Ekonomıka • 18 Shilde, 2024

Mys konsentratyn óndiretin kásiporyn

190 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

О́ńirde óndiris orynda­ry­nyń jumysyn jan­dan­dyrýǵa, jańa kásip­oryndardyń jumysyna jan bitirýge aıryqsha ba­symdyq berilip otyr. Ká­sipkerlik jáne ındýs­trııalyq-ınnovasııalyq damytý basqarmasy mamandary keltirgen derekke júginsek, osy jyldyń bas­tapqy bes aıynda óner­­kásip óndirisiniń kó­le­mi 330,7 mlrd teńgeni qu­ra­­ǵan. Al taý-ken óndirý ónerkásibi salasy boıynsha óndirilgen ónim 44,4 mlrd teńgege jetken.

Mys konsentratyn óndiretin kásiporyn

Sýretterdi túsirgen – Iýrıı KIM

Shý aýdany aýmaǵynda or­nalasqan «Shatyrkól» ken baıy­tý fabrıkasy iske qosylady degen áńgime biraz ýaqyttan beri aıtyla bastaǵan edi. Kúni keshe iri kásiporyn tehnıkalyq turǵy­dan iske qosyldy. Jergi­likti atqarýshy bılik keltirgen derekke júginsek, fabrıkanyń ónim qýaty jylyna 98,6 myń ton­na mys konsentratyn óndire alady. О́ndiris oshaǵynyń tehnıkalyq múmkindigi de zor.

«Qazaqmys» JShS basqarma tóraǵasy Nurahmet Nurıevtiń aıtýynsha, mys konsentratyn óndiretin kásiporyn osy jyldyń qazan aıynyń aıaq tusynda tolyq jobalyq qýatynda jumys isteıdi. Qazir qurylys jumystary 100 paıyzǵa oryndalǵan. О́ndiris oshaǵy tehnıkalyq turǵydan alǵash­qy ónimdi shyǵarýdy bas­tap ketti.

Oblys ákimi Erbol Qarashókeev jańa­dan qurylǵan fabrıkanyń jumy­syn jandandyrýǵa jergilikti bı­lik tarapynan jan-jaqty qol­daý kórsetiletinin aıtyp otyr. Aýdan­dar­daǵy atqarýshy bılik ókilderi de ınves­tor­larǵa barynsha kómektesýge nıetti.

«Memleket basshysynyń tapsyr­ma­syna sáıkes óńirde birshama iri ınvestısııalyq jobalar qolǵa alyn­ǵa­ny belgili. Sol óndiris oshaqtary tolyq qýatynda jumys istese, bizdiń utyl­maıtynymyz anyq. Mys konsentra­tyn óndiretin kásiporyn shynynda da irge­li zaýyttyń sanatyna kiredi. Jalpy, óńirde jumysyn bastaǵan kez kelgen ón­diris oshaǵy jergilikti halyqty ju­mys­pen qamtýǵa basymdyq berýge tıis. Munda da talap sol ekenin aıta ketken jón. «Shatyrkól» ken baıytý fab­rı­­kasy úzdiksiz jumys isteýi úshin jer­gi­likti atqarýshy bılik ókilderi qoldan ke­lgenshe qoldaý kórsetedi», deıdi E.Qarashókeev.

Jergilikti atqarýshy bılik ókilderi keltirgen resmı derekke júginsek, 2024-2028 jyldar aralyǵynda jalpy quny 2,5 trln teńgeni quraıtyn 70 ınvestısııalyq jobany iske asyrý kózdelip otyr. Kezeń-kezeńimen júzege asyrylǵan nátıjeli jumystyń arqa­syn­da myńdaǵan turǵyndy jumys­pen qamtýǵa múmkindik týmaq. Al osy jyly 228,4 mlrd teńgege 1 432 ju­mys ornyn qurý úshin 19 ınves­tı­­sııalyq jobany iske asyrý kóz­del­gen.

Qandaı da bir óndiris oshaǵy ashyl­ǵan kezde jergilikti halyq «ekologııaǵa zııany joq pa?» degen suraqty jıi qoıyp jatatyny bar. «Qazaqmys» JShS basqarma tóraǵasy Nurahmet Nurıevtiń aıtýynsha, ónim óndirýdiń barlyq qaýipsiz joly qarastyrylǵan. Ekologııaǵa eshqandaı zııan kelmeıdi.

«О́ndiriste mys kenin baıy­tý­dyń álemdegi eń zııansyz tehno­lo­gııa­larynyń birin qoldanýǵa bel býǵa­ny­myz­dy aıta ketken durys. Shań tutý tıimdiligi 99 paıyz koef­fısıentti quraıtyn zamanaýı aspırasııa júıe­si­niń kómegimen júzege asyrylady. Budan bólek, tasymaldaý kólemin azaıtýdyń arqasynda jol jıegindegi shań aıtarlyq­taı tómendeıtinin eskergen jón. Sondaı-aq óndiris oshaǵyna jaqyn eldi mekender kásiporynnyń áser etý aımaǵynan 20 shaqyrymnan astam qashyqtyqta ornalasqan. Biz­­diń fabrıkada tehno­lo­gııalyq úderisterdi basqarýdyń jańa avto­mat­tandyrylǵan júıesi engi­zilgen. Bul qadam óz kezeginde jumys tıim­di­­ligin ústemeleıdi. Sonymen qatar óner­kásiptik qaýipsizdik pen eńbekti qorǵaýǵa aıtar­lyqtaı yqpal etedi. Bir sózben aıtqanda, qaýipsizdik sharalaryna aıryqsha basymdyq berip otyrǵan jaıy­myz bar», deıdi «Qazaqmys» JShS basqarma tóraǵasy Nurahmet Nurıev máseleniń mánisin túsindirip.

Oblys ákimdiginiń baspasóz qyzmeti keltir­gen málimetke súıensek, iri jobany júzege asyrý úshin 94 mlrd teńge ınvestısııa salynǵan. Al irgeli kásip­orynda jylyna 94 mlrd tonna ken óń­delip, 98,6 myń tonna mys konsentranty shyǵarylmaq. Konsentrattaǵy mys­­tyń quramy shamamen 24 paıyz eken. Al qajetti shıkizat «Shatyrkól» jáne «Jaısan» ken oryndarynan aly­nady. Iri kásiporynnyń qurylys ju­my­syn otandyq «AAEngineering Group» JShS júrgizipti. Jańa joba aıasynda 400-ge jýyq jańa jumys orny ashy­lady. Jaýap­tylardyń aıtýynsha, jańa ju­mys oryndarynyń 60 paıyzy­nan astamy jergilikti turǵyndarǵa buıy­rady.

Zaýytta órt sóndirý deposy, medı­sı­nalyq pýnkt, zamanaýı órt dabyly, órt són­dirý jáne beınebaqylaý júıesi orna­lastyrylǵan. Sonymen qatar usaq­taý-suryptaý kesheni, bas ǵımarat, jataq­hana men ashana, zerthana, jóndeý-meha­nıkalyq sheberhana, qaldyq qoı­ma­sy jáne taǵy basqa nysandarmen qam­tylǵan.

О́ńir boıynsha taý-ken ónerkásibi sala­­­synda 125 kásiporyn jumys isteıdi. Jańar­tylǵan derekterge súıensek, alǵash­qy jartyjyldyqta 54,2 mlrd teń­g­e­niń ónimi óndirilip­ti. Kórsetkishti ótken jylmen salys­tyr­saq, naqty ındeks kólemi 102,8 paıyzǵa jetken. Al sala bo­ıynsha naqty óndiristik ónim kó­le­­mi­niń úles salmaǵy 13,1 paıyzdy qu­rap otyr.

Erbol Qarashókeev oblysqa ınvestısııa tartýǵa erekshe den qoıyp otyr. О́zi bastap, jaýapty mamandar qosh­tap, Qytaı eline arnaıy saparmen baryp kel­di. Biraz ýaqyt buryn kórshi mem­le­kettegi tıimdi jumyspen tanysty. О́ńir­ge ınvestor tartýdyń tyń joldaryn qaras­tyrdy. Aldaǵy jyldary jańa jo­ba­lar da óz nátıjesin beredi degen úmit basym.

Aımaqta taý-ken óndirý óner­ká­si­bi­nen bólek, tamaq ónerkásibin óris­tetýge de basymdyq berilip otyrǵanyn aıta ketken jón. Oblys ákimdigi kásip­kerlik jáne ındýstrıaldy-ınno­va­sııa­lyq damytý basqarmasy mamandary keltirgen derekke júginsek, 2027 jylǵa deıin jalpy quny 90 mlrd teńgeni quraıtyn 26 jobany iske asyrý kózdelip otyr.

Jambyl oblysy