Elorda • 06 Shilde, 2024

Elordanyń órisi óndirisimen keńeıedi

90 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Elorda ekonomıkasynyń draıveri – saýda, transport, baılanys jáne qurylys salalary. Saýda sektorynyń jalpy ónimine qosqan úlesi boıynsha Astana oblystar men qalalar arasynda Almaty qalasynan keıin ekinshi orynda tur.

Elordanyń órisi óndirisimen keńeıedi

Bas qalada negizinen qurylys materıaldary, tamaq ónimi men sýsyn, mashına jasaý jaqsy damyp keledi. Respýblıka bo­ıynsha metaldan jasalǵan qury­lys materıaldaryn, qoldanýǵa daıyn beton jáne betonnan jasalǵan ónimderdi shyǵarýdan kóshbasshy bolyp júr. Oǵan qosa qurylys metall konstrýksııalaryn, radıatorlar men ortalyq jylytý qazandyqtary jáne qondyrǵylardy óndirýdegi úlesi de basqalardan basym.

№1 Indýstrıaldy park terrıtorııasynda el ekonomı­ka­syna orasan zor úles qosyp kele jatqan eleýli iri jáne orta kásiporyndar jumys istep tur. Olardyń qatarynda «Loko­mo­tıv qurastyrý zaýyty» AQ, «Elektrovoz qurastyrý zaýyty» JShS, «Taý-ken Altyn» JShS munaı óńdeý zaýyty, «Qazaqstan qubyr zaýyty» JShS, «Alkon+» JShS, «JFoodKazakhstan» JShS, «JfoodProduction» JShS, «ModeX Astana» JShS, «GLB» JShS, toqyma óndirisi JShS, «Paramount Engineering» JShS, «Evrokopter Kazahstan ınjınırıng» JShS sııaqty kásiporyndar bar.

Jalpy alǵanda, 110 joba júzege asyrylyp jatyr. Onyń 57-si paıdalanýǵa beril­gen. Ná­tı­­jesinde, 5 543 turaqty ju­mys orny ashylypty. Park­tegi kásiporyndardyń ónim kó­le­mi megapolıstegi óńdeý óner­­­kási­biniń jalpy kóleminiń sha­ma­­­men 70%-yn quraıdy eken. Byl­tyr óńdeý óniminiń kó­lemi 7,434 mlrd teńgege jetip jy­­ǵyl­ǵan. Al­daǵy úsh jylda qal­­ǵan 53 jo­­ba iske asyrylady. Jos­­­­­par bo­­ı­yn­sha aldaǵy ýaqytta park aýma­ǵynda iske qosyla­tyn ká­sip­oryndarda jalpy 2 574 tu­raq­ty jumys orny qurylmaq.

О́tken jyly «Astana – jańa qala» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵyndaǵy (AEA) óndirilgen ónim kólemi – 5,2 mlrd teńge, eksport kólemi – 106 mlrd teńge, olardan túsken salyq túsimi 186 mlrd teńge bolǵan. Shyǵarylatyn ónimderdiń kóbi kólik jasaý salasyna qatysty dúnıeler: elektrtasyǵysh, lokomotıv, qozǵaltqysh, brondy tehnıka, kommýnaldy tehnıka, lıft pen vagondar. Metallýrgııa salasynda altyn óndiriledi. Sonymen birge qurylys salasyna qajetti taýarlar jasalady.

Jalpy, «Astana – jańa qala» AEA qurylǵaly beri birqatar nátıjege qol jetkizildi. О́ndiris kólemi – 7 434 mlrd teńge, onyń ishinde 2023 jylǵy úles 1 150,85 mlrd teńge bolǵan. Al eksport kólemi 140,15 mlrd teńgege jetken. Onyń 40,38 mlrd teńgesi ót­ken jyldyń úlesinde. Salyq she­ge­rim­deriniń kólemi – 230,29 mlrd teńge. Bul somanyń 56,99 mlrd teńgesi ótken jylǵa tıesili.

Keleshekte Astanada qury­latyn kásiporyndardyń biri – «Tiryaki Agro» (Túrkııa) jobasy negizinde salynatyn bıdaıdy tereń óńdeıtin keshendi zaýyt. Kásiporynnyń ózindik quny – 99 mlrd teńge. Zaýyt bir jylda 240 myń tonna bıdaıdy óńdep shyǵarý qýatyna ıe. Búginde ón­diris kesheni ornalasatyn 20 gektar jer telimi anyqtaldy.

Sonymen qatar «Qazaqstanda astyq jáne burshaq daqyl­daryn tereń óńdeý boıynsha ınte­gra­sııa­lanǵan agroónerkásip keshenin salý» ınvestısııalyq jobasyn iske asyrýdyń Jol kar­tasy ázirlenip, bekitildi. Bul jol kartasynyń negizinde elor­­dada agrarlyq sala bo­ıyn­sha bir­neshe ıgi jumys qolǵa alynbaq.

Al «Cynosure» JShS kom­panııasynyń jobasymen birinshi kezeńde 200 tósektik emdeý-saýyqtyrý jáne emdik deneshynyqtyrý keshenin salý isi júzege asyrylady. Kompanııa Syrtqy ister mınıstrligimen 2020 jyly Astana qalasynda 2,3 gektar aýmaqqa quny 5 mlrd teńge bolatyn keshen salýǵa kelisim jasaǵan edi. Ol jer telimi megapolıstiń Nura aýdanyndaǵy Syǵanaq kóshesi men Turan dańǵyly qıylysynda ornalasqan. О́kinishke qaraı, Kishi Taldykólge qatysty sot úderisterine baılanysty joba boıynsha jumys júrgizý 2023 jylǵa deıin toqtatylǵan edi. О́ıtkeni ákimshilik ister jónin­degi sot alqasynyń qaýly­symen Kishi Taldykól tobyndaǵy jer telimderinde qury­lys jumys­tarynyń kez kel­gen túrin, onyń ishinde jasandy tol­tyrýdy júrgizýge tyıym salyn­ǵan. Alaı­da bul tyıym Joǵarǵy sottyń 2023 jyl­ǵy sheshi­mimen qaıta alynyp tas­taldy.

Túrli kúresinnen ótken kompanııa atalǵan jobany iske asyrýdy qaıta qolǵa aldy. Qazir joba tehnıkalyq sharttardy alý jáne aldyn ala jobany ázirleý satysynda tur. Onyń ekinshi kezeńinde quny 360 mln dollardan asatyn medısınalyq ortalyq qurýdy kózdeıdi. Jobany júzege asyrý úshin ınvestor taǵy 5-ten 12 gektarǵa deıingi jer telimin surady. О́z kezeginde Astana ákimdigi jalpy kólemi 12 gektar jer telimin Nura aýdanynan usyndy.

Búginde elordada ondaǵan ındýstrıaldy kásiporyn jyldan-jylǵa qanat jaıyp, ónimdi tereń óńdeıtin, ýaqyt talabyna saı óndiris oryndaryn ashyp jatyr. Bul zaýyt-fabrıkalar bir Astananyń ǵana emes, búkil el ekonomıkasyn órkendetýdiń aldyńǵy leginde bolary anyq.