Aıaq saýsaqtary basqa qustarǵa qaraǵanda áldi jáne uzyn keledi. Túlegende syrtqy túri kók shubarlanyp, baýyr júni aq sary tartady. Aıaǵy men basy birkelki, kózi qara, saýsaqtary salaly, tuıaqtary qysqa, aıaq tegeýirinderi myqty bolady. Tuıaǵyna bir ilinse, qarmaq syqyldy bosatpaıdy. Aıaǵyna ilingen tıgen qusqa ótkir tumsyǵy birge tıedi.
Lashyn – tuıǵyn, qarshyǵa syqyldy birushar qus emes, ol oljasyn jalyqpaı kóp qýady, almaı tynbaıdy. Sondyqtan jyl qustary lashynnan qatty qorqady. Saıaz sýlardyń ústinen lashyn lashyndap ushqanda tyǵylǵan úırekterdi qolmen ustap alýǵa bolady. Eger qustar sýdan usha qashsa, lashyn olardy qaıyryp qýyp tyǵady. Saıatshylar onyń osy qyrandyǵynan «Lashyn – uzyn quryq» dep mátel shyǵarǵan.
Taǵy bir sıpaty – qoryqpaıtyn ójet, qaıratty, oljasyn qutqarmaıtyn qyran jáne ushampaz qus. Onyń tuıaǵy men aýzy birdeı qarýly. Tumsyǵynyń shetinde kishkene ketik qııaǵy bar. Astyńǵy shetinde sol ketikke dál kelip turatyn temir aranyń tisindeı ırek ornalasqan. Lashyn osy ótkir ıregin paıdalanyp, jelbesin qustardy qýyp jetip, jelkesin nemese topshysyn tistep qıyp ketedi. Jelkesi qıylǵan qustar oq tıgendeı qalbańdap jerge túsedi.
Lashyn aq baýyr qara lashyn, qyzyl shubar lashyn, aqshyl sur lashyn degen úsh túrge bólinedi.
Aq baýyr qara lashynnyń sıpaty – syrtqy júni kómirdeı qara, ala moınaq, baýyr júni kók shubar, tamaǵynyń asty jemsaýynyń ústine deıin aq shubar, qanat-quıryǵynyń taqtasy tańdaılanyp, qanat quıryǵy sýdyrlaǵan qatty, qaıratty bolady.
Qyzyl shubar lashynnyń sıpaty – syrtqy júni qońyr qyzǵylt, baýyr júni qyzyl shubar, turymtaı júndes keledi. Tamaǵynyń asty sary shubarlanyp, jelkesine qaraı sarjaǵaldanyp, alamoınaq tartyp turady. Bul túrdiń qanat-quıryǵy qyzǵylt shubar keledi.
Aqshyl sur lashynnyń sıpaty – syrtqy júni bozǵylt surlaý, qubaqanker, baýyr júni shymqaı aq shubar keledi. Tamaq júni aqbýryldanyp, ala moınaǵy aıqyn kórinip turady.
