Oryndalǵan arman
Dańqty balýan Jaqsylyq Úshkempirovpen birneshe ret suhbattasýdyń sáti tústi. Sol kezde «Grek-rım kúresinen Olımpıada chempıony shyǵa ma?» degen suraqty jıi qoıdyq. Sabyrly qalpynan tanbaıtyn Jaqań: «Klassıkalyq kúresti qaıdam, jalpy kúres túrlerinen izbasarym shyǵatyny anyq. Biz kóremiz be, kórmeımiz be, sol jaǵy belgisiz» dep edi. Ańyz adam rasynda da Eldostyń atoı salǵanyn kóre almaı ketti. О́kinishtisi de – sol.
Eldos Smetov Rıo Olımpıadasynan kúmis júldemen oralǵanda suhbat aldyq. Sol kezde «Olımpıada chempıony atana almadym dep ókinip turǵan joqsyń ba?» dep suraqty tótesinen qoıǵan edik.
«Buıyrǵany – kúmis. Basty armanym Olımpıada chempıony atanyp, dzıýdo kúresinen tórtjyldyqtyń basty dodasynda top jarǵan tuńǵysh qazaq bolǵym keledi», degen edi batyr ul. Endi mine, sol armany oryndaldy. Olımpıadanyń úsh júldesin qanjyǵasyna baılaǵan saıypqyrannyń ózi de ańyzǵa aınaldy.
Shákirtin shákirtine tabystaǵan
Bizdińshe Baqbergen men Jandos kúres zalyna barmaǵanda, Eldos dzıýdoshy bolmas edi. Aǵalarynyń artynan ergen 5 jasar bala da bozkilemniń qasynan tabyldy. Oǵan bapkerler qyzyǵa qoısyn ba? Kóbi: «Maǵan kerek emes. Áli kishkentaı bala ǵoı, óssin» degen eken. Bolatyn balanyń betin qaqpaı belin býýǵa Ahmet Jumaǵul ǵana kelisim bergen.
«Onyń boıynda aıryqsha bir minez bar ekeni baıqalyp turdy. Jattyqtyrýshylar bas tartsa da, men ózimde qaldyrdym. Ol tek jeńiske jetýdi qalaıtyn. Baryn salatyn. Namysqa tyrysqan kezde jylap júrip kúresetin. Bir jyldan keıin jarysqa aparǵanda top jardy. Onyń jeńisti joryǵy osylaı bastaldy. On jylǵa jeteǵabyl ýaqyt meniń tálimimdi aldy. Keıin ınternatqa jiberdik. Mundaı minezi bar balanyń chempıon bolmaýǵa qaqysy joq edi», deıdi Olımpıada chempıonynyń alǵashqy bapkeri Ahmet Jumaǵul.
Bir qyzyǵy, aǵalary inisin kúres zalyna ertip aparǵanyna qaramastan, kásibı sportta Eldos qana qaldy. Baýyrlary basqa joldy tańdady. Tipti Baqbergen Smetov «Mereı» kvartetiniń beldi ánshisi boldy. Eldos ta bala kúninen ánge qumar edi. Áıtkenmen naqty tańdaý jasaıtyn kezde ákesi Baqtybaı Smetov balasyna erkindik berdi.
«Eldosty bes jasar bala dedik qoı. Ol shynashaqtaı bolǵanyna qaramastan, úlkender istegen jattyǵýdy aına-qatesiz qaıtalaıtyn. Talantty ekeni birden baıqaldy. Sportshy armandaıtyn búkil jarysta top jarýy – sol talanty men eńbekqorlyǵynyń, qaıtpas qaısar mineziniń, jaraqatty jeńe biletin qaısarlyǵynyń arqasy», deıdi Ahmet Jumaǵul.
Parıj tatamıiniń fınalynda fransýz sportshysyn jeńip, Olımpıada chempıony atanǵan Eldos Smetovtiń qazirgi jeke bapkeri Ǵalymjan Jylkeldıev te ýaqytynda Ahmet Jumaǵuldan tálim alǵan. Bir sózben aıtqanda, Ahmet Jumaǵul úlken shákirtine bala shákirtin ózi tabystaǵan. Kásibı sportta mundaı sáıkestik sırek kezdesetin shyǵar.
«Altyn alyp úırenip qaldyq»
Álem jáne Azııa chempıonatary men Azııa oıyndarynan altyn júldemen oralyp júrgen Eldosty tarazdyqtar qalanyń kireberisinen kútip alyp qurmet kórsetýden jalyqqan emes. Biz de úıine baryp, birneshe ret ata-anasynan suhbat aldyq.
«Eldostyń beldesýlerin kórgen kezde kádimgideı qanqysymym kóteriledi. Eldiń balasy ǵoı. Halyqtyń úmitin aqtasa eken degen oı janymyzǵa tynyshtyq bermeıdi. Qaı kezde de tileýles jurttyń senim údesinen shyǵa bersin. Al anasy Toqtagúl onyń beldesýlerin kórmeıdi. Tek nátıjesin bilip otyrady», degen pikir aıtatyn ákesi. Bul joly Baqtybaı aǵamyzdan «taǵy da qanqysymyńyz kóterildi me?» dep suradyq. Jaýaby múlde basqasha boldy.
«Qurdastarym, baýyrlarym «Qandaı kóńil kúıde boldyń?» dep surap jatyr. Olarǵa «Altyn alyp úırenip qalǵanbyz ǵoı. Esh ýaıymdaǵan joqpyn dep jaýap berdim. Rasynda da bul joly Eldostyń beldesýlerin salqynqandylyqpen tamashaladym», deıdi Baqtybaı aǵa.
Parıj Olımpıadasynda atoı salǵan Eldos Smetov – tórt aǵaıyndynyń ortasynda oıqastap ósken oǵlan. Baqtybaı Smetovtiń kindiginen taraǵan Baqbergen, Jandos, Almas sekildi baýyrlary qaı kezde de Eldospen maqtanady.
«Qazir meniń úsh nemerem kúresip júr. Qaısysy ekenin ázirge aıtpaı-aq qoıaıyn. Solardyń birinen «medaliń qansha boldy?» dep surap em: «Ata, 29 medal aldym», dedi. Buıyrsa bular da chempıonnyń izin jalǵap qalar degen úmit bar. Al kóshemizdegi biraz jasóspirim Eldostyń tabysynan qanattanyp, dzıýdoǵa qatysyp júr. Olardyń ishinde iri dodadalarda top jarǵandar da jetkilikti. Eldos – eldiń uly. Qoldaý kórsetken jankúıerlerge alǵystan basqa aıtarymyz joq. Árbir otbasynda osyndaı qýanysh bolsyn. Eldiń úmitin aqtaǵany úshin biz de qýanyp jatyrmyz», deıdi B. Smetov.
Olımpııa oıyndarynda úsh túrli júlde ıelenip, Álem, Azııa jáne Azııa oıyndarynyń chempıony atanǵan Eldos Smetov otbasynda úlgili áke ekenin de aıta ketken jón. Ol búginde eki qyz, úsh ul tárbıelep otyr.
Olımpııa oıyndarynda jasyndaı jarqyraǵan Eldostyń júldeli bolatynyna alǵashqy bapkeri Ahmet Jumaǵuldyń kúmáni bolmapty.
«Eldos Parıjge jaqsy daıyndyqpen attandy. Barlyq syrqatty jeńdi. Naǵyz babyna kelgen kezde jolǵa shyqty. Sondyqtan onyń jaqsy kúres kórsetetinine kúmándanǵan joqpyz. Jankúıerlerdiń senimin aqtaǵany úshin shyn qýanyshtymyn» deıdi ol.
Aıtpaqshy, elimizde eń kóp Olımpıada júldegeri shyqqan aýdandy bilesiz be? Jambyl oblysy Olımpııa oıyndarynda 11 júlde alsa, onyń jeteýi Turar Rysqulov aýdanynyń sańlaqtaryna buıyrǵan eken. Boksshy Ermahan Ybyraımov Atlantada qola alyp, Sıdneıde altyn júldemen eldi qýantsa, Eldosta Olımpıadanyń úsh medali bar. Odan bólek, Sıdneı Olımpıadasynda erkin kúres sheberi Islam Baıramýkov – kúmis, London Olımpıadasynda Aqjúrek Tańatarov qola júlde alǵan. 65 myń halqy bar aýdan úshin bul tamasha tabys ekeni daýsyz.
Ýaqytynda aty ańyzǵa aınalǵan Jaqsylyq Úshkempirovtiń talaı keńesine qulaq túrgen Eldostyń ózi de ańyz adamǵa aınaldy.
Taraz
