...Qys aıy. Oramal tartqan áıel túndeletip dúkenge shyǵady. Úıine qaıtar jolda «temir baǵanǵa tilim jabysyp qaldy» dep kúıeýine beıneqońyraý soǵady. Al shyn máninde baǵanǵa adamnyń shyn tilinen aınymaıtyn oıynshyq tildi aldyn ala jabystyryp qoıady. Janushyra júgirip kelgen baıǵus kúıeýi ne isterin bilmeı sasqalaqtaıdy. Birese jedel járdemge qońyraý shalady, birese dúkennen jyly sý satyp alyp, «jabysqan tilge» quıady, endi birde YouTube-ten «Temirge jabysyp qalǵan tildi qalaı ajyratýǵa bolady?» degen suraqqa jaýap izdeı bastaıdy. Kóshede ketip bara jatqan kezdeısoq adamdar da kómekke umtylady. Eń soraqysy, eldiń bárin shyndap ábigerge salǵan áıel bir kezde artqa sheginip qalyp, «jabysqan tili» sol baǵanda qalyp qoıady. Muny kórgen kúıeýi jylarman bolyp, basyn ustaǵan kúıi sileıip turyp qalady. Qarq-qarq kúlgen áıeli: «Bul prank qoı! О́tti me?» dep, aldyn ala josparlaǵan ázilsymaǵynyń «sátti» bolǵanyna rıza...
Kelinshegin ótirik uryp jiberip, sheshesiniń reaksııasyn túsirip alý, kúıeýin aldap, ata-enesine ersi qaljyń kórsetý, tipti jasy jetpiske taıap qalǵan ákesin udaıy mazaq etip, laık jınap, haıp qýyp júrgen mundaı esersoqtar áleýmettik jelide jetip artylady. Máni bar ázil, jarasymdy qaljyń bolsa, bir sári. Kúnde jańaryp otyratyn mundaı pátýasyz prankterdiń sıýjeti de san alýan, ssenarııi de túrli-túrli. Jelikken jastardyń áýmeserligi ǵoı deıin deseń, osyndaı essiz ázil men qısynsyz qaljyń túsirýdi ermekke aınaldyryp alǵan ul-qyz ósirip, bir úıdiń otyn jaǵyp otyrǵan eresekter de, jurtqa tanymal «juldyzdar» da bar.
О́kinishtisi, áleýmettik jelini jaýlap alǵan orynsyz ospaq, mán-maǵynasyz prank pen daraqy kúlki otbasy qundylyǵyn dáriptep, jastarǵa jańashyldyqty, jaqsylyqty úıretip jatqan joq. Kerisinshe kelinniń keleńsiz qylyǵy men ul-qyzdyń daraqylyǵyn, úlkenderge múlde jaraspaıtyn jasandy akterlikti kórsetip júr. Aldanǵan men aqymaq bolyp kóringen adamnyń shynaıy emosııasyn, bet-júzin kórý bázbireýlerge rasymen de kúlkili bolar. Biraq tym turpaıy qaljyń men ospadar ospaqtyń bári ezýge kúlki úıirmeıdi, kerisinshe jıirkenish týdyrady.
Qazir eńbektegen baladan eńkeıgen kárige deıin áleýmettik jelide otyrady. Ásirese jany jańalyqqa qushtar jastar jaǵynyń kórgen-baqqany – osyndaı mánsiz-maǵynasyz dúnıeler. Álem jurty jappaı urpaǵyna bilim men ǵylymdy, oı men jasandy ıntellektiniń ıgiligin nasıhattap jatsa, bizdiń baqqanymyz, ókinishke qaraı, arzan oıyn-kúlki, toı-tomalaq pen qyzyq-dýman bolyp bara jatyr. Jan-jaǵyn baǵamdap úlgermegen jas býyn qazir kóbine aıtqan aqyl-keńesińdi emes, ınternetten kórgen-bilgeninen «úlgi» alýǵa kóshken. Al TikTok toly teksiz beıne, Instagram álemi beıádep vıdeonyń álem-jálem alańyna aınalǵaly qashan. Jasy da, jasamysy da tańnan keshke deıin jabysyp otyrǵan áleýmettik jeli buryn boqtyqqa toly bolsa, qazir ádepsiz, dóreki prankterden kóz asha almaısyz. Sondaı jastarǵa kórsetken «úlgimiz» joǵaryda aıtqandaı «aldaý operasııalary» bolsa, alda áli qanshama kóńilsiz kórinistiń kýási bolýymyz múmkin?
Internet álemi damyǵan saıyn prank ta tanymaldylyqty arttyrýdyń, aýdıtorııa jınaýdyń erekshe formasyna aınaldy. Biraq orynsyz ázildiń aqyry ókinishpen aıaqtalyp, oıyny osylǵandar da bar. Prank túsiremin dep isti bolyp, basy daýǵa qalǵandar, tipti AQSh-ta ajal qushqan blogerlerdiń ólimi osyǵan dálel bola alady. Oınaımyn dep ońbaı taıaq jegen otandyq blogerlerimiz de az emes.
Beıtanys adamdardy bylaı qoıǵanda, et jaqyndaryn, otbasy múshelerin ospadar oıyndarynyń «basty keıipkerine» aınaldyrýdyń saldary aýyr bolary anyq. О́ıtkeni orynsyz ázilge eriksiz kúle salyp, sol jerde umytyp ketýimiz de múmkin. Alaıda ersi qaljyń men sóleket ázil-ospaq salyp ketken syzat tez umytylyp, úlken aqparat órisinde iz-túzsiz joq bolyp ketedi deý – aqymaqtyq. Biraq paryqsyz prank túsirip júrgenderdiń deni keıin ne bolatyny týraly oılana bermeıdi-aý osy. Sebebi olarǵa dál qazir mıllıondap qaralym jınaý ǵana mańyzdy.
