«Sapa» – san qyrly seriktestik

Qazyǵurt aýdanynyń Sharbulaq aýylynda jyl on eki aı boıy turaqty ári tabysty jumys isteıtin «Sapa-2002» dep atalatyn kásiporyn týraly estigende súısingenimiz ras. Keıin oǵan barýdyń da sáti tústi. Shynynda da, aımaq ortalyǵynan qashyqtaǵy eldi mekenniń irgesinde jol boıynda aýqymdy alańdy alyp jatqan, syrtyn qorshaǵan jasyl jelektiń arasynan bıik ǵımarattary men tútini býdaqtaǵan murjalary menmundalap kórinip turǵan eńseli zaýyt ári-beri ótkenderdiń nazaryn ózine eriksiz aýdarǵandaı edi. Qaqpasynan kirip-shyǵyp jatqan tasymal tehnıka túrleri de kózge shalynady. Kóńilge jylylyq uıalatatyn bul kórinister alystaǵy aýylda da tyńǵylyqty kásiporyn bar ekenin jáne onda qaınap jatqan jumysty anyq baıqatady. Buryndary «Gúldense aýyl – gúldenemiz bárimiz» dep jyrlaıtyn túkpirdegi eldi mekenderimiz qazir azyp-tozyp barady deıtin pikirlerdi teriske shyǵaratyn naqty dálel emes pe bul?! Syrtynan-aq kórip turmyz, qaladaǵy júıeli jumys isteıtin kásiporyndardan aıyrmashylyǵy az, tipti, bilinbeıdi. Al aýlasyna enip, sehtaryn aralaǵanda sharýasynyń jaqsy jolǵa qoıylyp, ábden qalyptasyp qalǵanyna kózimiz jetti. Áý basta, negizi myqty qalanǵan sharýashylyq ekeni birden-aq seziledi. Bul kúnde dańqy dúrildegen osy JShS-niń ıesi Nurjan Ashırov táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda-aq maqsary eginshiligimen aınalysýǵa den qoıyp edi. Keıin kele isi órge jyljyp, kásipkerliktiń qyry men syryn bir kisideı meńgergende 2002 jyly kópsalaly bolyp qaıta quryldy. Jańa uıymdasqan «Sapa-2002» JShS-niń atqaratyn tirliginiń aýqymy ýaqyt ótken saıyn ulǵaıa tústi. Seriktestik bastapqy kezde ósimdik maıyn óndiretin ári syǵyndydan qalǵan sarqyndydan jem daıyndaýǵa bolatyn maqsary ekti, odan keıin bıdaı egýdi bastady. Qazirgi kezde 4,5 gektar jerge osy daqyldar ósiriledi. Alǵashqysynyń ár gektarynan maý­sym saıyn orta eseppen 12-14 sentner, ekinshisinen 20-25 sentnerden turaqty ónim jınalady. «Sapanyń» san-salaly ekenin baıandadyq. Aýdandaǵy birden-bir jáne biregeı irgeli sharýashylyq jumysynyń basym baǵyty – maqsary egip, daqylynan ósimdik maıyn shyǵarý jáne ony óńdeýden artylǵan qaldyqtarynan malǵa qunarly jem ázirleý. Osy zamanǵy tehnologııalyq qondyrǵylar ornatylǵan sehtardyń qýattylyǵy jylyna 2160 tonna. Aýdan halqynyń suranysyn tolyq qamtamasyz etýge 800 tonnasy jumsalady. Al qalǵany oblystyń basqa óńirleri men ózge elderge jiberiledi. Atap aıtqanda, О́zbekstanǵa, Qyrǵyzstanǵa, Reseıge jóneltiledi. Tipti, irgedegi Tashkentten ósimdik maıyna suranys jóninde kelisimshart jańa ónim jınalmaı jatyp-aq jasalyp qoıylady eken. Jumys yrǵaǵy úılesimdi kásiporynǵa sengendikten Qazyǵurt jáne ózge aýdandardyń sharýa qojalyqtary ózderiniń ósirgen maqsarysyn «Sapaǵa» ótkizip, tipten keıde pisip turǵan astyqty eginjaıdan tikeleı oryp alýlaryn ótinip te jatatyn kórinedi, Árıne, buǵan «Sapanyń» tehnıkalyq kúshi de jetkilikti. Seriktestikte búginde egin oratyn 7 kombaın, jer jyrtatyn 5 «K-700», jańa úlgidegi shynjyr tabandy 3 traktor, tasymal avtokólikteri jáne basqa da aýylsharýashylyq tehnıkalary bar. О́simdik maıyn shyǵaratyn aýyldaǵy kásiporynda bul kúnde 100-den astam adam jumys isteıdi. Zaýyttyń barlyq júıesinde mamandar jetkilikti. Syrttan shaqyrylǵandar joq. Bári de jergilikti turǵyndardan jasaqtalypty. Jumysshylar men qyzmetkerlerdiń ortasha aılyq jalaqysy 40 000-50 000 teńgeni quraıdy. Jalpy, kásiporyn jobasy Elbasynyń tapsyrmasymen qabyldanǵan údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlamasy aıasynda júzege asyryldy. Jáne de ekinshi deńgeıli bank arqyly alǵan 90,0 mıllıon teńge nesıesin «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń birinshi baǵyty boıynsha sýbsıdııalandyryp otyr. Naryqtyq ekonomıkada ornyqty oryn alyp úlgergen «Sapa-2002» JShS-niń taǵy bir qabilettiligi joǵaryda aıtylǵandaı, kópsalaly óndiristi damytýynda erekshe kórinis tapty. Seriktestik sońǵy jyldary óz jaǵdaılaryn saraptaı kele mal sharýashylyǵyn qosa órkendetýge túbegeıli bet burdy. Aýylda tirshilik etken soń, tórt túlikti de ósirý kerek. Basyn kóbeıtip qana qoımaı, túrli ónim beretindigin de kádege utymdy jaratý jaǵyn qamdastyrý qajet. Etiniń, sútiniń, júniniń ózinen talaı tabys tabýǵa bolady. Qazir seriktestikte 450 jylqy, qylshyq júndi 5000 edilbaı qoıy baǵylady. Bordaqylanǵan mal eti Almatyǵa, Astanaǵa jóneltiledi. – Tabıǵat qudiretimen týyndar tosyn jaǵdaılarǵa qarsy jasar shara bar ma, sirá. Keıde aýa raıynyń kúrt ózgerýinen eginshiligimizge zııan kelip jatatyny da ras. Osyndaıda kezdesetin kezdeısoq shyǵyndardy jasyratyny joq, qoldaǵy maldyń esebinen jabýǵa týra keledi. Bári de bir seriktestiktiń qazanynda qaınap jatqan soń, bir salany ekinshisinen bóle-jaryp júrmeımiz. Tabıǵat qubylysynan egin shyǵymy óte tómen bolǵan kezderi memleket tarapynan turaqty qoldaý kóremiz. Meniń ómirlik ustanymym – jumysymdy jetildire otyryp, izdenispen alǵa umtylý. Qudaıǵa shúkir, bizde maqsatqa jetýdiń barlyq múmkindigi bar, – deıdi JShS dırektory Nurjan Sapabekuly. Mine, shalǵaıdaǵy aýylda turyp-aq kópvektorly sharýasyn dóńgeletip otyrǵan «Sapa-2002» JShS-niń jańashyl, jemisti jumysymen aýdan, qala berdi, oblys ekonomıkasyna qyrýar úles ákelse, ekinshiden, orta jáne shaǵyn bıznesti damytý jónindegi memleket saıasatyna ún qosýda ózindik orny bar ónegeli is ekenin aıtý kerek. Búginde myqty bıznes – qýatty memlekettiń bir tiregine aınalǵany aqıqat. Jeńis BAHADÚR. Ońtústik Qazaqstan oblysy, Qazyǵurt aýdany.