O basta, qaı zaman, qaı ǵasyr ekeni belgisiz, biz de jabaıy kún keship, taǵy bop taý-tasta kúneltippiz. Taǵylyq tirligimizden habarymyz joq, áıteýir kúnderdiń kúninde qolǵa úıretilip, adam aqylynyń arqasynda sonyń qaramaǵyna ótip, tórt túliginiń sanatyna qosylyp, «sanaly» tirlikke kóshippiz ǵoı.
Tarıhta nem bar, tirligimdi aıtaıyn.
Qazir qojaıynymnan «qashyp shyǵyp», taý-tasta jartylaı jabaıy kúı keshýdemin.
Áne bir zamanda, keń qoltyq kergigen kezeńde – men ǵana emes, erteńge erensiz bolyp bútkil jurtshylyq ashyq-shashyq shalqydy emes pe?
Basqada nem bar, ózimiz tań qylań bere kerilip-sozylyp túregep, buzaýǵa ıilip, qojaıynnyń saýyp, sypyra buıda jipten bosatqany sol, ýaıym-qaıǵysyz taltań basyp taý-tas etegindegi órisimizge kete baratynbyz. Oıhoı, sol kezdegi seniki-meniki delinbegen dalıǵan dalany oılasam – múıizim syrqyraıdy, emshegim syzdaıdy.
Nesin aıtaıyn, jekemenshik kelip, óris taryldy, jelke jún jyǵyldy emes pe.
Qojaıyn da qaýqarsyz, naryq zamanyna ilese almaı – el qatarly tirligin túzeı almaı, burynǵy óris ataýly qoldy bolyp, biz baıaǵy keshkilik kelip jetip kúıis qaıyryp túnep shyǵatyn qoradan kúndiz-túni shyǵa almaıtyn halge jettik. Qolǵa qaraǵan kúndi dushpanyńa bersin. Jekemenshik jeri joq qojaıynyńnyń barynan joǵy...
Qojaıynyma janym ashıdy. Aıtpaı kelgen alasapyran zamanda azyp-tozdy desem bolady.
Bári satýly, jem jemegeli qashan, bergen shóp-sholań, káshek-pásekti talǵajaý etemiz. Bári quryqtalyp, iship júrgen aǵyl-tegil sýdyń suraýy bolǵanda sýalyp kete jazdadym.
Qıyndyqtan ashatuıaq ataýly aıyrbastalyp, baǵym – sútimniń arqasynda beli qataımaǵan buzaýymnyń kóz jasy bolyp din aman júrip jatqanyma táýba deımin.
О́stip júrgende ókimetten «saýyp otyrǵan sıyry bar úı áleýmettik kómekten qaǵylsyn» degen «qaraqaǵaz» shyǵyp shalqamyzdan túsirdi emes pe? Sondaǵy áleýmettik kómekpen ildalap otyrǵan qojaıynymnyń kúńirengen kóz jasyn kórseń...
Ne isteıin, tulapaıy shyqqan basqa tórt túlikten áýlıemin be, kóresimdi kóreıin, mańdaıyma jazylǵany bolar dep, qora mańynda apyl-tapyl qam-qareketsiz oınaq salyp júrgen buzaýyma qarap qabyrǵam sógiledi, denem túrshigedi.
Qudaı ońdap, qojaıynym qımylǵa kóship, bir túnde meni buıdalap alyp jetektep, qazirgi kúndiz panam bolǵan taý-tastaǵy úńgirden biraq shyǵardy.
Bir kún eshqaıda attap shyǵarmaı úńgirde qamap otyryp, qas qaraıa qos ýys jemin berip, jetektep syrtqa shyǵaryp, aınalaıyn taý-tastyń shóp-shúıginine jaıyltyp, móldir bulaqtan sýǵaryp, tań syz bere úńgirge qaıta kirgizip, alaqan jaıyp meniń amandyǵymdy tilep, kól-kósir sútimdi saýyp alyp jónine ketti.
Qansha aqymaq sanalsaq ta, jalmaýyzǵa da jan kerek, qojaıynnyń aıtqanymen júrip-turýǵa úırengen basymyz – kúndiz attap shyqpaı kúıis qaıyrýmen bolamyn da, túnde jortýylǵa shyǵamyn.
Qojaıynym da qý, tań syz bere úńgirge oralsam – qos ýys jemin usynyp kúlimdep sonda kútip otyrady. Qaıteıin, qojaıynǵa úırengen basym, onyń ústine qorada qalǵan buzaýyma bola ıilip-ıip, sútimdi aǵyl-tegil aǵytamyn.
Qojaıyn da biledi, taý-tastaǵy qasqyr bastaǵan qaraqshylardy eskerip, ótkende múıizimdi qaırap úshkirlep, keleside artqy eki aıaǵyma tıgenin tilip túser taǵa ornatyp berdi.
Qamqorlyǵyna rızamyn. Ol da «Sıyr sıpaǵandy bilmeıdi» degendi umytyp, kóndikken, úıretkenin lezde uǵyp alǵan meniń ústi-basymdy sıpalap, bir ýaq tazalap, tarap ta qoıady.
Sóıtip, aǵyl-tegil ish-jemniń ortasynda jartylaı jabaıy tirlik keshýdemin.
Burynǵydaı emes, qońdanyp semirip kele jatqanymdy sezemin. Onyma qojaıyn da rıza.
«Qońdansań, kúzge aman-esen barsań. Ol ýaqytta qoradaǵy buzaýyń da sútten shyǵyp sanatqa qosylady. Bizdiń de túp-túgeldi satyp, qala mańyna kóship keter mezgilimiz de bolady» degen pıǵylyn da sezemin.
Meniń de: «Aman-esen kúzge jetip, qojaıynymnan buryn bir túnde qoradaǵy buzaýymdy ertip áketip, mundaǵy úńgirdi talaq etip, taý-tastyń yqpyl-jyqpylyn artqa tastap, sonaý qııandaǵy arqar meken etken mańǵa baryp tolyq jabaıy kún keshsem» degen pıǵylym bar.
Berik SADYR
