Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstriniń orynbasary Mansur Oshýrbaev málimetinshe, Atyraýda aýany lastaıtyn qaldyqtar 4 kompanııaǵa tıesili bolyp otyr. Qazir oblysta tynysyńdy keńiter jupar aýany lastaıtyn shyǵaryndylardyń jalpy kólemi 108 myń tonnany quraıdy. Bul munaıly óńir ekologııasynyń qolaısyz bolýynyń birden-bir sebebine aınalǵan.
«Qaldyqtardyń 85 paıyzy kásiporyndardyń úlesine tıedi. Negizgi úlesti munaı-gaz sektoryndaǵy «Teńizshevroıl», «NCOC», Atyraý munaı óńdeý zaýyty sekildi kompanııalar men «Atyraý jylý-elektr ortalyǵy» AQ qurap otyr. Qazir atalǵan kásiporyndar shyǵaratyn zııandy qaldyqtardy baqylaý maqsatynda monıtorıng júrgizýdiń avtomattandyrylǵan júıesin engizý jumysy júrgizilip jatyr. Osy kezge deıin Atyraý munaı óńdeý zaýyty men Atyraý jylý-elektr ortalyǵy atalǵan júıeni engizdi. Al «NCOC N.V.» fılıaly, «Teńizshevroıl» jáne «KPI» JShS osyndaı júıeni engizýdi qolǵa aldy. Bul kompanııalardyń deregi mınıstrlikke beriledi», deıdi M.Oshýrbaev.
Mınıstr orynbasarynyń aıtýyna qaraǵanda, Atyraý qalasynda jıi baıqalatyn kúkirtti sýtektiń negizgi kózi anyqtalǵan. Bul – kárizdik tazartý qondyrǵylary. Sondaı-aq «Týhlaıa balka» men «Kvadrat» býlaný alańy bolyp otyr.
«Atyraý oblysyndaǵy atmosferalyq aýanyń jaı-kúıin jaqsartý maqsatynda Jol kartasy bekitildi. Oǵan 45 is-shara engizildi. Bul – óńirdegi ekologııalyq problemalardy keshendi sheshýge baǵyttalǵan is-shara. Atalǵan jol kartasy aıasynda «Týhlaıa balka» men «Kvadrat» býlaný alańdaryn qalpyna keltirý júrgizilip jatyr. Atyraý qalasynyń sol jaǵalaýynda kárizdik tazartý qondyrǵysynyń qurylysy aıaqtaldy. Qalanyń aýmaǵynda atmosferalyq aýaǵa taraıtyn shyǵaryndylardyń barlyq kózine túgendeý jumysy júrgizildi», dedi mınıstrdiń orynbasary.
Onyń aıtýynsha, aımaqtaǵy qorshaǵan ortanyń tazalyǵyna keri áserin tıgizetin taǵy bir eleýli másele bar. Bul – ruqsat etilmegen qoqys oryndary.
«Byltyr ruqsatsyz qoqys tógilgen 100 oryn anyqtaldy. Sondaı oryndardyń 95 paıyzy joıyldy. Polıgondardy joıýdy nashar júrgizgen ár deńgeıdegi 30 ákim ákimshilik jaýapqa tartyldy. Ákimderge jalpy somasy 882,4 myń teńge aıyppul salyndy», dedi M.Oshýrbaev.
Atyraýda tabıǵatty búldiretin túrli saladaǵy seriktestikter de bar. Máselen, jergilikti turǵynnyń biri 22 mamyrda oblystyq ekologııa departamentine shaǵym túsiripti. Onyń shaǵymynda 6 jáne 19 mamyrda jaǵymsyz ıistiń shyqqany aıtylǵan.
«Bizdiń departamentke júgingen jergilikti azamat A.Q. Atyraý qalasyndaǵy «Samal» shaǵyn aýdany men Saryózek aýlynda jaǵymsyz ıistiń baıqalǵanyna shaǵymdandy. Jaǵymsyz ıis Arnaıy halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵynyń mańynda ornalasqan «Atakım» JShS-nyń medısınalyq qaldyqtardy joıý peshinen shyqqany anyqtaldy. Osyǵan oraı departament mamandary atalǵan seriktestiktiń qyzmetine jospardan tys tekserý júrgizdi. Tekserý kezinde ekologııalyq zańdylyqty buzýshylyqtar anyqtaldy. Soǵan baılanysty seriktestikke ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattama toltyrylyp, 923 myń teńge ákimshilik aıyppul salyndy», dep habarlady departamenttiń baspasóz qyzmeti.
Ekologter Atyraý oblystyq mamandandyrylǵan ekonomıkalyq aýdanaralyq sotyna «Atakım» JShS-nyń qyzmetin toqtata turý týraly talap-aryz joldady.
Al Atyraý oblystyq prokýratýrasynyń málimetinshe, tabıǵatty qorǵaý salasynyń basym baǵyty – qaýipti qaldyqtar aınalymyna turaqty qadaǵalaý júrgizý. Máselen, «Kaspıı neft» AQ-nyń 2021-2022 jyldary burǵylaý jáne ken ornyn paıdalaný kezinde 4 500 tonnadan asa qaýipti qaldyqtarǵa jınaqtalý lımıtin almaǵany anyqtaldy. Osyǵan baılanysty prokýrordyń usynysy Atyraý oblystyq sotynyń sot alqasynda qaraldy. Sot alqasynyń 2 shildedegi qaýlysymen «Kaspıı neft» AQ Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 328-babymen ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy. Kompanııaǵa 13 mlrd 684 mln 868 730 teńge aıyppul salyndy.
Osy oraıda prokýratýra qyzmetkerleri qaǵıdatty ustanymynan aınyǵan joq. Sonyń nátıjesinde ákimshilik aıyppul bıýdjetke óndirildi. Aıyppul qarjysy tolyǵymen Ulttyq qordyń esepshotyna aýdaryldy.
Atyraý oblysy
