Saıası turǵydan alǵanda, ShYU-ǵa múshelik elimizdiń halyqaralyq saıasatta óz ornyn bekitýge, qaýipsizdik, turaqtylyq pen júıeli damýǵa qatysty yqpalyn arttyrýǵa múmkindik berdi. Qazir álemdegi saıası-ekonomıkalyq turaqsyzdyq kezeńinde elimizdiń uıymǵa múshe bolýy ózge eldermen saıası dıalog qurýǵa, beıbit bastamalardy júzege asyrýǵa jol ashty.
Ekonomıkalyq yntymaqtastyq turǵysynan qarasaq, Qazaqstannyń Qytaı men Úndistan tárizdi ShYU-nyń ekonomıkalyq áleýeti joǵary múshelerimen uıym aıasynda qarym-qatynas ornatýy ekijaqty saýda-sattyq baılanystardyń nyǵaıýyna, elimizge ınvestısııa tartýǵa, birikken jobalardy iske asyrýǵa aıtarlyqtaı septigin tıgizdi.
Osylaısha, ShYU-ǵa múshe bolý Qazaqstannyń óńirlik jáne halyqaralyq kontekstegi múmkindikterin aıtarlyqtaı keńeıtedi, onyń ekonomıkalyq jáne saıası damýyna yqpal etedi. Sonymen qatar jahandyq máseleler men syn-qaterlerdi sheshýdegi rólin arttyrady.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev qurylǵanyna 20 jyldan asa ýaqyt ótse de ShYU aıasynda birde-bir iri ekonomıkalyq joba júzege aspaǵanyn atap ótken edi. Osyǵan oraı ınvestısııalyq qor qurý múmkindigi usynylyp otyr. Uıymnyń qarjylandyrýy ShYU aıasynda naqty jobalar júzege asyrýǵa múmkindik beredi. Iаǵnı qarjylandyrý Qazaqstan men uıym músheleriniń ekonomıkalyq damýyna serpin beretin, negizinen seriktestikti nyǵaıtatyn, kólik-tranzıt áleýetin arttyratyn jobalarǵa negizdelmek. Bul rette elimiz zor mańyzǵa ıe Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵdarynyń damýyna óz úlesin qospaq.
Qazaqstannyń tóraǵalyǵy naqty usynystar men tájirıbelik mańyzy bar sheshimderge negizdeldi. Tóraǵalyq kezinde Qazaqstan uıymǵa múshe memleketterdiń kúsh-jigerin ShYU-nyń 2030 jylǵa deıingi ekonomıkalyq damý strategııasyn tıimdi júzege asyrýǵa baǵyttaǵan edi. Investısııalyq qordy qurý máselesi de basty nazarǵa alyndy.
Elimiz úshin asa mańyzǵa ıe energetıka salasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý jaıynda birqatar kezdesý ótkizilip, Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna múshe memleketterdiń energetıkalyq yntymaqtastyǵyn damytýdyń 2030 jylǵa deıingi strategııasynyń bekitilýine negiz boldy. Bul dástúrli energııa kózderin jańǵyrtyp, jańartylatyn energııa kózderin paıdalaný salasynda ınnovasııalyq tehnologııalar men ǵylymdy damytýda paıda alyp keledi.
Bıyl 1 aqpanda Qazaqstan ShYU sıfrlyq forýmyn ótkizdi. Iаǵnı uıym músheleri arasyndaǵy sandyq teńsizdikti azaıtyp, elektrondyq kommersııany ilgeriletýdegi yntymaqtastyqtyń nyǵaıýyna úlesin qosty.
Qazaqstannyń bastamasymen 2024 jyl «Ekologııa jyly» bolyp jarııalanyp, biraz is-shara ótti. Osy rette Astanadaǵy sammıtte ShYU-ǵa múshe memleketterdiń úkimetteri arasyndaǵy qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisim, aýyzsý men sanıtarlyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý týraly málimdeme qabyldandy.
Qujat álemdegi saıası-ekonomıkalyq turaqsyzdyq kezindegi memleketter arasyndaǵy senim deńgeıin kóterý maqsatynda qabyldanbaq. Bastama barlyq taraptyń múddelerin eskere otyryp, beıbit damý jolyndaǵy ádiletti sheshimderdiń qabyldanýyn kózdeıdi. Odan bólek sammıt aıasynda Astana deklarasııasy, ShYU-nyń 2035 jylǵa deıingi damý strategııasy jáne túrli baǵyttardy qamtıtyn 20-dan asa qujatqa qol qoıyl-
maq.
Qazaqstannyń uıymdy reformalaý úrdisin bastaýy tóraǵalyq kezindegi bastamalary aıasynda atqarǵan jumysy men sammıt barysynda qabyldanatyn qujattarǵa tikeleı baılanysty. Sammıtte ShYU-nyń 2035 jylǵa deıingi damý strategııasy men Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń ShYU qyzmetin jetildirý boıynsha usynystarynyń qabyldanýy uıymnyń odan ári damýyna, qurylymynyń ózgerýine alyp keledi. Sonymen qatar «Úsh zulym kúshke» qarsy 2025–2027 jyldar aralyǵyndaǵy yntymaqtastyq baǵdarlamasy, ShYU-nyń 2024–2029 jyldarǵa arnalǵan esirtkige qarsy strategııasy, Energetıka salasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý men Investısııalyq qordy qurý tárizdi kelisimder uıymnyń tarıhyndaǵy jańa damý dáýirin ashady.
Baýyrjan ÁÝKEN,
QSZI Azııalyq
zertteýler bóliminiń
aǵa sarapshysy
