Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Oblys ákimdiginiń baspasóz qyzmeti keltirgen derekke júginsek, óńirdegi 367 eldi mekenniń 248-i 4 G, 69-y 3 G, 50-i 2 G-ge táýeldi bolyp otyr. Shaharlyqtar 5 G-diń ıgiligin kórip jatqan shaqta, 50 aýyldyń azamattary 2 G-ge telmirip otyrǵany kimdi de bolsyn alańdatatyny aqıqat. Al 2 G qýatyndaǵy baılanysty ınternet dep aıtýǵa bola ma?
Oblys ákimdigi sıfrlyq tehnologııalar basqarmasynyń basshysy Rýslan Noqrabekov keltirgen derekke zer salsaq, eń tómengi ınternet baılanysyna telmirgen aýyldar Turar Rysqulov aýdanynda kóp eken. Bul aýdannyń 12 aýylynyń turǵyndary 2 G jelisine jipsiz baılanyp otyr. Sondaı-aq Merki aýdanynyń 10 aýylynda da jaǵdaı dál osyndaı. Al Jýaly aýdanynyń 9 eldi mekeninde, Sarysý aýdanynyń 8 aýylynda turatyn halyq sapaly ınternetke áli kúnge deıin zárý.
Ilgeride, bala kezimizde qurdastarymyz ınternet izdep, talǵa órmelep, úıdiń shatyryna deıin minip jatýshy edi. Sol bir kezdi eske alatyn ýaqyt kelgen shyǵar desek, olaı emes eken. О́rkenıet kóshine ilesken búgingi kúni aýyldardaǵy aǵaıynnyń ǵalamtordan qysastyq kórýi rasynda da tolǵandyrmaı qoımaıdy. Osyndaıda «ǵalamtorymyzdyń jyldamdyǵy Tokıodan asty» degen álgi bir ázil ispetti áńgimege eriksiz kúledi ekensiń. Biraq bul jylaıtyn jaǵdaı ǵoı. Aýylda da aǵaıyn bar, olar da ýaqyt kóshinen qalǵysy kelmeıdi. Biraq ázirge Bekjan Turys oryndaıtyn ándegideı: «Amalym qansha, amalym» dep jergilikti atqarýshy bılikten qaıyr kútedi.
Rasyn aıtý kerek, 2 G túgili 3 G jyldamdyǵyndaǵy ınternettiń ózi adamdy ábden ábigerge salatyny anyq. Qalaǵan siltemege der kezinde kirý degenińiz bir aqyret. Al endi joqty bardaı kórip kelgen 50 eldi meken turǵyndarynyń jaǵdaıyn túsinip kórińiz. Árıne, olar birneshe jyl boıy ashýǵa boı aldyryp, ǵalamtordyń joqtyǵyn shyryldap aıtyp-aq júr. Shalǵaıdaǵy aýyl turǵyndarynyń janaıqaıyn jergilikti atqarýshy bılik estidi me, olardyń muńyna nazar aýdardy ma?
«Talshyqty optıkalyq baılanys jelisimen 371 eldi mekenniń 199-y qamtamasyz etilgen, qalǵan 172 aýyl qamtylmaǵan. «Qoljetimdi ınternet» Ulttyq jobasyna sáıkes 2023–2024 jyldary «Mobaıl Telekom-Servıs» JShS 68 eldi mekende tıisti 4G bazalyq stansa ornatýdy josparlaǵan. Búginge deıin 18 eldi mekende tıisti jumystardy aıaqtalǵanyn aıta ketken jón.
Sonymen qatar «Kcell» AQ ózine alǵan mindettemeni oryndaýǵa kúsh salyp jatyr. Máselen, 2023–2024 jyldarǵa josparlanǵan 51 eldi mekenniń 26-sy tıisti jumysty támamdady. Budan bólek «Kar-Tel» JShS 2023-2024 jyldarǵa josparlanǵan 61 eldi mekenniń 28-inde atqarylýǵa tıis jumysty aıaqtaǵanyn aıta ketken lázim. Bir sózben aıtqanda, jumys josparǵa saı júrip jatyr», deıdi basqarma basshysy.
R.Noqrabekov keltirgen derekke sensek, «Kar-Tel» JShS jospardaǵy jumystan bólek, Qosapan aýylyna ınternet jetkizýge kúsh salypty. Nátıjesinde, Turar Rysqulov aýdanynyń aýmaǵynda ornalasqan shaǵyn eldi meken turǵyndary 4 G ınternetine qol jetkizipti. Árıne, kóp adam bile bermeıtin túkpirdegi Qosapan jurty sapaly ınternetke qol jetkizgeni kóńil qýantady. Al basqa aýyldarda jaǵdaı qalaı?
«Jergilikti atqarýshy organdar esebinen antenna-dińgek qurylysymen, elektr jelisimen qamtamasyz etken jaǵdaıda 4 G mobıldi baılanysymen 28 eldi mekenniń máselesin sheshýge bolady. Bir sózben aıtqanda, 28 aýyldyń halqyn sapaly ınternet jelisimen qamtýǵa múmkindik týmaq.
Qazirgi kezde Talas aýdany Qaroı aýylynda okrýg ákimdigi tarapynan AMS qurylysyna jer telimi bólinip, qurylys jumystaryna daıyndyq pysyqtalyp jatyr. Mobıldi operatorlar 5 eldi mekende óz qarajaty esebinen mobıldi baılanys sapasyn jaqsartty. Bul baǵyttaǵy jumystar aldaǵy ýaqytta da jalǵasady.
Ulttyq joba aıasynda qolǵa alynǵan jumys az emes. Aldaǵy ýaqytta óńirdiń 170 eldi mekeni jáne aýyldarda ornalasqan 455 memlekettik mekeme talshyqty-optıkalyq baılanys jelisimen qamtylmaq.
Naqtyraq aıtsaq, osy jyly 30 aýyl men 144 memlekettik mekeme ulttyq joba sheńberinde atqarylǵan jumystyń nátıjesin kórse, kelesi jyly 86 aýyl, 204 memlekettik mekeme, 2026 jyly 44 eldi meken, 96 memlekettik mekeme, 2027 jyly 10 eldi meken,
11 memlekettik mekeme ınternet ıgiligin kóredi. Bul jumys josparǵa saı júrgiziledi», deıdi jaýapty basqarma basshysy.
Jergilikti atqarýshy bılik óńirdiń avtomobıl joldary boıyndaǵy antenna-dińgek qurylysyn qolǵa alý máselesine de basymdyq berip otyr. Kerek derekke júginsek, osy jyly Shaqpaq ata – Otar avtojolynda 7 antenna-dińgek ornatý josparlanǵan eken. Qazirgi kezde birqatar aýdan bul másele boıynsha merdigerlermen kelisimshart jasasyp jatsa, keıbir aýdandarda jobalyq-smetalyq qujat jasaý boıynsha konkýrs jarııalanǵan.
Sondaı-aq birqatar aýdan basshylary qajetti jer telimin memleket menshigine qaıtarý jumysyn qolǵa alǵan.
Álbette, bir qaraǵanda óńirde ınternet jelisin jaqsartý boıynsha az jumys atqarylyp jatqan joq. Áıtse de, qolǵa alǵan isti der kezinde aıaqtaý kerek-aq. О́ıtkeni óńirdegi eldi meken turǵyndaryn mobıldi jáne talshyqty-optıkalyq baılanys jelisimen qamtamasyz etýdiń mańyzy zor.
Jambyldyqtar birinshi kezekte sapaly ınternetke qol jetkizgisi keledi. Bul máseleni eldi meken turǵyndary birneshe jyl boıy kóterip júr. Búginge deıin 180 aýyldyń 72-sinde ǵana bazalyq stansııa ornatylǵany kimdi de bolsyn tolǵandyrmaı qoımaıdy. Bir sózben aıtqanda, jaýapty tulǵalar jumysty shıratqany abzal.
Shalǵaıdaǵy aýyl turǵyndary sapaly ınternetti kútip júrgeli biraz jyldyń júzi boldy. 2 G-den kóresini kórgen halyqtyń talap tilegi ýaqtyly oryndalsa deımiz. Aýyl deımiz-aý, oblys ortalyǵy Taraz qalasyndaǵy «Uly dala» shaǵyn aýdanynyń halqy da ınternet ara-tura ustamaı qalatynyn aıtyp júr... Qalaı bolǵan kúnde de órkenıet kóshine ilesken ýaqytta altyn besikte júrgen jurttyń kósh sońynda qalmaǵany abzal.
Jambyl oblysy
