Bir kúnniń ishinde birneshe is-sharany qamtyǵan festıval «Materıaldyq emes mádenı mura» atty respýblıkalyq semınardan bastaldy. Onda ónerpazdar IýNESKO ókilderimen oı almasty.
Munymen qosa Kenshiler mádenıet saraıyndaǵy jıynda «Kúıshiler odaǵy» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy, Mádenıet salasynyń úzdigi Asqar Kenjeǵalıev oblystyq Kúıshiler odaǵynyń fılıalyn saltanatty túrde ashty. Oǵan óńirimizdegi dáýlesker kúıshi Bolat Tákishev tóraǵa bolyp taǵaıyndaldy. Ataqty dombyrashy Qalken Qasymov «Halyq kúıshisi» atandy, keýdesine tósbelgi taǵyldy.
«Orteke» respýblıkalyq festıval shymyldyǵyn ónertanýshy Erlan Tóleýtaı «Saryarqa» ánimen túrdi.
Baıqaýda Qytaı, Mońǵolııa memleketterinen, Astana, Almaty, Qaraǵandy qalalarynan, sondaı-aq Aqmola, Almaty, Qyzylorda, Batys Qazaqstan, Soltústik Qazaqstan, Qostanaı, Qaraǵandy, Ulytaý oblystarynan jıyrmaǵa tarta kúıshi qatysyp, baqtaryn synady.
Sóıtip, festıvaldyń bas júldesin Qytaı Halyq Respýblıkasynan kelgen Jarqyn Baǵdar aldy.
– Búginde jastar arasynda dombyraǵa kóp kóńil bólinip jatyr. Baıqaýdan erekshe shabyt aldym. Túpki ata salt pen dástúrge, ulttyq ónerge degen syı-qurmet seziledi. Osyndaı baıqaýdyń jeńimpazy ataný men úshin úlken mártebe, – deıdi festıvaldyń jeńimpazy Jarqyn Baǵdar.
Aımaǵymyzdyń namysyn qorǵaǵan Erlan Sádý 1-oryn ıelendi. Aqmola oblysynyń kúıshisi Aıjan Quraq 2-oryn, jetisýlyq Jánibek Maqatan 3-oryn aldy. Barlyq qatysýshyǵa kádesyı men qarjylaı sertıfıkat berildi. Qysqasy, olar «Ortekeden» oljaly.
Munymen qosa ulttyq jeti aspapta sheber oınaıtyn jetisýlyq Iаsmına Amankeldi esimdi jas talant kórermenniń kózaıymyna aınaldy. El atynan tartý-taralǵy alǵan jas ónerpazdyń eńsesi kóterilip ketti.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Materıaldyq emes mádenı murasyn qorǵaý jónindegi ulttyq komıtet tóraǵasynyń orynbasary Rýstam Mýzafarov uıymdastyrylǵan is-sharanyń tarıhı mán-maǵynasyna toqtala sóz sóıledi.
– «Orteke» – dástúrli eki ishekti aspapty dombyra men taý eshkisiniń aǵash músinshesin paıdalana otyryp oryndalatyn qazaqtyń biregeı óneri. Barabannyń betine bekitilgen aǵash músin dombyrashynyń saýsaqtaryna bir nemese birneshe ishekpen baılanysqan. Mýzykant dombyrada oınaǵanda, qýyrshaqqa jan bitip, dombyranyń qońyr nemese kúmbirleı tógilgen únimen qosyla sekirip, barabanda yrǵaq shyǵara bıleıdi. Qazaqtyń bul óneri – balalar men úlkenderge ortaq dúnıe. Jalpy, qaraǵandylyq ónerpazdar kóne dástúrdi jańǵyrtýdan qalys qalmaýda. Dombyra kúni kúntizbege engennen beri úzdiksiz damyp jatyr. Al qatysýshylar sol tarıhı murany qaıta jańǵyrtyp, «Ortekege» avtorlyq kúıleri arqyly jan bitirdi, – dedi Rýstam Rahymuly.
Kópshilik kózaıym bolǵan kórme festıvaldyń mán-mańyzyn asha túskendeı. Ásirese Astanadan kelgen «Mars» robottehnıka ortalyǵynyń mamandary ázirlegen elektrondy ortekege eldiń yqylasy erekshe aýdy.
– Bizge ortekeniń elektrondy nusqasyn jasaý týraly usynys kelip tústi. Odan keıin olarmen birigip jumys isteı bastadyq. Model áli de ázirlenip jatyr. Bolashaqta biz ortekeni ınteraktıvti taqta arqyly gadjetterde oınaýǵa beıimdeýdi josparlap otyrmyz, – deıdi «Mars» robottehnıka ortalyǵynyń ókili Mars Maqsot. «Ortekeniń» zamanaýı tehnologııaǵa súıene otyryp jasalǵan robot dombyra únine qosylady.
Buqarjyraýlyq sheber Málik Jomart ta dúnıejúzilik Kóshpeliler oınyna emblema jasap, onysyn kórmege usynypty.
– Men metall, aǵash, bylǵaryny jáne basqa da materıaldardy óńdeımin. Qazaq qolóneriniń barlyq túrimen aınalysamyn desem de bolady. Buqar jyraý aýdanynyń Sarytóbe orta mektebinde eńbek páni muǵalimi bolyp jumys isteımin. Sondaı-aq jıyrma jyl boıy «Jas sheber» atty jas qolóner sheberleriniń klýbyna jetekshimin. Bıyl festıvalǵa ekinshi ret qatysyp otyrmyn. Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndaryna emblema jasaǵanmyn. Ony kórmege usyndy, – deıdi Málik Jomart.
20 jastaǵy Esjan Muratbek: «Mońǵolııadan tájirıbe jınaqtap aldym. Ortekeni odan ári óz Otanymda óner túri retinde damytpaq nıetim bar», deıdi. Jas talant óziniń «Kókserke» kúıin ala kelgen.
– Bıylǵy festıvaldyń ereksheligi – qatysýshylar tek osy baıqaý úshin jazylǵan avtorlyq kúılerin oryndady. Bolashaqta biz «Orteke» etnofestıvaliniń úzdik kúılerinen jınaq jasaǵymyz keledi. Soǵan jumys isteımiz, – deıdi qazylar alqasynyń tóraǵasy, halyqaralyq baıqaýlardyń laýreaty, mýzykant, Kóne mýzykalyq aspaptar murajaıynyń negizin qalaýshy Azamat Baqııa.
Sonymen oblystyq mádenıet, arhıvter jáne qujattama basqarmasyna qaraıtyn mádenı-saýyq jáne halyq shyǵarmashylyǵynyń ǵylymı-ádistemelik ortalyǵy utymdy uıymdastyrǵan «Orteke» festıvaliniń bıylǵy oljasy osyndaı.
Qaraǵandy oblysy
