О́zgeshe ósimdikter álemi

Jaqynda Astana halyq­aralyq ýnı­ver­sıtetiniń bas­tamasyna oraı Tabıǵı resýrs­tar jáne qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrligi men Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıtetiniń arnaıy ruqsatymen «Tarbaǵataı» memlekettik ulttyq tabıǵı par­kinde doktoranttardyń dıs­sertasııalyq jumys taqy­ryp­tary men ǵylymı jobalary ne­gizinde dalalyq ǵylymı zert­teý jumystary júrgizildi.

Ǵylymı zertteý jumysta­rynyń aıasyn keńeıtý, boı­daǵy bilimin jetildirý men ǵylymı izdenisterdi nyǵaıtý maq­sa­tyndaǵy basqosýǵa Var­shava ýnı­versıtetiniń doktory, professor Malgojata Sýska Ma­lavska, Japonııanyń Tottorı ýnıversıtetiniń doktory Aıele Almaý Fenta, Polshanyń Vroslavskıı ýnıversıtetiniń doktory, professor Sezarı Ka­bala, Izraıl elinen óli teńizdi zertteý ortalyǵynyń professory Ilan Stavı, Polshanyń Var­shava ýnıversıtetinen PhD Marsın Sýlvınskı jáne magıstr­ler Petr Chıbovskıı, Marsın Zegarek syndy ǵalymdar keldi. Son­daı-aq dalalyq-ǵylymı zert­teý jumystaryna Astana ha­lyqaralyq ýnıversıtetiniń pro­fessory, bıologııa ǵylym­darynyń doktory Anar Myr­zaǵalıeva jáne PhD Talant Samarhanov, Aı­dyn Orazov, doktoranttar Shy­nar Tús­tibaeva, Jańylqan Álem­seıi­tova, jas ǵalym Sultan Qaýa­nov sııaqty zertteýshiler qatysty.

Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Orman sharýashy­lyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıtetine qarasty «Tarbaǵataı» memlekettik ulttyq tabıǵı parki – bıologııalyq jáne landshaftyq ártúrlilikti saqtaý, tabıǵatty qorǵaý men ekologııalyq-aǵartý jumystaryn júzege asyratyn mekemelerdiń biri. 2018 jyly qurylyp, ǵylymı zertteý ju­mystaryn úılestirip otyrǵan tabıǵı park aýmaǵy 145 myń gektardy quraıdy. Ulttyq park aýmaǵynda 1 640 túrli ósimdik ósedi. Olardyń ishinde 169 ende­mııalyq túri bolsa, 35 túri Qa­zaq­stannyń «Qyzyl kitaby­nyń» qorǵaýyna alynǵan.

Osy ǵylymı zertteý ekspe­dısııasynyń basy-qasynan tabylyp júrgen Astana halyq­aralyq ýnıversıtetiniń stýdenttermen is júrgizý bóliminiń basshysy, «Bıoekologııa» bilim berý baǵ­darlamasy boıynsha doktorant Jańylqan Qabıqyzynyń aıtýynsha, Astana halyqaralyq ýnıversıtetiniń bastamasymen birqatar sharýa qolǵa alynǵan eken.

– Dalalyq zertteýler men tájirıbeler júrgizý, ǵylymı sıpat­taǵy taldamalar jasaı otyryp jańalyq ashý – ǵa­lym­d­ardyń mindeti. Joǵaryda atalǵan ýnıversıtettiń professory, bıologııa ǵylymdarynyń doktory Anar Bazarqyzynyń ǵylymı jetek­shiligimen bilimin damytyp, ǵylym salasyna bet burǵan doktoranttar ýnı­versıtettiń ǵylymı keńesi tarapynan úlken qoldaý taýyp otyr. Bú­gingi tańda shetelderde ǵy­lymı taǵylymdamadan ótip, ǵa­lymdarmen tyǵyz baılanys ornatqan zertteýshiler jańa tynys taýyp keledi, – deıdi J.Álemseıitova.

Shalǵaıdaǵy parkke at basyn burǵan Polsha, Izraıl, Japonııa elderiniń ǵalymdary ulttyq park aýmaǵyndaǵy ósimdik­terdiń ósý jıiligi men flo­rasyn zertteýde úlken jańa­lyqtarǵa kenelerine úlken senim bildiredi. Basqa elderdegideı emes, elimizdegi ózgeshe sıpattaǵy ósimdikter men tirshilik túrlerin zerdeleý bıologııa ǵylym­dary­nyń óristeýine jol ashary túsinikti.

«Tarbaǵataı» memlekettik ult­tyq tabıǵı parki men Astana halyqaralyq ýnıversıteti arasyndaǵy memorandým aıasynda oryndalyp jatqan bul zertteý nátıjesi aldaǵy ýaqytta álemdik deńgeıdegi ósimdikter men janýarlar áleminen habar beretin jýrnaldarda, ǵy­lymı eńbekterde jarııaǵa shyǵady. Joıylyp bara jat­qan ósimdikterdi saqtaýǵa, Qazaq­stannyń «Qyzyl kitabyna» engen erekshe tirshiliktiń joıy­lyp ketý qaýpimen kúresýge baǵyttalǵan ekspedısııalar – Tarbaǵataı taýyndaǵy ózge de tir­shilik ıelerine álem ǵalymda­rynyń nazaryn burý ekeni oıǵa alǵan máseleniń biri. Shetel ǵalymdaryn tartýdaǵy jospar da, olarǵa elimizdiń tabıǵatyn tanystyrýdaǵy maqsat ta osy.

Abaı oblysy