Elimiz keıingi bes jylda túbegeıli ózgerip, bılik qurylymynan bastap, qoǵamdyq sanaǵa deıin transformasııadan ótti. Bul jańǵyrý – búgingi batyl qadamdardyń, baıypty sheshimderdiń negizi. Reformanyń bir tarmaǵy jastar saıasatyna baǵyttaldy. Ásirese jas býynnyń áleýetin arttyryp, tolyqqandy bilim alýyna, kásibı jáne jeke damý múmkindikterin keńeıtýge kóbirek nazar aýdaryldy. Munyń bári – Ádiletti Qazaqstandy tuǵyryna shyǵaryp, nyq ornatýǵa baǵyttalǵan qadam. Alaıda ıdeıany júzege asyrý bir bólek te, ony ornyqtyrý da qajyrly eńbekti talap etedi.
Halyqaralyq jastar kúnin atap ótýdiń jańa tujyrymdamasy osy jastar saıasatynyń negizgi mindetterin oryndaýǵa baǵyttalǵan. Onyń ishinde jumysqa ornalastyrý, nashaqorlyq pen lýdomanııanyń aldyn alý, ekologııalyq mádenıet pen azamattyq jaýapkershilikti damytý, ulttyq sanany nyǵaıtý máseleleri bar. Sondaı-aq ulttyq onkúndik sheńberindegi is-sharalar «Adal azamat» tujyrymdamasyn nasıhattaıdy.
Is-sharalar 3 tamyzda «Taza Qazaqstan» ekologııalyq aksııasymen bastaldy. Elimizdiń barlyq óńirinde 13 500 belsendi jas saıabaq aımaqtaryn, ózender men kólder jaǵasyn, sondaı-aq tarıhı-mádenı nysandar aýmaǵyn abattandyrý jáne tazalaý jumystaryn júrgizdi. Jumylǵan jastar jalpy 600 gektarǵa jýyq aýmaqty tazalap, 256 tonna qoqys jınady.
«Prezıdenttiń bastamasy halyq arasynda úlken qoldaýǵa ıe boldy. «Taza Qazaqstan» aksııasy qoǵamda jastardyń, óskeleń urpaqtyń tabıǵatty aıalaýyna, qorǵaýyna, tazalyqty saqtaýyna shaqyratyn úlken bir ıdeologııalyq jumys dese de bolady. Jastar onkúndiginiń alǵashqy kúni Taraz qalasynyń jastary retinde qalamyzdyń taza bolýyna atsalysyp, is-sharaǵa shyqtyq», deıdi Jambyl oblysy ákimdigi aqparat jáne qoǵamdyq damý basqarmasynyń «Jastar resýrstyq ortalyǵy» KMM dırektory Aıbek Qadralıev.
Ekinshi kúni «Jas kelse – iske» aksııasy uıymdastyrylyp, eldegi jastardyń ózin-ózi damytýǵa, kóshbasshylyq ıdeıalaryn ilgeriletýge jáne kásibı damýǵa arnaldy. Naýqan aıasynda aımaqtarda otandastarymyzdyń kásipkerler, óner, ǵylym jáne sport qaıratkerlerimen motıvasııalyq kezdesýleri ótti.
Sondaı-aq otandyq kınonyń tanymaldylyǵyn arttyrý úshin «Jaýjúrek myń bala», «Qyzyl dıplom», «Bekzat», «Boksshy», «О́mir aǵysynda», «HHI ǵasyr jastary», «Maǵan nazar aýdar», «Anaǵa aparar jol», «Erkebaı», «Taptym-aý seni», «Shoqan», «О́mir-aı», «Qazaq handyǵy», «Altyn taq» fılmderiniń kórsetilimi uıymdastyryldy. Jalpy, is-sharalarǵa elimizdegi 17 000 jas qatysty.
Ulttyq jastar onkúndiginiń úshinshi kúni densaýlyq máselelerine arnaldy. Respýblıkanyń túkpir-túkpirinde salamatty jáne belsendi ómir saltyna túrtki bolatyn aksııalar ótti. Iаǵnı jastar úshin emhanalarda tegin konsýltasııalar men skrınıngter ótkizilip, taza aýada jattyǵý jasaý jáne sporttyq chellendjder uıymdastyryldy. Is-sharalar men jobalarda 7 myńnan astam azamat boı kórsetti.
«Ult saýlyǵy – memlekettiń negizgi kúshi. Osyny eskersek, salamatty ómir saltyn ustanýymyz qajet. Naýqan aıasynda aýrýhanalardyń, hospısterdiń jáne onkologııalyq dıspanserlerdiń pasıentterine kútim jasap, bir mezet medbıkelerge qolǵabys etti. Ári kúnniń taǵy bir mańyzdy sáti sarapshylar donorlyq taqyrybyn talqylaǵan dárister ótkizildi. Keıin qan tapsyrýǵa nıet bildirgender qan tapsyrdy», deıdi belsendi jas Saıda Salamatova.
Al tórtinshi kún bilim, ǵylym jáne ıntellektýaldy damýǵa arnaldy. Osyǵan oraı óńirlerde jastardyń oqýǵa jáne ózin-ózi damytýǵa degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrý úshin is-sharalar uıymdastyryldy. Ashyp aıtsaq, zııatkerlik konkýrstar, kitap kórmeleri ári belgili ǵylym jáne bilim qaıratkerlerimen kezdesýler ótti. Bul kúni aımaqtardaǵy 6000-nan astam azamat belsendi boldy.
«Meıirimdilik mekeni» ataýymen ulttyq onkúndiktiń besinshi kúni ótti. 7 tamyz kúni jastar jalǵyzbasty zeınetkerlerge, kópbalaly, az qamtylǵan otbasylarǵa, jetimderge jáne ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalarǵa kómek kórsetti. Osylaısha, qoǵamda qaıyrymdylyq, volonterlik qyzmet nasıhattaldy.
Máselen, jastar resýrstyq ortalyqtary «Mektepke jol» aksııasy aıasynda muqtaj otbasylardyń balalaryna oqý quraldaryn satyp alyp, aldaǵy oqý jylyna daıyndalýǵa úles qosty.
«100-ge jýyq balaǵa mektepke qajetti qural-jabdyqpen qamtylǵan sómkeler úlestirildi. Aksııa barysynda qalanyń kórikti jerlerine ekskýrsııa uıymdastyrylyp, balalarǵa kóterińki kóńil kúı syılaýǵa tyrystyq. Negizgi maqsat – kópbalaly jáne áleýmettik jaǵynan az qamtylǵan otbasylardy, ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan, sondaı-aq erekshe balalardy qoldaý jáne jańa oqý jyly qarsańynda birrettik kómek kórsetý. Joba aıasynda halqymyzdyń salt-dástúrin qasterleý, úlkenge qurmet, kishige izet kórsetý, jas urpaq boıyna rýhanı adamgershilik dánin sebýge baǵyttalǵan sharalar júrgizildi. Jańa oqý jylynyń qarsańyndaǵy ıgi bastama elimizde daryndy, bilimdi, alǵyr, deni saý urpaq ósýine uıytqy bolatynyna senimdimin. Baldyrǵandarǵa jańa oqý jylynda sáttilik tileımin», deıdi Túrkistan oblystyq «Jastar resýrstyq ortalyǵy» KMM basshysy Ernar Bektaev.
Buǵan qosa el jastary jalǵyzbasty qart adamdardyń úıin jınap, olarǵa azyq-túlik satyp alyp berdi. Jer úıde turatyndar úshin qysqa otyn daıyndap, shatyrlaryn jóndedi. Qaıyrymdylyq jármeńkeleri men sporttyq týrnırler de uıymdastyryldy. Bul kúni barlyǵy 6 myń jas ıgi iske atsalysty.
Qazir eldegi jastar sany 6 mıllıonǵa jýyqtady. Bul – respýblıka turǵyndarynyń 20 paıyzdan astamy. Prezıdent Atyraýda ótken Ulttyq quryltaıda ár azamat ıek artýǵa tıis qundylyqtardy basa aıtty. Olar – táýelsizdik jáne otanshyldyq, birlik jáne yntymaq, ádildik jáne jaýapkershilik, zań jáne tártip, eńbekqorlyq pen kásibı biliktilik, jasampazdyq jáne jańashyldyq. Munyń bárin «Adal azamat» uǵymyn túgel qamtıdy.
«Biz osy irgeli qundylyqty urpaq sanasyna sińire berýimiz kerek. Adal azamat degenimiz – jaqsy qasıetterge ıe bolyp, adal eńbek etetin jáne tabysqa adal jolmen jetetin adam. Iаǵnı adaldyq pen ádildikti bárinen bıik qoıady. Ozyq oıly ult bolý úshin búkil qoǵam sana-sezimin ózgertip, jańa qundylyqtardy ornyqtyrýy kerek. Árbir adam «Adal azamat» degen atqa laıyq bolsa, elimizde ádil qoǵam ornaıdy. «Adal adam – Adal eńbek – Adal tabys» – bir-birinen ajyramaıtyn uǵymdar. Osy úsh taǵandy ozyq ári tabysty elge aınalýdyń basty kilti deýge bolady», dedi Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev.
Jastar onkúndiginiń altynshy kúni osy «Adal azamat» tujyrymdamasyn nasıhattaýǵa basymdyq berildi. Ásirese kommýnıkasııalyq daǵdylardy damytý, ınnovasııalyq áleýetti qoldaý máselelerine arnaldy. О́ńirlerde Ted-X formatynda jastarmen motıvasııalyq kezdesýler, memlekettik qyzmetterdiń jas mamandary arasynda sybaılas jemqorlyqqa qarsy sanany qalyptastyrýǵa arnalǵan semınarlar, leksııalar sekildi 100-den astam is-shara ótkizildi. Is-sharalarǵa memlekettik organdardyń, polısııanyń, bilim basqarmasynyń ókilderi, sarapshylar, sondaı-aq jastar uıymy qatysty. Jalpy, is-sharalar 9 myńnan astam jasty qamtydy.
«Qazir jastar belgili bir jetistikke jetken, aıtary bar azamattardyń áńgimesin tyńdaýǵa qumar. Biri elikteıdi, endi biri kerek deregin túgendeıdi. Mine, qazir You Tube-tegi podkastardy otandastarymyz kóp tyńdaıdy. Al spıkerdi júzbe-júz kórip, tildesý múlde bólek áser syılaıdy. Jastar onkúndigi aıasynda Ted-X formatynda «Adal azamat» tujyrymdamasynyń negizinde Jýrnalıster odaǵynyń múshesi, jýrnalıst ári psıholog, «Qoldaý» ortalyǵy jekemenshik mekemesiniń dırektory, aýdandaǵy tuńǵysh «Meıirim» damytý ortalyǵynyń negizin qalaýshy, jastarmen júrgizilgen birneshe jobanyń avtory Mılana Eleýsinovamen kezdesý uıymdastyryldy. Júzdesý barysynda qatysýshylardy alańdatqan suraqtarǵa jaýap berdi. Sonymen qatar otbasy qundylyǵy, bala tárbıesin sóz etip, jastarǵa aqyl-keńesin aıtty», deıdi Mańǵystaý oblysy Túpqaraǵan aýdanynyń turǵyny Ilııas Berdiǵalı.
«Eńbek bárin de jeńbek». Onkúndiktiń jetinshi kúni osyndaı ataýmen ótti. Sharalar jastardy eńbekke baýlý, ekonomıkalyq belsendiligin arttyrýǵa arnaldy. Al odan keıin «Ystyq qaırat, nurly aqyl, jyly júrek» taqyrybynda Abaı kúnine oraı uly tulǵanyń shyǵarmashylyǵyn nasıhattaýǵa baǵyttalǵan túrli baıqaý, chellendj, beınequttyqtaý serııasy uıymdastyryldy.
«Jastar keleshegimizdiń negizi retinde bilimdiligimen, jasampaz eńbegimen, kúsh-jigerimen óz bolashaǵyn qurýdyń jańa múmkindikterin ıelenýi qajet. Aldaǵy ýaqytta jastardyń ǵylym-bilimge negizdelgen jobalary qoldaý taýyp, ıgi bastamalary óz jalǵasyn tabatynyna senimdimiz. 9 tamyz kúni «Eńbek bárin de jeńbek» kúni aıasynda «Enbek Fest 24» jastar bos oryndar jármeńkesi uıymdastyryldy. 10 tamyz «Ystyq qaırat, nurly aqyl, jyly júrek» ataýymen ulttyq tarıh pen mádenıetti nasıhattaý, ulttyq sanany nyǵaıtý maqsatynda áleýmettik jelilerde chellendj ótkiziledi. Sondaı-aq nashaqorlyqtyń, lýdomanııanyń jáne vandalızmniń taralýynyń aldyn alý maqsatynda «Qorgan 24» jastardyń aqparattyq reıdi ótedi. Is-sharalar tizbegi jastardyń áleýetin tolyq iske asyrý, sondaı-aq jastarǵa jol kórsetý, qoǵamdyq-mádenı is-sharalarǵa belsendi atsalysýyn nasıhattaý, qala jastaryna merekelik kóńil kúı syılaý maqsatynda ótkiziledi», deıdi Shymkent qalasy ishki saıasat jáne jastar isteri jónindegi basqarma basshysy Áıgerim Abdýohapqyzy.
Mereke qarsańynda respýblıka boıynsha 1 000 000-nan astam adam qamtylady. Ulttyq onkúndik qorytyndysynda barlyq qala ne aýdan ortalyqtarynda «Jastarmen birge!» ataýymen open air formatynda konserttik baǵdarlama uıymdastyrylady. Oblys ortalyqtarynda ótetin is-sharaǵa jastar arasynda tanymal estrada juldyzdarynyń qatysýy da josparlanyp otyr.
Mańyzdysy, is-shara aıasynda barlyq sanattaǵy jastar, onyń ishinde volonterler, eńbekshi jastar, jas memlekettik qyzmetkerler men jas kásipkerler marapattalady. Ári «Táýelsizdik urpaqtary» baıqaýynyń jeńimpazdaryna atalymdar tabystalady.
