Foto: David Johnson/Darwin College/University of Bristol
1948 jyly Rozmarı Faýler fızıka zańdaryn qaıta jazyp, úlken jańalyqtarǵa jol ashqan. Onyń Kaon bólshekterin ashýy bólshekter fızıkasynyń teorııasyn ózgertýge jáne Jenevadaǵy (Shveısarııa) CERN-de ashylǵan Hıggs bozony sııaqty bólshekterdi boljaýǵa úlken septigin tıgizgen. Biraq soǵystan keıin ol Ulybrıtanııada 1949 jyly fızık Pıter Faýlerge úılenip, úsh balasy bolǵan kezde akademııadan ketýdi uıǵarǵan.
Doktor Faýler bul ol úshin úlken mártebe ekenin, biraq sodan beri ol erekshe qurmetke laıyq eshteńe istemegenin alǵa tartqan.
Brıstol ýnıversıtetiniń rektory, Nobel syılyǵynyń laýreaty Ser Pol Ners oǵan Kembrıdjdegi úıiniń janyndaǵy jeke dıplomdar rásiminde qurmetti ǵylym doktory ataǵyn bergen.
Ners doktor Faýlerdiń ıntellektýaldy qatańdyǵy men qyzyǵýshylyǵyn joǵary baǵalap jáne ol «qazirgi fızıkterdiń jumysyn jáne ǵalam týraly túsinigimizdi qalyptastyratyn mańyzdy jańalyqtarǵa jol ashty» dep atap ótken.
1948 jyly professor Sesıl Paýell bastaǵan Brıstol ǵaryshtyq sáýlelerdi zertteýshiler toby jańa elementter bólshekterin izdeýmen aınalysqan. Olar qazirgi tujyrymdamalar boıynsha atom ıadrosynda tyǵyz baılanysqan nýklondardyń kúshti áserlesýine jaýap beretin turaqsyz elementar bólshek - pıondy tapqan. Bul jańalyǵy úshin professor Paýell 1950 jyly Nobel syılyǵyna ıe bolǵan.
Ol kezde nebári 22 jasta bolǵan Rozmarı Faýler erekshe bólshekterdiń izderin kórý kezinde erekshe bir nárseni baıqaǵan. Ol úsh pıonǵa (sýbatomdyq bólshektiń bir túri) ydyraıtyn bólshek.
Bir jyl ótkennen keıin, Rozmarı Faýler óziniń ashqan jańalyǵyn úsh ǵylymı maqalada jarııalap, ýnıversıtetti tastap ketken.
