Al Astana qalasyna kelgen kez kelgen sheteldik qazaqqa bul mártebe buıyra bermeıdi. Onyń birneshe sharty bar. Sonyń biri – óz atyńda nemese jaqyn týysynyń atynda úıiniń bolýy.
Birinshiden, ekiniń biri kele salyp úı ala almaıdy. О́ıtkeni yqtııarhaty nemese azamattyǵy bolýy kerek. Ekinshiden, kámeletke tolmaǵan balalar tek ata-anasyna nemese ata-anasynyń birine tirkelip qana bul mártebege qol jetkize alady. Úshinshiden, qazir birde-bir tike týysy nemese tipti jamaǵaıyn týysy da joq, ata-anasynyń synyptasy, dosy, jaqyn tanysy, taǵy basqa senimdi adamyna senimhat arqyly ertip jiberýmen kelip jatqan mektep oqýshylary óte kóp. О́ıtkeni olardyń ata-anasy turyp jatqan elindegi jaǵdaıǵa baılanysty shetelge shyǵa almaıdy. Osy sebepti balasy qazaq bolsyn degen maqsatpen atajurtqa kelip oqysyn dep táýekelge baryp jatyr.
Mine, osydan 14 jyl buryn qabyldanyp, sodan týyndaıtyn joǵaryda aıtylǵan sol úsh máselege baılanysty jatjurttan jetken balalar «Qandas kýáligin» ala almaı otyr. Ol azdaı, osynyń aldynda Bilim basqarmasynyń «Mektepter «Qandas kýáligine» ótkizdi degen qaǵazben qabyldaı beredi» degeni jalǵan aqparat bolyp shyqty. Ondaı qaǵaz da esepke alynbaı, balalar «Kýálik daıyn bolǵanda kelesiń» dep qaıtarylyp jatyr. Al «Qandas kýáligi» 35 jumys kúni ishinde daıyn bolady. Oqý jyly bolsa, áne-mine bastalǵaly tur.
Bala atamekenine kelip oqımyn dese, osyndaı kedergiler aldyn kes-kesteıdi. Al úlkeni jumysyn, ataǵyn, mal-múlkin, kindik qany tamǵan týǵan jerin, týystaryn qıyp kóship kelip, azamattyq alaıyn dese, taǵy aldynan túrli kedergi shyǵady. Mysaly, Qaraǵandyda bir jigit yqtııarhatpen júrgen mońǵolııalyq qazaq qyzyna úılenipti. Endi ana jas kelinge atyńda úıiń joq dep azamattyq bermeı jatyr eken. Úı kúıeýiniń ákesi – atasynyń atynda kórinedi. Bári birge turady eken. Neke kýálikteri bar. Sonda týǵan ulynyń áıelin, óz kelinin atasy azamattyqqa basynda úıi bolsa da qabyldata almaı otyr.
Joǵaryda atalǵan buıryqtyń qandas degen bóligi shetelden kelgenderdiń ulty qazaq dep ózgermeıinshe, balalarymyz mektepke kire almaıdy. Sondyqtan buıryqqa tıisti quzyrly organ – salalyq mınıstrlik tarapynan tez arada ózgeris engizilýge tıis.
Maıgúl SULTAN,
ata-analar atynan hat joldaýshy
ASTANA
Shámshiniń týǵan kúnindegi qýanysh
15 tamyzda týma talant, qazaq án ónerindegi aıryqsha tulǵa Shámshi Qaldaıaqov 94 jasqa toldy. Bul kún elimizdiń túkpir-túkpirinde atalyp ótti. Solardyń ishinde Aqtóbe oblysynyń Qarǵaly aýdanyna qarasty Shámshi Qaldaıaqov atyndaǵy aýyldaǵy kezdesý óziniń mán-mazmunymen este qaldy.
Ony uıymdastyrǵan – osy ólkege keńinen tanymal isker azamat, óner janashyry, mesenat Qaırosh Arystanǵalıev. Aýyldyń kórnekti ornynda, orta mekteptiń janyndaǵy alystan menmundalap kóz tartatyn jerde ornatylǵan Shámshi eskertkishi aldyna turǵyndar tańerteńnen jınala bastady. Aqtóbeden at arytyp bir top elge syıly, halyq kompozıtorynyń kezekti týǵan kúnine arnalǵan is-sharaǵa arnaıy shaqyrylǵan qonaqtar da kelip jetti. Al arnaıy is-sharany bastan-aıaq júrgizip, oıdaǵydaı ótýine úlken úles qosqan jergilikti mádenıet oshaǵynyń jetekshisi Gaýhar Esetqyzyna jınalǵandar atynan myń alǵys.
Resmı quttyqtaýlar qatarynda oblystyń qurmetti azamaty Baqyt Ǵızatov pen úzdik ólketanýshy Baıanǵalı Qultaev estelikterimen bólisip, halyqtyń súıikti kompozıtory Sh.Qaldaıaqovtyń ómirinen óte qyzyqty derekterdi jarııa etti.
Aýylda ótken is-shara barysynda Shámshiniń ánin jasy kelgen zeınetker apa oryndasa da, mekteptiń orta býyn oqýshy balasy shyrqasa da, jıynǵa qatysýshy barsha jurt qosyla shyrqap, qyzý qoldaý kórsetip jatty. Shámshi fenomeni úlkendi de, jasy kishi óskeleń urpaqty da ónerge umtyldyryp, ómirdi nurlandyryp, shat kóńilge bóleýimen de aıshyqtalady.
Mańyzdy mádenı is-shara Aqtóbe qalasynyń tórindegi aǵaıyndy Jubanovtor kóshesinde odan ári jalǵasyn tapty. Oblystyq mádenıet basqarmasy uıymdastyrǵan bul óner keshi de oryndaýshylar men tabıǵat aıasynda tegin konsert tamashalaǵan kópshiliktiń kóńilinen shyqty. «Tamdy arýyn» tamyljyta shyrqaǵan oryndaýshy men baıan aspabynyń súıemeldeýimen trıo oryndaǵan ánderdi elite tyńdaǵan eresekter men jastar da úlken qýanyshqa bólendi.
Osylaısha, halyqtyń qalaýly kompozıtory Shámshi Qaldaıaqovtyń týǵan kúni mándi de árli áserge bólep, kópshilik rýhanı nár alǵan mańyzdy is-shara retinde este qaldy.
Isataı QAMBAROV,
ónersúıer top ókili
AQTО́BE
