Mańyzdy ýaǵdalastyqqa qol jetkizdi

Elimiz osy oraıda birqatar mańyzdy is-shara ótkizdi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Nıý-Delıde, Samarqandta ótken kezdesýlerde tıimdi bastamalar kóterip, usynystaryn aıtqan. Qazaqstan osy jyly Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń 2030 jylǵa deıingi Ekonomıkalyq damý strategııasy boıynsha birqatar jumys júrgizdi.

Qazirgi tańda uıymnyń ın­ves­tısııalyq qoryn qurýdyń tıim­diligi jaıynda jıi aıtylyp júr. Múshe-memleketter ishindegi ınvestısııalyq sınergııany kúsheıtý, qazirgi ýaqytta energetıkalyq yntymaqtastyqty damytý salasyndaǵy strategııa­ny damytýǵa kóńil bóline basta­dy. Bıylǵy aqpan aıynda Almaty qalasynda bank, qarjy, elekt­ron­dyq saýda salalaryndaǵy, qar­jy tehnologııalary naryǵyn keńeıtý boıynsha sıfrlyq forým ótti.

Qazaqstan bastamasy boıynsha 2024 jyl uıymnyń Ekolo­gııa jyly bolyp jarııalanǵan. Osynyń bári, ásirese ekologııa máselesi BUU-nyń ornyqty damý maqsattarymen de úılesip jatyr.

Almaty qalasynyń ózi byltyr elimizdiń tóraǵalyǵy kezeńi aıasynda uıymnyń týrıstik jáne mádenı astanasy bolyp bekitilgen. Osy aralyqta Almatyda da birqatar mańyzdy basqosýlar ótkizilgen.

Prezıdentimiz Delıdegi kezdesýde uıymnyń, jalpy onyń hatshylyǵynyń, Bas hatshy­sy­nyń ókilettikterin keńeıtý, jalpy uıymnyń praktıka­lyq ju­my­synyń múmkindikterin keńeıtý turǵysynan biraz usy­nys aıtqan. Sol sebepti qazir Bas hat­shynynyń ókilettikterin keńeıtý baǵytynda talqylaý­lar ótip jatyr. Beıjiń qala­syn­da uıymnyń hatshylyǵy orna­lasqan, kóp jyldan beri Tashkentte terrorızmmen kúres boıynsha keńes jumys istep jatyr. Meniń oıymsha, uıymnyń ekologııa, mádenıet salasyndaǵy perımetri keńeıip ketkendikten aldaǵy ýaqytta basqa elderdiń aýmaǵynda osy baǵyttaǵy taǵy bir hatshylyq ashylýy múmkin. О́ıtkeni uıym jumysynyń aýqymy da artyp kele jatyr.

Árıne, turaqty túrde «úsh zulym kúshpen» kúres másele­leri­ne erekshe mán berilip keledi. Sebe­bi kóktemde Prezıdent uıym­ǵa múshe elderdiń Qaýipsizdik keńe­si hatshylarymen kezdesken­de, byltyrǵy jyldardyń ındeks­terin qaraıtyn bolsaq terrorıstik qaýip tóńiregindegi, tipti aqparattyq qaýipsizdik salasyndaǵy shabýyl­dardyń kóbeıýiniń halyqaralyq arenadaǵy qaýpi áli de seıil­meı turǵanyna toqtaldy. Sondyq­tan osynyń aldyn alý boıynsha úlken jumystardyń qolǵa alyný kerektigi úzdiksiz aıtylyp keledi. Bizdiń elde bir jyldaı osyndaı aýqymdy jumys júrgizildi deýge bolady.

Qazaqstan uıymǵa keshe ǵana qosylǵan múshe el emes. Áýel bas­tan, sonaý 1996 jyldan beri kele jatqan belsendi qatysýshysy. Sondyqtan osy jolǵy besinshi ret tizginin ustaǵan tóraǵalyǵyn abyroımen ótkizdi dep aıtýǵa tolyq negiz bar.

Baqylaýshy, dıalog boıynsha seriktes memleketter ókil­deriniń, ásirese BUU Bas hatshysy Antonıý Gýterrıshtiń arnaıy kelýi de kóp jaıttan habar berse kerek. Bul basqosýdyń bel ortasynda túrki áleminen jáne arab elderi lıgasynan da ókildikter boldy. Bul da Astana sammıtiniń mańyzdylyǵynyń bir kórinisi. Iаǵnı sammıt ShYU-nyń aýmaǵynan áldeqaıda keń túrki jáne arab memleketteriniń qatysýymen bir erekshe baǵytta órbidi. Jáne de Astana deklarasııasy qabyldandy. Jıyrma­daı qujatqa qol qoıylyp, eń bastysy– Belarýstiń tolyqqandy múshelikke qabyldanǵany. Osylaısha, osy basqosýda múshe elderdiń sany on elge jetti. Bul Astana sammıtiniń, jalpy alǵanda Qazaqstan tóraǵalyǵynyń abyroıyn aıshyqtap, mereıin ústem eteri sózsiz.

Memleket basshysy óziniń jeke bastamasymen «Ádil álem, kelisim jáne damý jolyndaǵy jahandyq birlik týraly» taqyryby aıasynda baıandama jasady. Shynyn aıtqanda, bizdiń ishki saıasatta ádiletti qoǵam, ádiletti memleket qurý ıdeıasy jıi aıtylyp kele jatyr. Onyń naqty qundylyq­tar arqyly qalyptasý kerek­tigi, barlyǵyna teń múmkindik­ter berilip, zań men tártip ornatý máselesi kún tárti­bine shyǵaryldy. Osy resmı rıtorıkanyń halyqaralyq alańda da aıtyla bastaýy bizdiń resmı ustanymymyzdyń ishki de, syrtqy da kontýrǵa qatysty ekenin kórsetedi.

Iаǵnı bul jerde Ádiletti álem­niń formýlasyn birlesip qurý ıdeıa­sy menmundalaıdy. Qasym-Jomart Toqaevtyń uıym­nyń aldyńǵy otyrys­tarynda da, jalpy qazirgi jańaryp kele jat­qan halyqaralyq qaýipsizdik ar­hıtektýrasynda da osy uıym­nyń mańyzdy oryn alatynyn aıt­qan bolatyn. Jáne de osy uıym qaýipsiz ári ádiletti álem qurý formýlasyn usyna alatynyna senim bildiretinin atap ótken. Sondyqtan osy formýlany bir­lesip shyǵarý qazirgi kezdegi túrli óńirlik, aımaqtyq lokaldi jáne halyqaralyq shıelenisterdiń kúsheıýi kezinde birlesip sheshim qabyldaý tur­ǵysynan bul óte mańyzdy bolyp sanalady.

Imıdjdik turǵydan, árıne Qazaqstan qalyptasyp kele jat­qan orta derjava retinde óziniń alańyn, osy halyqaralyq shıe­lenisterdi, túıtkilderdi sheshý­diń jańa konsepsııasyn usy­ný turǵysynan mańyzdy platfor­ma bolatynyna esh kúmán joq.

Oljas BEISENBAEV,
Qazaqstan qoǵamdyq damý ınstıtýty dırektorynyń orynbasary