– Erlan Erǵalıuly, aldymen elimizdiń memlekettik shekarasyndaǵy qazirgi jaǵdaıdy jáne vedomstvonyń jetistikteri jaıynda aıtyp ótseńiz.
– Memlekettik shekarada jáne shekaralyq aýmaqtarda jaǵdaı turaqty ári tolyq baqylaýymyzda. Bólimsheler elimizdiń shekarasyn kúzetý jáne qorǵaý baǵytynda ózderine júktelgen barlyq mindetti buljytpaı oryndap otyr.
Qyzmetimizdiń esepti kezeńdegi qorytyndysyna toqtalyp ótsem, jyl basynan beri memlekettik shekarany zańsyz kesip ótýdiń 240 deregi tirkelip, onyń ishinde 94 adam sottaldy. Belgilengen rejimderdi jáne kóshi-qon zańnamasyn buzǵany úshin 23 myń adam jaýapqa tartylyp, olarǵa jalpy somasy 542 mln teńgeden astam ákimshilik aıyppul salyndy.
Kollajdy jasaǵan – Záýresh SMAǴUL ,«EQ»
Zańsyz kóshi-qonnyń 10 arnasynyń joly kesildi. Myńnan asa qarý-jaraq pen oq-dárilerdiń, esirtki zattarynyń jáne ózge de tyıym salynǵan zattardy alyp ótýdiń joly kesildi. Odan bólek, shekaradan jalpy somasy 9,1 mlrd teńgeni quraıtyn zańsyz valıýtany, 18,1 mlrd teńgeni quraıtyn taýarlardy alyp ótpekshi bolǵandardyń aram oıy iske aspaı, qolǵa tústi. Sondaı-aq osy jyldyń mamyr aıynda Túrkistan oblysyndaǵy departamenttiń áskerı qyzmetshileri memlekettik shekara arqyly jalpy salmaǵy 775 kılo tartatyn geroın esirtki zatynyń rekordtyq partııasyn jasyryn alyp ótpekshi bolǵan qaskóılerdi quryqtady. Memleketke keltirilgen zalal 3 mlrd teńge kólemin qurady.
– Álemde bolyp jatqan geosaıası ahýaldyń kúrdelene túsýi ýaqyt ótken saıyn shekarashylarǵa qoıylar qyzmettik-jaýyngerlik talaptardy barynsha jetildirýdi qajet etip keledi. Osy jaıynda ne aıtasyz?
– Biz qarbalasy kóp, qıyn shaqta ómir súrip jatyrmyz. Bul óz kezeginde shekaralyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýge qajetti áreketterdi talap etetini anyq. Sondyqtan zamanaýı ózgerister bizdiń jaýyngerlik-qyzmettik mindetimizge árdaıym túzetýler engizip otyrady.
Qoıylǵan tapsyrmalardy tıimdi oryndaý úshin shekarashylardyń jumysyna qajetti jaǵdaılar jasaý asa mańyzdy ról atqarady. Sondyqtan da el Prezıdentiniń tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda shekarany jańa úlgide jabdyqtaý baǵytynda keshendi jumystar júrgizilip keledi. Shekara qyzmetin damytýdyń negizgi baǵyty retinde tehnıkalyq baqylaýdyń ınnovasııalyq sheshimderin qoldaımyz. Iаǵnı shekarany kúzetýde tehnıkalyq quraldardyń qoldanýyn qamtamasyz etetin «aqyldy shekara» tujyrymdamasy da qyraǵy kúzetke kirisken.
Biz búginde mobıldi jáne optıkalyq-elektrondyq baqylaý júıelerin, ushqyshsyz áýe apparattaryn, projektorlyq jáne radıolokasııalyq stansalardy, sıgnal berý jáne elektrsıgnal berý keshenderin, sondaı-aq azamattardyń, kólik quraldarymen júkterdiń shekara arqyly qozǵalysyn baqylaýǵa arnalǵan avtomattandyrylǵan júıelerin qoldanysqa engizip jatyrmyz.
Joǵaryda aıtylǵan sharalar Memleket basshysynyń tapsyrmasymen ázirlengen «2024-2028 jyldary shekaralyq qamtamasyz etýdiń» keshendi josparyna engizilgen.
Jalpy alǵanda, osy qujat aıasynda biz úsh negizgi mindetterdi sheshýdi josparlap otyrmyz. Iаǵnı bul – «aqyldy shekara» tujyrymdamasy aıasynda memlekettik shekarany qashyqtan baqylaý júıesin salý, mobıldi júıeniń materıaldyq-tehnıkalyq jabdyqtalýy, sondaı-aq saladaǵy ınfraqurylym qurylysyn júrgizý jáne jańartý.
Budan bólek, shekarashylardyń qyzmettik jaýyngerlik is-áreketin jaqsartýǵa baǵyttalǵan is-sharalar jalǵasyn taýyp keledi. Ol úshin shekaralyq basqarmalarda udaıy keshendi oqý-jattyǵý jıyndary ótkizilip turady.
Tek bıyldyń ózinde shekarashylar «Shekara-2024», «Tosqaýyl-2024», «Bekire-2024», «Aqbóken», «Aqpan-2024», «Naýryz-2024» jáne taǵy basqa da shekara operasııalaryna qatysty. Sonymen qatar otandyq shekarashylar jyl saıyn elimizdiń Qorǵanys mınıstrligi uıymdastyratyn jedel-taktıkalyq komandalyq-shtabtyq oqý-jattyǵýyna, arnaýly operasııalar kúshteriniń oqý-jattyǵýyna qalmaı qatysyp keledi.
– Byltyr Úkimet ótkizý beketterinde ınfraqurylymdy damytýdyń jol kartasyn bekitken. Osy baǵytta qandaı jumystar júrgizilip jatyr?
– Iá, búgingi kúni jol kartasy aıasynda múddeli memlekettik organdarmen birlese aýqymdy jumystar júrgizilip otyr. 2025 jylǵa deıin qazaq-reseı shekarasyndaǵy 30 avtomobıldik ótkizý beketin damytý jáne shekara kúzetine arnaıy jańa tehnıkalar satyp alý jospary qarastyrylyp otyr. Atalǵan is-sharalar oń áserin berip, memlekettik shekaradan kólik quraldaryn ótkizý jumysynyń sapasyn arttyrady. Bizdiń jáne shetel azamattaryna shekaradan ótý úderisin barynsha tezdetip, qolaıly jaǵdaılar qalyptastyrýǵa yqpal etetinine senimdimin.
– Qazirgi tańda Shekara qyzmetinde áskerı qyzmetshilerdi áleýmettik qamtamasyz etý máselesi qalaı uıymdastyrylyp jatyr, osy jóninde keńinen aıtyp ótseńiz?
– Bizdegi áleýmettik qamtamasyz etý máselesi azamattyq uıymdarmen salystyrǵanda áldeqaıda joǵary deńgeıde. Áskerı qyzmetshiler tegin áskerı formalarmen, medısınalyq qyzmetpen qamtamasyz etiledi. Áskerı qyzmetshilerge jáne olardyń otbasy múshelerine aı saıyn turǵyn úı tólemderi tólenedi, osy arqyly olar ózderiniń jekemenshik baspanasyn satyp ala alady. Qazirgi naryqtyq ólshemmen qaraǵanda eńbekaqymyz da jetkilikti jáne básekege qabiletti.
Bizdiń qyzmette jas sarbazdarǵa da qolaıly jaǵdaılar qarastyrylǵan. Atap aıtatyn bolsaq, merzimdi qyzmetin adal atqaryp, jaýyngerlik-qyzmettik is-árekette joǵary jetistikterge jetken sarbazǵa memleket tarapynan JOO-da tegin oqýǵa grant beriledi. Sonymen birge sarbazdyń ózi tańdaǵan oqý ornyndaǵy áskerı kafedraǵa emtıhansyz túsýine múmkindik beriledi.
– Erlan Erǵalıuly, Shekara qyzmetindegilerdiń basym bóligi – erler qaýymy. Mundaı ortada, ıaǵnı tabıǵatynan er azamattar arasynda qaqtyǵystar, jaǵa jyrtysý jaǵdaılary bolyp turatyny belgili. Mundaı máselelerdi qalaı rettep, sheship jatyrsyzdar?
– Ia, rasymen de qyzmette ondaı jaǵymsyz jaǵdaılar bolyp turady. Árıne, biz ishki moraldyq-psıhologııalyq ahýaldy jaqsartýǵa, damytýǵa barynsha tyrysamyz. Shekara qyzmetinde tárbıe jumystarymen aınalysatyn arnaıy bólimshe jumys isteıdi. Ujymdaǵy tynyshtyqty, túsinistikti qamtamasyz etetin qalypty jaǵdaıdy ornatý baǵytynda halyqaralyq tájirıbelerdi jáne synaqtan ótken ózimizdiń ádisterdi qoldanamyz.
Mysaly, merzimdi qyzmette úlken jáne kishi shaqyrylym ókilderi ártúrli bólimshede qyzmet etedi. Iаǵnı olar birin-biri sırek kezdestirip, anda-sanda ǵana joldary túıisedi. Sonymen qatar qazirgi ýaqytta sarbazdardyń týǵan ólkesinde nemese soǵan jaqyn aýmaqtarda qyzmet etý máselesine asa mán berip kelemiz. Odan bólek, sarbazdardyń ata-analarymen de belsendi jumys júrgizilip otyr. Ata-analar, týǵan-týystary úshin ashyq esik kúnderi uıymdastyrylyp, sarbazdardyń otbasymen beınebaılanys arqyly da habarlasýyna múmkindik berilgen.
Tárbıe jáne áskerı-patrıottyq jumystar jospary aıasynda ardagerlermen kezdesip, jeke quramnyń qatysýymen jınalystar ótkizilip, ofıserler quramy jas sarbazdarmen jeke suhbat júrgizip turady. Sarbazdardyń áskerı jáne quqyqtyq tárbıesin jaqsartýmen aınalysatyn qyzmetkerlerdiń de shtaty kóbeıtildi.
Shekarashylar ózine júktelgen qyzmetiniń, sheniniń úlken-kishisine qaramaı, týǵan jerimizdiń synyq súıem jerin qyraǵylyqpen kúzetip, kózdiń qarashyǵyndaı qorǵap otyr.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken –
Jasulan SEIILHAN,
«Egemen Qazaqstan»
