Ekonomıka • 13 Shilde, 2024

Shıkizatqa zárý kásip

260 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

1993 jyly Qytaıdan atajurtqa oralǵan Dáý­ren Halmet naryq bet­alysyn baıqap, kenjelep turǵan jabysqaq taspa óndirisin bastaýǵa bel býa­dy. Ádepkide bul taýardy Qytaıdan tasymaldap satýdy júzege asyrsa, birtindep derbes óndiris ashýdy qolǵa alady. 2004 jyly kvazısektordaǵy qarjy ınstıtýttarynan jeńildetilgen paıyzben nesıe alyp, bıznesin ártaraptandyrýǵa jum­sa­dy. 2016 jyly Alma­ty qalasyndaǵy ındý­s­trıaldy aımaqqa alǵash­qy­lardyń qataryn­da rezıdent bolyp kirdi.

Shıkizatqa zárý kásip

Birer jyldan soń qalalyq komıssııa sheshimimen bir jarym gektar jerdi 49 jylǵa jalǵa alyp, skotch, strech klenka shyǵaratyn zaýyt qurylysyn bastady. Qazir «KazTigerTape» JShS-da 50 azamatty jumyspen qamtyp, memleketke jyl saıyn 200 mln teńge kóleminde salyq tólep otyr. 2022 jyly eńbegi janyp, «Qazaqstannyń «óndiristik maqsattaǵy úzdik taýarlar» atalymy boıynsha dıplomant atandy. Baýyry Dýman Halmet te Astanada skotch óndirisimen aınalysady. Sonymen qatar polı­etılen qaldyqtaryn qaıta óńdep, kádege jaratady. Jabysqaq taspaǵa qaraǵanda ónimniń bul túri qaıta óńdeýge jaraıdy eken. Bir ret paıdalanýdan keıin túkke jaramaı qalatyn strech klenkalardyń ómiri uzaratynyn isimen kórsetip júr.

«Biz shyǵaryp otyrǵan taýar­­dyń barlyq túri kez kel­gen ká­siporynǵa qajet. «Sa­mu­ryq-Qazy­nanyń» ózine qa­ras­ty kompanııalardy otandyq taýar­lar­dy satyp alýǵa mindetteýi qa­zaq bıznesiniń ekinshi tynysyn ashty», deıdi kásipker.

Aıtýynsha, bir áttegen-aı bar, ol – áli de bolsa ımporttyq ónim­derdiń bási basym ekendigi.

«Alys-jaqyn kórshilerimiz­diń bárinde óz elinde shyǵa­rylatyn taýarlardyń ım­port­tan keletin balamasyna­ shek­teý engizýdiń kóptegen tá­sili bar. Qazir bıznesti qos ók­peden qysyp turǵan faktorlar ishte de, syrtta da jetedi. О́z salasy boıynsha aıtar bolsaq, ımporttyq skotch, polıetılenderge túrli dempıng qoldanyp, sonymen bir mezgilde taýar óndirýshiler úshin kommýnaldyq tarıfke jeńildetilgen baǵa arqyly qoldaý kórsetýge bolady. Tarıftiń qazirgi deńgeıi, orta­daǵy deldaldardyń aýadan aqsha jasap úırengen ábjildigi qos ókpeden qysyp barady. Úkimetke shaǵyn jáne orta bıznes úshin tarıf baǵasyn qaıta qaraıtyn kez keldi», deıdi.
Kásipker sózinshe, jabysqaq taspaǵa qajet shıkizatty óz elimizde óndirýge múmkindik bar. Taýardyń nany – polıpropılen Atyraýdaǵy KPI zaýytynda daıyn­dalady.

«Sol zaýyt Qytaıǵa óte arzan baǵada biz daıyndaıtyn ónimge qajetti shıkizatty satady. Mundaı shıkizat daıyndaıtyn zaýyttar Qytaıda júzdep sanalady. Al bizdiń jaq sol eldegi zaýyttar usynǵan baǵadan tómen satady. Qajetti shıkizatty bizdiń elden arzan baǵada satyp alǵan qytaılyq kásipkerler baǵasy arzan ónimdermen naryqty jaýlap barady. О́tken aptada Almatyda ótken jıyndardyń birinde sol zaýyttyń menedjerimen kezdesip, bizge de Qytaıǵa satqan baǵamen satýlaryn ótindim. Kelispedi. Muny «Samuryq-Qazyna» sheńbe­rin­de sheshýge bolady. Jalpy, bizge qajet shıkizatty shetelge eksporttaýmen aınalysatyn kompanııalardyń ózimizdiń ShOB-qa qajetti shıkizat ónimderine qa­tys­ty baǵa saıasatyn qaıta qaraı­tyn kezi keldi», deıdi Dáýren Halmet.

Aıtýynsha, eksportty ǵana emes, ishki naryqty da oılaý mańyzdy. Ishki jalpy ónimdegi ShOB úlesin kemi 50 paıyzdan asyr­saq, bıznestiń kúre tamyryna qan júrip, ishki naryqtyń landshaftyna aıtarlyqtaı óz­ge­ris ener edi, deıdi ol.

«Ishki naryqqa qajet dúnıeni óz kúshimizben japsaq, syrtqy naryqtyń da jalyna jarmasý­ǵa bolady. Bizde qazir Reseıge shyǵýǵa múmkindik bar. Biraq rýblge qatysty jaǵdaı bul oıym­yzdy keıinge qaldyryp tur. Qazir aımaqqa fılıal qu­rý­dyń qajeti joq. Bul da qazaq bıznesi úshin tıimdi. Qazir oń­tústik oblystarda jylyjaı bıznesi damyǵan. Sondyqtan ár aımaqtyń aýa raıyna beıim­del­gen polıetılen klenke shy­ǵarýdy qolǵa aldyq. Ońtústik aımaqta jylyjaı bıznesimen aınalysyp júrgen aǵaıynǵa ónimderimizge tapsyrys berýge bolatynyn aıtqymyz keledi», deıdi keıipkerimiz.

Kásipker Prezıdent nemese Úkimet janynan otandyq ShOB-tyń tynysyna monıtorıng jasap otyratyn, tek Memleket basshysyna ǵana esep beretin agenttik nemese komıtet qurylsa degen tilegin de aıtyp qaldy.

«Bul bızneske degen kóz­qa­rastyń ártaraptandyrylyp, kásipkerlikke qatysty sheshim qabyldaǵan kezde osy salanyń ókilderi pikiriniń eskerilýine jol ashar edi. Kóp jaǵdaıda otandyq taýar óndirýshilerdiń jaǵdaıyna áser etetin taǵdyrly sheshimder bızneske múldem qatysy joq tulǵalardyń aıtqa­ny­men sheshilip jatady. Kez kelgen ındýstrıaldy jo­ba­larǵa qatysty sheshimderde bız­nes ókilderiniń aıtqany es­kerilse, memleket qarjysy tek qajetti núktelerge ǵana baǵyt­ta­lyp, ishki naryqtaǵy taýar túr­leri ártarap­tandyrylar edi», deıdi.

ALMATY