ShYU sammıti – Prezıdentimizdiń zor jeńisi

Memleket basshysy Qa­sym-Jomart Toqaev syrtqy saıa­satymyzdyń jasampaz áleýe­tin búkil álemge kórsetti jáne bul sammıt qazirgi jahandyq geosaıası týrbýlenttilik qyspaǵyndaǵy álem qoǵamdastyǵyna jańa tynys-dem berdi.

BUU Jarǵysynyń ústemdigi jaǵdaıynda beıbitshilik pen jahandyq dıalogti basymdyq retinde bekitken Astana deklarasııasy 3,5 mıllıard halyq­ty quraıtyn memleketter bas­shylarynyń ortaq erik-jigerin bildiredi. Bul qujattyń rýhanı mazmuny adamzattyń bar ja­handyq qaýip-qater men daǵda­rystardy eńserýge degen úmitin oıatyp otyr.

Memleket basshysy «Qazaq­stan Uıymnyń negizin qalaý­shylardyń biri retinde, óziniń tóraǵalyǵy kezeńinde ShYU-ny aldymyzdaǵy syn-qaterlerge tótep beretin meılinshe tıimdi uıymǵa aınaldyrýdy kózdep otyr» dep atap ótti. ShYU-nyń 2035 jylǵa deıingi uzaqmerzimdik damý strategııasyn bekitý jáne uıymnyń óńirdiń logıstıkalyq baılanysy men saýda-ekonomıka salasyndaǵy yntymaqtastyǵyn keńeıtýge basa nazar aýdarýy mańyzdy qadam boldy. Qa­sym-Jomart Kemeluly basqa ın­teg­rasııalyq birlestiktermen – Eýrazııa ekonomıkalyq od­a­ǵy­­men, BRIKS, ASEAN jáne Eýropa Odaǵy elderimen ynty­maq­­tastyqty damytý keleshegine mán berdi.

Memleket basshysy jahan­dyq saýdany damytý úshin Eýrazııa beldeýine kóbirek kóńil bólýdi usynyp, ShYU-nyń jańa modelin belgiledi. Qazaqstannyń tóraǵalyǵy kezinde aıqyndalǵan bul baǵytty ShYU-nyń barlyq múshesi qyzý qoldady. Múddesi kóbinese qarama-qaıshy ári básekeles jahandyq kóshbasshy elderdi birtutas syndarly kún tártibi arqyly biriktirý Prezıdentimizdiń zor jeńisine aınaldy. Bul jaıt Memleket basshysynyń dıplomatııalyq talanty men mol tájirıbesin kórsetedi. Onyń jetekshiligi­men elimiz júrgizip kele jat­qan aý­qymdy da syndarly, eg­jeı-tegjeı úılestirilgen syrt­qy saıa­sattyń jemisi dep te aı­ta alamyz.

Jańa jaǵdaıda Qazaqstannyń ShYU-nyń barlyq múshesine usynary mol. Birinshiden, bul – bizdiń eldiń geografııalyq ornyna baılanysty qamtamasyz ete alatyn orasan zor logıstıkalyq áleýet. Memleket basshysy atap ótkendeı, Azııa men Eýro­pa arasyndaǵy qurlyqtyń tran­zıttik tasymalynyń 80 paıyzy elimizdiń aýmaǵy arqyly júzege asyrylady. Reseıdi Ońtústik Azııa elderimen baılanystyratyn Soltústik – Ońtústik baǵyty da Qazaqstan arqyly ótýi múmkin. «Shanhaı ondyǵyna» kiretin elderge is júzinde shekteýsiz saýda jasaý úshin zor múmkindikterge jol ashady.

BUU Bas hatshysy Antonıý Gýterrıshtiń «ShYU plıýske» belsene qatysýy uıymnyń geo­saıası mańyzdylyǵy artyp, Úlken Eýrazııa elderi men halyqtarynyń múddelerin bildiretin alańǵa aınalyp kele jatqanyn kórsetedi. Ásirese Birik­ken Ulttar Uıymyn orta derjavalardyń paıdasyna saı reformalaý týraly pikirtalas jaǵdaıynda munyń mańyzy zor.

Astanadaǵy sammıtterdiń dástúrli túrde ShYU aıasynyń keńeıýimen aıaqtalýynyń rámizdik máni bar. 2017 jyly uıym Úndistan men Pákistandy qabyldap, 8 múshe memleketke deıin keńeıdi. Búgingi otyrys Belarýs Respýblıkasyn ShYU-ǵa qabyldaý týraly she­shim qabyldaýdan bastaldy. Osylaısha, qazaq jerinde uzaq­merzimdik maqsattar aıqyn­dalyp, Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń damýyna tyń serpin berildi dep aıta alamyz.

Uıymdaǵy kezekti tóraǵalyǵy­myzdyń qorytyndysy retinde sammıtti Astanada ótkizý ult­tyq múddemizge tolyq saı keleti­nin aıtýǵa bolady. Turaqty Shanhaı dıalogi Qazaqstan úshin de, álemdik qoǵamdastyq úshin de udaıy týyndap otyratyn barlyq syn-qaterge júıeli jaýap beredi. Biraq odan da mańyzdysy – Qazaqstannyń «Shanhaı ondyǵyna» múshe bolýy jáne belsendi qaty­sýy elimizdiń aýmaqtyq tutas­tyǵy men qaýipsizdigine kepil­dik beredi, álemdik ekonomı­ka kóshbasshylarymen saýda-eko­nomıkalyq yntymaqtastyqty keńeıtýdi qamtamasyz etedi.

Erlan QOShANOV,
Májilis tóraǵasy