Mıras • 21 Tamyz, 2024

Teńge atý

62 ret

kórsetildi

2 mın

oqý úshin

Bul – qazaqtyń mergendik óneriniń bir túri. Saıysqa tek naǵyz synalǵan mergender qatysatyn bolǵan. О́ıtkeni alaqandaı teńgeni atyp túsirý úshin mergen uzaq jyl jattyqqan, ábden ysylǵan, sadaq kózdeýdiń qyr-syryn jetik meńgergen ári teńge atý kezindegi aýa raıynyń qubylysyn, jeldiń baǵytyn jáne aýanyń ylǵalyn taǵy basqa janama faktorlardy tereń meńgergen bolýǵa tıis.

Beken QAIRATULY

Sýrette: Medal teńgeler

Joǵarydaǵy teńge atý óneri týraly halqymyzdyń batyrlyq dastandarynda jyr mátindi derekter kezdesedi. Mysaly:

«Qobylandy atqan oq

Qara tastan ótedi,

Aq teńgege jetedi.

Shyldyr etip aq teńge,

Endi jerge túsedi.

Muny kórip kóp halyq,

Endi bir shý etedi.

Teńgeni atyp túsirip,

Kóńilderi tynady».

(Qobylandy batyr jyry (Súıinsháli nusqasy). Babalar sózi: Júz tomdyq. – Astana: «Folıant», 2004. 35 – tom. 290-bet).

Alpamys jyrynda:

«Atatyn jeri teńgeniń

Eki júz qadam shamaly.

Jamby atýǵa shyqqannyń

Alpystan asqan sanaǵy».

(«Qıssa Alpamys». Á.Baıtursynuly nusqasy: Babalar sózi: Júz tomdyq. – Astana: «Folıant», 2004. 34 – tom. 298-b).

Osy oraıda buryn-sońdy kóp aıtyla bermegen myna bir derek qyzyǵarlyq. 1976 jyly Ulanbatyr qalasynda jaryq kórgen «Sýryn harvaa» («Sadaq atý») atty eńbekte (avtorlary B.Baldandorj, Ch.Sharav, D.Dondog) orta ǵasyr bederinde ómir súrgen kóshpeli taıpalar arasynda asa bıik deńgeıde mergender saıysy ótetini týraly baıandalyp, jeńiske jetken mergender qurmetine metall (temir, qola, altyn, kúmis, t.b.) teńge soǵylatyny haqynda derek kezdesedi. Qazirgi kúnniń tilimen aıtqanda, chempıon men júldegerlerge beriletin altyn, kúmis, qola medal sııaqty.