Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
О́nerkásip jáne qurylys mınıstrligi ıntegrasııa jáne halyqaralyq yntymaqtastyq departamentiniń dırektory Ádilbek Bektibaev petısııada jeńil avtokólikter (M1 sanaty) ýtılalymynyń mólsherin 100 myń teńgege deıin jáne avtokóliktiń qalǵan sanattaryna 0 teńgege deıin tómendetý, aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy ýtılalymyn tolyǵymen joıý, kólik quraldarynyń bastapqy tirkeý mólsherlemesin 0,25 aılyq eseptik kórsetkishke deıin tómendetý týraly aıtylǵanyna toqtaldy.
Onyń sózinshe, jumys toby «KAMAZ Injınırıng», «Qazrost Injınırıng», «KAIK», «Hyundai Trans Almaty», «Hyundai Trans Kazakhstan», «SemAZ», «Daewoo Bus Kazakhstan», «MTZ Qazaqstan», «Agromashholdıng KZ», «SaryarqaAvtoProm» zaýyttaryna bardy.
Ol sondaı-aq belsendilerdiń «ýtılalym olıgarhtardyń qaltasyna túsedi» degen sózin joqqa shyǵardy. О́QM ókiliniń aıtýynsha, «Jasyl damý» AQ barlyq qyzmet týraly esepti, sonyń ishinde aýdıtten ótken qarjylyq eseptilikti jarııalaıdy. Jalpy, jumys toby petısııada baıandalǵan ýájder men talaptardy qarastyrǵan. Ol boıynsha tıisti memlekettik organdar tarapynan naqty argýmentter de usynǵan.
Á.Bektibaev petısııany qarastyrý barysynda shyǵý tegi beımálim ártúrli statıstıkalyq málimetti paıdalana otyryp, ýtılalymdy engizý avtokólik, aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy men arnaıy tehnıka baǵasynyń kúrt ósýine, sondaı-aq avtokólik parkiniń eskirýine alyp keldi degen ýájder keltirilgenin atap ótti .
Departament dırektorynyń aıtýynsha, qarsy taraptyń keltirip otyrǵan derekteriniń bári 5-6 jyl burynǵy statıstıkalardan alynǵan.
«Bul ýájdiń barlyǵy shyndyqqa janaspaıdy. Ulttyq statıstıka bıýrosynyń derekterine saı 2015 jyldyń basyndaǵy jaǵdaı boıynsha (ýtılalym men bastapqy tirkeý alymy engizilgenge deıingi bir jylda) elde jeńil avtokólikter parki 4 mln birlikti quraǵan. Qoldanys merzimi 10 jyldan asqandary – 72,5% jáne qalǵan 8,2%-y – 3 jylǵa deıingiler. 2022 jyldyń basyna (ýtılalym mólsherlemesi 50%-ǵa tómendegenge deıin) jeńil avtokólikter parkinde paıyzdar úlesiniń kórsetkishi oń ózgeriske bet burǵan. Máselen, qoldanys merzimi 3 jylǵa deıingi avtokólikter úlesi 8,2%-dan 13,6%-ǵa deıin ósti, al 10 jyldan asqan avtokólikterdiń úlesi 73%-dan 63%-ǵa deıin tómendedi», deıdi.
Alaıda kólik quraldaryn zańdastyrý sharalary avtokólik parki qurylymyna keri áserin tıgizipti. Máselen, tek 2023 jyly elimizde alǵash ret qoldanys merzimi 2 jyldan asqan 334 myńnan astam avtomobıl esepke qoıylǵan. Onyń 285 myńynyń qoldanys merzimi 10 jyldan asqan eken. Ishki ister mınıstrligi esebine sáıkes, qoldanys merzimi eki jyldan asatyn avtokólik bastapqy tirkeý sany ýtılalym jáne bastapqy tirkeý engizilgennen keıin qysqarǵan.
Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri Azat Sultanovtyń aıtýynsha, qazir aýyl sharýashylyǵy tehnıkasynyń 80%-yn otandyq kásiporyndar qurastyryp jatyr. Olardyń ýtılalymǵa esh qatysy joq. Al shetelden ákelinetin 20%-ǵa jýyq tańdaýly tehnıkanyń jyly jańa bolsa, odan alynatyn bastapqy tólem men ýtıl-
alym da asa kóp bolmaıdy.
Qoǵamdyq tyńdaýdyń qorytyndysy boıynsha Á.Bektibaev petısııa sheshiminiń aldyn ala jobasyn usyndy. «Petısııada kórsetilgen ýájderdiń shyndyqqa janaspaıtynyn eskere otyryp, sondaı-aq sheshim jobasyn jarııa talqylaý barysynda qosymsha negizdemeler usynylmaǵanyn eskere otyryp, petısııany qanaǵattandyrýdan bas tartý usynylady. Túpkilikti sheshim Ákimshilik rásimdik-prosestik kodekstiń 90-6-babynda belgilengen tártippen jáne merzimde qabyldanatyn bolady», dep túıindedi ol.
