QTJ-ny vagonmen qamtıdy
Buryn jaıdaq platforma men júk vagonyn qurastyryp kelgen zaýyt sońǵy jyldary jolaýshylar vagonyn qurastyrýmen de aınalysady. Byltyr «Qazaqstan temir jolynyń» enshiles kásiporny «Jolaýshylar tasymaly» AQ-ǵa jolaýshy tasymaldaıtyn 88 vagon jetkizdi.
Bıylǵy jartyjyldyqta taǵy 29 kýpe men 15 plaskart vagonyn ótkizdi. Qazir olar 12 vagon tartatyn Qyzylorda-Semeı baǵytymen júretin poıyzdarǵa tirkelgen. Bıyl jyl aıaǵyna deıin «Jolaýshy tasymaly» AQ «ZIKSTO»-dan 157 vagon alýǵa kelisimshartqa otyrǵan. Zaýyttyń ózi jyl aıaǵyna deıin barlyǵy 300-deı jolaýshy vagonyn qurastyrýdy josparlaǵan. QTJ-dan artylǵanyn kásiporyn shetelge, jekemenshik tapsyrys berýshilerge satýdy qarastyryp otyr.
«ZIKSTO»-nyń byltyrǵy vagondary qazir Almaty-Mańǵystaý, Almaty-О́skemen baǵytynda qatynaıtyn poıyzdarǵa tirkelip, jolaýshy tasymaldap júr. Tapsyrys berýshiler vagondar sapasyna rıza. Barlyq vagon jeldetkishpen, aýa jańǵyrtatyn fıltrlermen, tútin ıisin sezetin datchıktermen, bıotýalettermen, tipti tambýrlarda beınekórinis jazatyn kameralarmen qamtamasyz etilgen. Kýpelerde elektr qýatyn beretin núktelermen birge USB de bar. Kýpelik vagondardyń syıymdylyǵy tapsyrys berýshiniń suranymy boıynsha 18 nemese 36 oryndyq bolsa, plaskart vagondar 54 adamǵa laıyqtalǵan.
Shıkizat shetelden ákelinedi
«ZIKSTO» vagondaryn zaýyt mamandary 40 jylǵa deıin paıdalanýǵa jaramdy dep jarııalaǵan. Biraq onyń shyndyǵyna áli kóz jetken joq. Tehnıkalyq sıpattamasyna qaraǵanda, kómirtekti quryshtan jasalǵan konstrýksııalardyń tózimdiligi 28 jylǵa jetedi delingen. Tek tottanbaıtyn-ınerttik quryshtan jasalǵan konstrýksııalar 40 jylǵa deıin shydas berýi múmkin dep jazylǵan.
Qazir zaýyttyń jańa korpýsy salynyp jatyr. Ol tolyǵymen aıaqtalǵanda joǵaryda atalǵan óndiris josparyn oryndaýǵa múmkindik týady.
Kásiporynnyń mamandanýy negizinen qurastyrý bolǵandyqtan mundaǵy negizgi kásip dánekerleýshiler men metalkonstrýksııasyn dáldeıtin slesarlardyń úlesinde. Olardyń sheberligi bolmasa joǵary sapadaǵy bólshekterdiń jymdasýy qıyn. Sondyqtan óndiristiń osy qyryna zaýyt basshylary qatty kóńil bóledi. Munda shvedterdiń plazmalyq keskishteri men dánekerleý quraldary qoldanylady. Otandyq shıkizat jolaýshy vagondarynyń 10 paıyzyn ǵana quraıdy, qalǵanynyń bári sheteldik bólshekterdiń enshisinde.
Jyldyq esebine qarasaq kásiporyn byltyr memlekettik bıýdjetke 5,7 mlrd teńge salyq túsimin aýdarǵan. Jalpy, 40 mlrd teńge kóleminde tabys túsirgen.
Zaýyt ataýy qandaı maǵyna beredi?
«ZIKSTO» kópshilikke málim zaýyt bolǵanymen, ataýynyń ne maǵyna beretininen kóp adam beıhabar. Sózdiń alǵashqy «ZIK» degen bóligi «Zavod ımenı Kýıbysheva» degendi bildiredi. Kezinde Petropavl qalasynda KSRO «Áskerı-ónerkásiptik kesheniniń» baqandaı bes zaýyty ornalasqan edi. Sonyń ishinde eń úlkeni «Lenın atyndaǵy aýyr mashına jasaý zaýyty» bolyp, onda orta qashyqtyqqa ıadorolyq oqtumsyqtardy jetkizetin zymyrandar shyǵaryldy. Quramynda 10 myńnan artyq adam jumys istegen. Ekinshi úlkeni osy Kýıbyshev atyndaǵy zaýyt edi, munda 5 myńdaı adam jumys istep, nápaqasyn aıyrdy. Zaýyttyń óziniń stadıony, balabaqshasy, mádenıet úıi, turǵyn úıleri, jazda dem alatyn lagerleri boldy. Áskerı zaýyt bolǵandyqtan munda kim kóringendi kósheden almaı, tekserip qana qabyldaıtyn. Jumysshylardyń áleýmettik jaǵdaıy sol kezdiń jaǵdaıymen qaraǵanda óte jaqsy boldy dep aıtýǵa bolady. Biletinderdiń aıtýynsha, munda teńiz torpedosy, mınalar, sý asty bombalary shyǵarylǵan.
Al zaýyttyń súıegi 1895 jyly Máskeýde qalanǵan. A.Barı degen nemis kásipkeri ony qazandyq men rezervýar shyǵarý úshin turǵyzǵan eken. Keńes ókimeti ornaǵan soń zaýytty ıesinen tartyp alyp, memlekettiń menshigi etken. Soǵys bastalǵan 1941 jyly ol Petropavlǵa №239 zaýyt degen qupııa atpen kóshirilip, 18 qyrkúıekten bastap alǵashqy stanogy jumys isteı bastapty. Shyǵarǵan ónimderi negizinen áskerı-teńiz kúshterine arnalǵan. Sodan, 1994 jylǵa deıin Kýıbyshev atyndaǵy zaýyt bolyp keldi. 1994 jyly memlekettik jekeshelendirý baǵdarlamasyna sáıkes, aksıonerlik qoǵam bolyp qurylyp, jekemenshikke berildi. Zaýyttyń aksıonerleri negizinen ózge ult ókilderi bolyp, qazaqsha ataýdy qalamaı «Zavod ımenı Kýıbyshevanyń» joǵaryda aıtqanymyzdaı «ZIK»-in qaldyryp, negizgi súıegine 100 jyl bolǵandyqtan «STO»-ny jalǵaı salǵan. Sóıtip, zaýyttyń qıyn túıindi «ZIKSTO» deıtin jumbaq ataýy paıda bolǵan.
Áleýmettik jaýapkershilikten aınymady
Osy «ZIKSTO» kóktemgi sý tasqyny saldaryn joıýda aıryqsha erlik kórsetti. Sol kezdegi bas dırektordyń mindetin atqarýshy Aıdos Bekmaǵambetov Petropavl qalasynyń ákimi Serik Muhamedıevpen memorandýmǵa qol qoıyp, tasqynnan zardap shekken turǵyndarǵa 700 mln teńge kóleminde kómek beretinin jarııa etti. Bul somaǵa jańa turǵyzylǵan úı men satyp alynǵan páter ıelerine turmystyq tehnıka, úı jıhazdary satyp áperiletin boldy.
«Bizdiń kásipornymyzdyń aksıonerleri zardap shekken turǵyndardyń qasiretin jeńildetýge sheshim qabyldady. Mundaı ahýal árkimniń de basynda bolýy múmkin. Sondyqtan biz ár otbasyǵa tońazytqysh, kir jýatyn mashına, elektrplıta jáne tósek aǵashtar satyp alyp beremiz», degen edi ol.
Kásiporyn ýádesinde turyp, aıtqan dúnıelerin jetkizip berip jatyr. Olar barlyǵy 520 jańa úı men 197 páter ıelerin osylaı rıza qylmaqshy.
Soltústik Qazaqstan oblysy
