“ROMAT” farmasevtıkalyq kompanııasynyń prezıdenti Turarbek RAQYSh:
DÁRILER О́ZIMIZDE JASALADY, BUL OTANDYQ О́NIMNIŃ О́RKENDEÝI
– Turarbek Ámirhanuly, jalpy osy kompanııany qurýdaǵy maqsat neden týyndap edi? – Keńestik júıe ydyraǵannan keıin elimizde dári-dármekke úlken zárýlik týyndady. Bizdiń elimiz sol kezderde halyqtyń dárige degen suranysynyń 3 paıyzyn ǵana jergilikti ónimdermen jaýyp otyrdy. Sol kezde arnaıy kompanııa qurǵanymyzdyń septigi búgin elimizge tıdi-aý dep oılaımyn. Sóıtip, búginde úlken holdıngke aınalǵan “Romat” farmasevtıkalyq kompanııasy 1992 jyly shaǵyn apteka negizinde quryldy. Basty maqsatymyz – Otandyq dári-dármekter óndiretin jańa salany qalyptastyrý edi. – Osy jyldar aralyǵyndaǵy jetistikterińiz qandaı? Kompanııa básekege qabiletti bola aldy ma? – Bul kúnderi kompanııaǵa qarasty úsh zaýyt ta tolyq deńgeıde jumys istep, básekege qabiletti keshenderdiń qatarynda halyqqa qajetti dári-dármekter, medısınalyq jabdyqtar shyǵarýda. Mysaly, oblys ortalyǵyndaǵy medısınalyq zaýyt úsh bólikti, bir ret qoldanylatyn shprıs shyǵarýdy 130 mıllıon danaǵa jetkizip otyr. Búginde ol úlken suranysqa ıe. Sondaı-aq TMD elderinde tuńǵysh ret týberkýlezge qarsy qoldanylatyn dáriler shyǵarýdy qolǵa alyp otyrmyz. Jalpy ónim óndirý kólemi osy ýaqyttyń ishinde 2-3 ese ulǵaıdy. Kompanııanyń maqsaty – sapaly, básekege qabiletti, suranysqa ıe ónim shyǵarý, halyqtyń qajettiligin óteý. Osyǵan oraı, memlekettik sapa menedjment júıesi ISO-9001-2001 engizdik. Iаǵnı, halyqaralyq talaptarǵa saı jumys jasaımyz. Osydan úsh jyl buryn elimizde Ǵylym qory qurylyp, Úkimet burynǵydaı mańyzy shamaly ǵylymı baǵyttarǵa bıýdjet qarjysyn shyǵyndamaı, ǵylymı joba ulttyq mańyzdaǵy jańalyqqa, jańashyldyqqa ıe bolsa ǵana qoldaý bildiretin boldy. Sol joly 70 joba usynylyp, sonyń ishinde 5 joba ǵana tańdalyp alyndy. Olardyń biri – bizdiń “Romat” farmasevtıkalyq kompanııasynyń ǵylymı-zertteý ınstıtýty. Bul bizdiń kompanııanyń ǵylymı negizde damyp kele jatqanyn, jańa tehnologııalardy ómirsheń etýde barlyq múmkindikterimizdiń bar ekenin kórsetedi. – Elimiz boıynsha ókildikterińiz bar ma? Shetelderde she? Olarmen qandaı baılanys jasaısyzdar? – Bizdiń holdıng quramynda dıstrıbıýterlik ortalyq, aptekalyq jáne logıstıkalyq júıe, joǵaryda aıtyp ketkendeı, úsh zaýyt, elimizdiń qalalarynda ornalasqan 18 fılıalymyz bar. Sondaı-aq 2006 jyly Pekın qalasynan osyndaı bólimshe ashtyq. Aldaǵy ýaqytta taǵy da bir bólimsheni Máskeý qalasynda ashý oıymyzda bar. Búginde kompanııanyń barlyq jumystary kompıýterlendirilgen, jer-jerdegi qurylymdarmen jedel baılanys ornatylǵan. Alys, jaqyn shet elderdiń 140-tan asa fırmalarymen tyǵyz baılanys ornatyp, olarmen uzaq merzimdik kelisimder jaǵdaıynda birlesip jumys jasap kelemiz. Mysaly, Shveısarııa, Berlın-Hemı, “Solveı Farma”, “Lannaher”, “Rasıofarm,” “Shvars farma”, Germanııa, Pfanzer Lıýksembýrg, Reseıdiń “Novosıbhımfarm”, Avstrııanyń “Nıkomed”, Fransııanyń “Ansell”, AQSh-tyń “Pfaızer”, Slovenııanyń “Lek” sııaqty álemge áıgili iri kompanııalarynyń resmı dıstrıbıýtory bolyp sanalamyz. О́z elimizde “Romattyń” 40-qa jýyq dárihanalary bar. Atalǵan dárihanalar búgingi talapqa saı jabdyqtarymen, kásibı biliktilikteri joǵary mamandarymen erekshelenedi. О́tken jyldan bastap az qamtamasyz etilgen otbasylar, kóp balaly analar, zeınetkerler men múgedekterge arnalǵan “Áleýmetttik dárihana” atty arzan baǵaly dári-dármekter ala alatyn jobany iske asyrýǵa kiristik. – Sonda dári-dármekterdiń, ıaǵnı preparattardyń qansha túrin óndiresizder? Kásiporynda qansha adam jumys jasaıdy? Dári jasaıtyn bilikti mamandar qaıdan keledi? – Bizdiń zaýyttar qazirgi kezde dári-dármekterdiń 200-den asa túrin shyǵarýǵa qol jetkizip otyr. Kásiporyn zaýyttarynda túıirlengen jáne kapsýlaly dári-dármekter, ınfýzıondyq suıyqtyqtar, fermenttik preparattar jáne taǵy basqa adam densaýlyǵyna qajetti ónimder shyǵarylady. Kompanııada 1300-den asa adam eńbek etedi. Árıne, mamandardyń kópshiligi elimizdiń joǵary oqý oryndaryn bitirgen jastar, olardyń úles salmaǵy 80 paıyzdy quraıdy. Sondaı-aq bul salaǵa shetel mamandaryn da jumysqa tartyp otyrmyz. – О́zińiz osy salada kópten qyzmet istep kelesiz. Otandyq farmasevtıkalyq ındýstrııanyń qazirgi deńgeıine qandaı baǵa bere alasyz? – Árıne, otandyq farmasevtıkalyq óndirisiniń jaǵdaıy áli de damý ústinde. Búgingi mindet – naryqtyq jaǵdaıǵa beıimdelgen óndiris júıesin jetildirip, jańa tehnologııalardy meńgerip, joǵarǵy standarttarǵa saı keletin kásiporyndardy damytyp, Elbasynyń aldymyzǵa qoıǵan mańyzdy sheshimderiniń biri –otandyq dári-dármekterdi óndirýdiń ózara salmaǵyn tutyný rynogynyń 50 paıyzyna jetkizý ekeni belgili. Bul óte jaýapty mindet desem, elimizdiń farmnaryǵynyń jyldam ósýin osy salanyń naryqtyq ekonomıkaǵa beıimdelýimen jáne álemdik naryqqa qaraı bet burýymen túsindire alamyz. Sondaı-aq, memlekettiń densaýlyq saqtaý salasyna nazar aýdarýy da jaqsy yqpal etti. – Shprıster jasaý úshin shıkizatty qaıdan satyp alasyzdar? – Ońtústik Koreıadan alatynbyz. Ineler japondyq. Dári ekken kezde múldem aýyrtpaıdy. Shprıster nemisterdiń joǵary sapaly pless-formalarynda jasalyp, koreıalyq medısınalyq jabdyqtarǵa oralady. Bul shprıster V gepatıtiniń aldyn alady. Al búginde Pavlodar munaı-hımııa zaýyty polıetılen shyǵarýdy qolǵa ala bastady. Sońdyqtan biz olarmen shartqa otyrýǵa daıynbyz. Bul óte tıimdi, ári ónimniń ózindik qunyn tómendetýge áser etedi. – Bıyl qoldanysqa engen Biryńǵaı densaýlyq saqtaý júıesine baılanysty ne aıtar edińiz? О́zińizge belgili, jýyrda Qazaqstan Respýblıkasynyń densaýlyq saqtaý salasyn damytýdyń 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan “Salamatty Qazaqstan” memlekettik baǵdarlamasynyń jobasy jaryq kórdi. Bul jóninde ne deısiz? – Atalǵan júıe halyqtyń densaýlyǵyn saqtaýda, emdeý sharalarynyń tıimdiligin arttyrýda nátıjeli bolatynyna senimdimin. О́ıtkeni, bul emdeý oryndarynyń, árbir dárigerdiń básekelestigin qamtamasyz etip, olardyń kásibı biliktiligin jetildirýge zor áser etedi degen oıdamyn. “Salamatty Qazaqstan” memlekettik baǵdarlamasynyń negizgi maqsaty da osy. Iаǵnı, densaýlyq saqtaý salasynyń básekelestik qabilettiligin qalyptastyrý, Qazaqstan azamattarynyń densaýlyǵyn jaqsartý jáne eldiń áleýmettik-demografııalyq turaqty damýyn qamtamasyz etý. Elimizdiń bul bıik múddege jetetinine men senimdimin. О́ıtkeni, bizdiń elimizde onyń alǵysharttary jolǵa qoıylyp otyr. – Rahmet áńgimeńizge! Áńgimelesken Farıda BYQAI, “Egemen Qazaqstan”. Pavlodar.
