Buryndary Memlekettik qaýipsizdik qyzmeti organdarynyń jumysy týraly qalyń jurt kóp bile bermeıtin. Ol adamdar kózge kórinbegenimen, jumystary óz jemisin beretin. Qandaıda bir úlken qylmys iske aspaǵan kúıi ashylyp jatatyn. Munyń barlyǵy qyzmetkerlerdiń kásibı deńgeıine baılanysty. Ol jerge ekiniń birin ala bermeıdi. Synaqtan súrinbeı ótkenderi ǵana sol ataýly qyzmettiń qataryna qosylady. 1982 jyly Aqmola oblysy Bórili eldi mekeniniń týmasy Kenjebolat Qoqyshuly Beknazarov ta osy bir tańdaýly qyzmettiń qataryn tolyqtyrdy.
Kenjebolat Beknazarov – tabıǵaty taza, adal, aqyly muzdaı salqyn, júregi Otan dep soqqan býynnyń ókili. Qalyń jurtshylyqqa onyń esimi onyń Ulttyq qaýipsizdik komıteti baspasóz qyzmetiniń jetekshisi bolǵan kezeńde jaqsy tanymal boldy.
2000 jyldardyń basy – bılik pen oppozısııanyń teketiresi ashyq baıqala bastalǵan jyldar. Keıde aqparattyq shabýyldar men saıası tehnologııalar da qoldanylatyn. Ár alýan aqparattar aǵynynyń ishinde memleket, bılik, qyzmet týraly teris pikir qalyptastyrýy múmkin derekter de kóp bolatyn. Sondaılarǵa naqty túsinik berý úshin BAQ ókilderiniń aldyna arnaıy organdardyń resmı ókili Kenjebolat Beknazarov shyǵatyn. Orta boıly, kúmis samaıly, symdaı tartylǵan symbatty da susty polkovnık salǵan bette adamdardyń kóńiline senim uıalatatyn. Qysqa da nusqa, qalyń jurtqa túsinikti sózderi máseleniń túıinin tarqatyp, artynan ekiudaı pikir qaldyrmaıtyn. Sóıtip, san qıly baspasóz konferensııalary men BAQ ókilderimen kezdesýler jabyq qyzmettiń oń ımıdjin qalyptastyrdy. Bul elimizdegi ashyqtyqtyń, demokratııalyq qaǵıdany ustanýshylyqtyń bir kórinisi bolatyn. Onyń basy-qasynda K.Beknazarov júrdi.
– Men eshqashan saýaldan qashqan emespin. Jýrnalıster habarlasyp jatsa, mindetti túrde telefonymdy kóteremin. Qandaı da bir másele bolsa, jaýap daıyndaýǵa ýaqyt berýin suraımyn. Daıyn jaýap bolmaǵan jaǵdaıda, árıne. Jýrnalıster de sózimdi jerge tastamaı, jaýap berýge mursat beretin. Olarǵa aıtar alǵysym sheksiz, – deıdi ol.
Kenjebolat Qoqyshuly mundaı bet-bedel, syı-qurmetke birden qol jetkizgen joq. Qalaýly qyzmet shyńyna alymdy aqyl-parasaty men tynymsyz eńbeginiń arqasynda kóterildi. Jedel, jaýapty qyzmettiń barlyq satysynan ótti.
– Qarapaıym otbasynda dúnıege keldim. Jeti aǵaıyndy – eki ápkem, úsh aǵam, men, bir inim bolyp erjettik. Arnaıy organdarda qyzmet atqarǵan esh jaqynymyz joq. Áýelde UQK-de jumys isteýdi oılamaǵan edim. Mektepti aıaqtaǵannan keıin áskerge baryp, Otan aldyndaǵy boryshymdy ótedim. Sodan keıin týǵan aýdanyma kelip, qarapaıym jumystan bastadym. Keıin komsomol uıymyna qyzmetke turdym. Qoǵamdyq jumystarda aıanbaı ter tóktik. Bir kúni Selınogradtaǵy qazaq telearnasynyń dıktory, jýrnalıst Ersaıyn aǵam habarlasty. «Kenjebolat, osy sen oqýyń kerek. Joǵary bilim al. Áıtpese qatardaǵy jumysshy bolyp ómiriń óter», dep aqylyn aıtty.
Sodan bilim alýǵa bel býdym. Selınograd qalasyna kelip, fılologııa fakýltetine oqýǵa tústim. Joǵary oqý ornynda da ýaqytty bos ótkizbedim. Oqýdan tys eńbek ettim, qoǵamdyq jumysqa belsene aralastym. Stýdenttik qurylys jasaǵynyń komandıri boldym. Maqtaýly komandır retinde halyqaralyq stýdenttik lagerge joldama alyp, Kýba astanasy Gavana qalasyna baryp qaıttym. Elge oralǵanda maǵan memlekettik qaýipsizdik komıtetiniń kapıtany kelip, Kýba sapary týraly, sonymen qatar bolashaqqa josparlarym qandaı ekenin surastyrdy. Bálkim sol kezde arnaıy organdar meni kandıdat retinde qaǵazdaryna túrtip qoıǵan bolýy kerek», deıdi keıipkerimiz.
Oqýdan keıin ol Makınsk qalasyna oralyp, mektepte ustazdyq etti. Araǵa eki jyl salyp aýdandyq partııa komıtetine jumysqa shaqyryldy. Qyrkúıek aıynda Almatyǵa oqýǵa barýy kerek edi. Sol kezde MQK qyzmetkerleri kelip, Selınograd oblysynyń MQK basqarma bastyǵy, soǵys ardageri, general Jaqııa Seıitqazıevpen kezdesý bolatynyn aıtty. Basqarma basshysymen jan-jaqty áńgimelesý barysynda: «Sen ábden ómir súrleýinen ótken, daıyn kadr ekensiń. Áskerı boryshyńdy da ótepsiń, jumys tájirıbeń bar, joǵary bilimiń de bar. Biz seni qyzmetke shaqyrýǵa daıynbyz. Tek seniń kelisimiń kerek», dep taǵdyrsheshti sheshim qabyldaýyna yqpal etti. Sóıtip, keıingi bar sanaly ǵumyryn arnaıy organdarmen baılanystyrdy.
Alǵashqy qyzmetin Shortandy aýdandyq MQK basqarmasynda jedel ýákil bolyp bastady. Sol jerde Jolymbet aýlynda «Kazzoloto» kombınaty ornalasqan. Ol kezde joǵary tehnıkalyq bilimi bar adamdar qoǵamnyń qaımaǵy sanalatyn. Olardyń qyzmeti de joǵary baǵalanatyn. Jas jedel ýákil bolǵan Kenjebolat Qoqyshuly kásiporyn adamdarymen baılanys ustaý úshin tehnıkalyq mamandyqqa qatysty qolda bar eńbekterdi oqı bastady. Kásiporynnyń alǵashqy óndirisinen bastap, qazirgi tilmen aıtqanda, joǵary menedjmentine deıin búge-shigesine jetkizip zerttedi. Onymen tildesken tehnıkalyq maman Sverdlovsk taý-ken ınstıtýtynyń túlegimen de shatastyryp alatyndaı jaǵdaıǵa jetti. Degenmen qyzmetinde barlyǵy taqtaıdaı tegis bolǵan joq. Tarıhtyń buralań joldary da ony bir synaǵany bar.
– 1986 jylǵy Jeltoqsan kóterilisi bir-eki kúnde aıaqtaldy. Bizge jeltoqsan qoldaýshylaryn «anyqtaý» jóninde tapsyrma berildi. Eki ottyń ortasyndaǵy qysyltaıań kez. Sol kezde jastarmen áńgimelesip, olardyń ishki bulqynystaryn tereń sezindim. Olardyń eshqaısysyn satpadym. Arym taza qaldy. Jalpy, meniń jumysym tek profılaktıkalyq baǵytta boldy. Eshkim jaýapqa tartylmady. Adal, taza, patrıot bolý – barlyq adamzatqa ortaq dúnıe. Al ultyńdy súıý – júrektiń isi, – dep esine aldy qalamger sardar.
El táýelsizdik alǵan jyldary arnaıy organdardyń da jańasha qalyptasý kezeńi bastaldy. Ulttyq qaýipsizdik komıteti burynǵy repressııalyq organ qalybynan halyqtyń múddesine jumys isteıtin qurylymǵa aınalý úrdisine bet burdy. 1995 jyly ár memlekettik organda óziniń baspasóz qyzmeti bolýy qajet degen Úkimet qaýlysy shyqty. Soǵan oraı vedomstvoǵa sózge sheshen, saýatty ári ishki syrdy syrtqa shashpaıtyn óz adamy qajet boldy. Ondaı adamnyń jedel ýákildik mektebinen ótýi de quba-qup edi. Sóıtip, joǵary basshylyqtyń sheshimimen sol kezdiń ózinde jeke quramnyń qurmetine bólengen, qolynan qalamy túspeıtin, jany shyǵarmashylyqqa jaqyn zııaly ofıser K.Beknazarov osy jaýapty qyzmetke taǵaıyndaldy. Sol kezdegi UQK tóraǵasy, general-polkovnık Sát Toqpaqbaevtyń qabyldaýyna shaqyrylyp, bir kúnde jańa qurylǵan baspasóz qyzmetiniń basshysy bolyp bekitildi. Ondaǵan jyl boıǵy jemisti qyzmettiń nátıjesinde UQK-de «Aqıqat» jýrnaly jaryq kórdi. Sondaı-aq komıtet qyzmetine qatysty kóptegen derekti fılm, arnaıy sıýjet, serıal, tarıhı kitap basyp shyǵaryldy.
Búginde polkovnık Kenjebolat Beknazarov «QR UQK organdarynyń ardagerleri» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy retinde qaltqysyz qyzmetin jalǵastyryp keledi. О́mirlerin arnaýly qyzmetke arnaǵan jandardyń quqyqtary men áleýmettik qorǵalýy máselelerimen júıeli aınalysady. Qurmetti eńbek demalysynda bolsa da, ulttyq qaýipsizdik organdarymen baılanysty úzbeı, jastardy patrıotızm rýhynda tárbıeleý jumystaryna belsene atsalysyp júr. Úıinde asyl jar, ónegeli áke, súıikti ata, qyzmetinde senimdi qarýlas, adal dos. Qoǵamdyq jumystarǵa tynbaı aralasyp júrip, qalamyn da qoldan tastaǵan emes.
Daryn SEIITOV,
jýrnalıst
