezeńimen oryndaý týraly aryzy mynalardy qamtýǵa tıis:»; 19-tarmaqtyń birinshi abzasy mynadaı redaksııada jazylsyn: «Sot oryndaýshysynyń ótinishhaty, taraptardyń atqarýshylyq óndiristegi sot aktisin oryndaý tásili men tártibin ózgertý týraly aryzy, sondaı-aq taraptardyń atqarýshylyq óndiristegi oryndaý merzimin keıinge qaldyrý jáne kezeń-kezeńimen oryndaý týraly aryzy óndirip alýshyǵa, boryshkerge ne sot oryndaýshysyna sot otyrysynyń orny men ýaqyty jáne olardyń sot otyrysyna kelýi týraly jetkilikti merzimde mindetti tıisinshe habarlaı otyryp, sot otyrysynda qaralýǵa tıis.»; 21-tarmaqtaǵy «(ótinim)» degen sóz alyp tastalsyn; 22-tarmaq alyp tastalsyn; 23-tarmaqtaǵy «42 nemese 43-baptarynda» degen sózder «42-babynda» degen sózdermen aýystyrylsyn; 8) «Sottardyń azamattyq ister boıynsha jeke uıǵarymdar shyǵarý tájirıbesi týraly» 2010 jylǵy 25 maýsymdaǵy № 1 (Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2012 jylǵy 29 jeltoqsandaǵy № 6 normatıvtik qaýlysymen engizilgen ózgeristerimen birge): 8-tarmaqtyń birinshi abzasyndaǵy «520» degen sıfrlar «664» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; 9) «Is júrgizýdi qamtamasyz etý sharalaryn qoldaný jáne ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly zańnamany qoldanýdyń keıbir basqa da máseleleri týraly» 2012 jylǵy 9 sáýirdegi № 1: 1-tarmaqta: birinshi abzasta: «618, 1-2» degen sıfrlar «785, 1,2» degen sıfrlarmen tıisinshe aýystyrylsyn; «ákimshilik quqyq buzýshylyq jasalǵan» degen sózderden keıin «, adamdardyń ómirine nemese densaýlyǵyna tikeleı qaýipti, avarııany nemese tehnogendik apatty boldyrmaǵan jerde» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; ekinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «Qamtamasyz etý sharalary ákimshilik quqyq buzýshylyqty jasaýǵa baılanysty ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is qozǵalǵanǵa deıin (jeke tekserip qaraýdan, jeke adamnyń zattaryn tekserip qaraýdan basqa), is boıynsha óndiris kezinde jáne ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha qaýlyny oryndaý satysynda qoldanylýy múmkin.»; úshinshi abzastaǵy «618» degen sıfrlar «785» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; tórtinshi abzasta: «sharalar qoldanylǵan kúnnen bastap on kún ishinde» degen sózder alyp tastalsyn; «633-babymen» degen sózder «44-taraýymen» degen sózdermen aýystyrylsyn; 2-tarmaqta: birinshi abzasta: «1)-6)» degen sıfrlar «1), 3), 4), 5), 7)» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; «619» degen sıfrlar «786» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; tórtinshi abzasta: «6)» degen sıfr «8)» degen sıfrmen aýystyrylsyn; «619» degen sıfrlar «786» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; 3-tarmaqta: ekinshi abzastaǵy «620» degen sıfrlar «787» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; tórtinshi abzastaǵy «622» degen sıfrlar «789-babymen» degen sózdermen aýystyrylsyn, «jáne 623-baptarymen» degen sózder alyp tastalsyn; besinshi abzas alyp tastalsyn; 4-tarmaqta: birinshi sóılemdegi «jeke adamdy nemese zańdy tulǵanyń» degen sózderden keıin «zańdy» degen sóz alyp tastalsyn; ekinshi sóılemde: «, qarjy polısııasy organdary» degen sózder «organdary, sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres qyzmeti, ekonomıkalyq tergeý qyzmeti» degen sózdermen aýystyrylsyn; «nemese sot prıstavtary (ÁQBtK-niń 584-babynyń 4-bóligi)» degen sózder alyp tastalsyn; 6-tarmaqta: birinshi abzastaǵy «Atalǵan qamtamasyz etý sharasyn» degen sózder «Atalǵan qamtamasyz etý sharalaryn» degen sózdermen aýystyrylsyn; ekinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «Osy qamtamasyz etý sharalaryn ÁQBtK-niń 787-babynda kórsetilgen laýazymdy adamdar ÁQBtK-niń 791 jáne 792-baptarynyń talaptaryn saqtaı otyryp qoldanady.»; 7-tarmaqta: birinshi abzas «istiń mán-jaıyna qaraı sol» degen sózderden keıin «kólik quraldary,» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; ekinshi abzastaǵy «627-2» degen sıfrlar «794» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; 8-tarmaqtyń ekinshi abzasyndaǵy «628, 632» degen sıfrlar «795, 799» degen sıfrlarmen tıisinshe aýystyrylsyn; 9-tarmaqta: birinshi abzasta: «Kólik quralyn,» jáne «kólik quralyn,» degen sózderden keıin «kemeni, onyń ishinde» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; «629» degen sıfrlar «796» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; 10-tarmaqta: birinshi abzastaǵy «630» degen sıfrlar «797» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; birinshi, úshinshi jáne tórtinshi abzastardaǵy «kólik quraldaryn,», «Kólik quralyn,», «Kólik quralyn,» degen sózderden keıin «kemelerdi, onyń ishinde», «kemeni, onyń ishinde», «kemeni, onyń ishinde» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; ekinshi abzastaǵy «alańdarǵa nemese turaqtarǵa» degen sózder «alańdarǵa, turaqtarǵa nemese kólikti baqylaýdyń turaqty beketiniń janyndaǵy alańdarǵa» degen sózdermen aýystyrylsyn; 12-tarmaqta: «618» degen sıfrlar «785» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; «631 – 632-1» degen sıfrlar «798 – 801» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; 13-tarmaqta: «79-1, 79-5, 111-1, 112, 332, 355-1» degen sıfrlar «73, 128, 131, 436, 442, 461» degen sıfrlarmen tıisinshe aýystyrylsyn; «Zanynyń degen sózdiń aldynda «29 sáýir 2010 jylǵy № 271-IV ZRK» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; «534» degen sıfrlar «669» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; «qylmystyq jazalanatyn is-áreket» degen sózder «qylmystyq quqyq buzýshylyq» degen sózdermen aýystyrylsyn; 15-tarmaqtaǵy «163» degen sırlar «282» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; 17-tarmaqta: birinshi abzastaǵy «kezden bastap» degen sózder «kúnnen bastap» degen sózdermen aýystyrylsyn; «69» degen sıfrlar «62» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; ekinshi jáne úshinshi abzastar alyp tastalsyn; 20-tarmaqta: birinshi abzastaǵy «55-babynyń 3-bóligine» degen sózder «50-babynyń 2-bóligine» degen sózdermen aýystyrylsyn; ekinshi abzastaǵy «ÁQBtK-niń 55-babynyń 3-bóliginiń jáne 581-babynyń negizinde» degen sózder alyp tastalsyn; 5, 14, 18, 19 jáne 21-tarmaqtary alyp tastalsyn. 10) «Sheteldikterdi nemese azamattyǵy joq adamdardy Qazaqstan Respýblıkasynyń sheginen shyǵaryp jiberý isterin qaraýdyń sot praktıkasy týraly» 2013 jylǵy 13 jeltoqsandaǵy № 4: 6-tarmaqta: úshinshi abzastaǵy «102-3» degen sıfrlar «109» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; tórtinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «qoǵamdyq oryndarda tıisý (449-baptyń 3 bóligi)»; besinshi abzastaǵy «375-bap» degen sózder «490-baptyń 3 bóligi» degen sózdermen aýystyrylsyn; altynshy abzastaǵy «380-bap» degen sózder «495-baptyń 2 bóligi» degen sózdermen aýystyrylsyn; jetinshi abzas alyp tastalsyn; segizinshi abzastaǵy «391-bap» degen sózder «513-baptyń 2-bóligi» degen sózdermen aýystyrylsyn; toǵyzynshy abzastaǵy «391-1-bap» degen sózder «514-baptyń 2-bóligi» degen sózdermen aýystyrylsyn; onynshy abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «sheteldiktiń nemese azamattyǵy joq adamnyń Qazaqstan Respýblıkasynyń halyqtyń kóshi-qony salasyndaǵy zańnamasyn buzýy (517-bap)»; on birinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyn buzyp, sheteldik jumys kúshin jáne eńbek ımmıgranttaryn tartýy, sheteldiktiń nemese azamattyǵy joq adamnyń Qazaqstan Respýblıkasynda eńbek qyzmetin zańsyz júzege asyrýy (519-baptyń 4-bóligi);»; mynadaı mazmundaǵy on ekinshi abzaspen tolyqtyrylsyn: «Áskerı qyzmetshi Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik shekarasyn kúzetý jónindegi mindetterdi atqarǵan kezde onyń zańdy ókimine nemese talabyna baǵynbaý (516-baptyń 2-bóligi).»; 7-tarmaqtyń ekinshi abzasyndaǵy «56» degen sıfrlar «51» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; 9-tarmaqta: birinshi abzastaǵy «651» degen sıfrlar «822» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; ekinshi abzastaǵy «(ÁQBtK-niń 394-1-baby, QK-niń 330-1-baby)» degen sózder alyp tastalsyn; 10-tarmaqta: birinshi abzastaǵy «56» degen sıfrlar «51» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; ekinshi abzastyń birinshi sóılemi mynadaı redaksııada jazylsyn: «ÁQBtK-niń 8-babynyń 1-bóligine sáıkes ákimshilik quqyq buzýshylyqtar, ákimshilik jaza sharalary, ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha óndiristi qamtamasyz etý sharalary jáne ákimshilik-quqyqtyq yqpal etý sharalary tek qana ÁQBtK-men anyqtalady.»; 14-tarmaqta: ekinshi abzasta: «66» degen sıfrlar «61» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; «77-babynyń 7-bóligi» degen sózder «79-babynyń 9-bóligi» degen sózdermen aýystyrylsyn. 2. Mynalardyń kúshi joıyldy dep tanylsyn: 1) «Tıeý jáne berý kezinde ónimder men taýarlardyń saqtalmaýy men jetkiliksizdigine baılanysty daýlardy sheshý kezinde zańnamanyń qoldanylý praktıkasy týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Tórelik soty Plenýmynyń 1993 jylǵy 23 jeltoqsandaǵy № 4 qaýlysy; 2) «Tórelik sheshimderdiń oryndalýy týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Tórelik soty Plenýmynyń 1995 jylǵy 4 tamyzdaǵy № 3 qaýlysy; 3) «Ákimshilik quqyq buzýshylyqtar týraly zańnamany sottardyń qoldanýynyń keıbir máseleleri týraly»Jańartylǵan Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2004 jylǵy 26 qarashadaǵy № 18 normatıvtik qaýlysy; 4) «Ákimshilik quqyq buzýshylyqtar týraly zańnamany sottardyń qoldanýynyń keıbir máseleleri týraly»Jańartylǵan Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2004 jylǵy 26 qarashadaǵy № 18 normatıvtik qaýlysyna ózgeris engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2006 jylǵy 16 qańtardaǵy № 1 normatıvtik qaýlysy; 5) «Ákimshilik quqyq buzýshylyqtar týraly zańnamany sottardyń qoldanýynyń keıbir máseleleri týraly»Jańartylǵan Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2004 jylǵy 26 qarashadaǵy № 18 normatıvtik qaýlysyna ózgeris pen tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2007 jylǵy 16 shildedegi № 7 normatıvtik qaýlysy; 6) «Ákimshilik quqyq buzýshylyqtar týraly zańnamany sottardyń qoldanýynyń keıbir máseleleri týraly»Jańartylǵan Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2004 jylǵy 26 qarashadaǵy № 18 normatıvtik qaýlysyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2008 jylǵy 22 jeltoqsandaǵy № 24 normatıvtik qaýlysy; 7) «Ákimshilik quqyq buzýshylyqtar týraly zańnamany sottardyń qoldanýynyń keıbir máseleleri týraly»Jańartylǵan Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2004 jylǵy 26 qarashadaǵy № 18 normatıvtik qaýlysyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2011 jylǵy 29 maýsymdaǵy № 2 normatıvtik qaýlysy. 3. Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń 4-babyna sáıkes osy normatıvtik qaýly qoldanystaǵy quqyqtyń quramyna engiziledi, jalpyǵa mindetti bolyp tabylady jáne resmı jarııalanǵan kúninen bastap qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń Tóraǵasy Q.MÁMI. Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń sýdıasy, jalpy otyrystyń hatshysy Q.ShAÝHAROV.