Sút taǵamyn shyǵaratyn biregeı zaýyt

«Bizdiń ónerkásipke qajet shıkizat, ıaǵnı kúndelikti quıyla­tyn 16 tonna sút syrttan kelmeıdi. Talǵar aýdany Nura aýyldyq okrýginiń aýmaǵynda «Amıran­nyń» sharýashylyǵy jumys isteıdi. Balalarǵa arnal­ǵan sút taǵam­daryn ázirleıtin bolǵandyqtan, ónerkásiptiń barlyq jumys aına­­lymy qatań qadaǵalanady. Iаǵnı saýyn sıyrlardyń qora-jaıy men kútimi, mal azyǵy túgel baqylaýda. Bastapqy jyldary sút syrt­tan jınalyp, óńdeletin. Ýaqyt óte kele sapanyń 100 paıyz saq­talýyn eskerip, kompanııa óz sha­rýashylyǵyn ashýǵa bel býdy. Osy maqsatta Kanadadan alyn­ǵan sútti baǵyttaǵy asyl tuqym­dy golshtın-frız tuqymdas 800 bas sıyrdyń sany búgingi kúni 1 200-ge jetti. Fermadaǵy sıyr­lar táý­ligine 3 ret saýylyp, 16 ton­­na sút qabyldanady. Maýsym­dyq kezeńge qaraı súttiń maıly­lyǵy ózgerip otyrady. Aıtalyq, jaz aılarynda sút kólemi kóbeı­gen­­men, maılylyǵy kemıdi. Al qys aı­larynda kerisinshe, sút azaıǵan­men, qunarlylyǵy artady», deıdi zaýyttyń óndiristik meńgerýshisi Asqar Túkeshov.

Biregeı sút zaýytynda tabıǵı ıogýrt, balalar ıogýrty, 2,5 jáne 3,2 paıyzdyq tabıǵı sút pen aıran, sary maı, balalar súti, qaımaq, «Lakto As» sarysý sýsyny, súzbe pastasy, balalar sútqyshqyl ónimi, tabıǵı qatyq, súzbe syndy 12 túrli ónim shyǵarylyp, Almaty qalasy men Talǵardaǵy iri saýda jelileriniń sórelerine jóneltiledi.

«Aýylda óstik, bala kezden tabı­ǵı dámniń qandaı bolatynyn jaq­sy bilemiz. Qazir dúken sóre­lerin sheteldik taýarlar basyp qal­­ǵan. Onyń quramynda ne bar ekenin bile bermeımiz. Sol sebepti nemerelerimniń densaýlyǵyn oılap, saýda ortalyǵynan «Amırannyń» sútin úzbeı alyp otyramyz. Iship kórseńiz, aýyldyń dámi, tabıǵı sút ekenine esh kúmán keltirmeısiz», dep aǵynan jaryldy tutynýshy Jámılá Orynbasarova.

Tabıǵı sút, súzbe túrleriniń saqtalý merzimi 3 kúnnen aspaıdy. Tabıǵı ıogýrt, aıran 5 kúnge, qaımaq túrleri men sarysý 10 kúnge deıin saqtalady, al tańdaıǵa tatymdy sary maı 2 aı mer­zim­ge jaramdy. Sondyqtan sút zaýy­tynyń ónimderi balalardan bastap barlyq jastaǵy tutynýshylar úshin taptyrmas ekologııalyq taza, tabıǵı ónim desek asyra aıtqandyq emes. Sút zaýytynda arnaıy zerthana jumys isteıdi. Onda kúndelikti sút pen odan alynatyn taýardyń quramy tekserilip turady.

Kásiporyn qaldyqsyz ónim shy­ǵarýǵa mashyqtanyp keledi. Oǵan mysal – sútten qalǵan sarysý da tutynýshy aǵzasyna paıdaly sýsyn retinde qaıta óńdeledi.

«Sút ónimderiniń qataryn «Lakto As» sýsyny tolyqtyrdy. Ashyt­qyny ǵalymdar ǵylymı-óndiristik ortalyqta jasasa, sýsyn osy zaýytta óndiriledi. Jobaǵa bıologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Baıken Baımahanov jetekshilik etedi. Ǵalym­nyń sózine súıensek, sút sarysýy eń paıdaly elementterge óte baı», degen Asqar Talasbaıuly ǵylym men óndiristi ushtastyrýdyń tıimdiligi artyp otyrǵanyn aıtady.

Sanǵa emes, sapaǵa jumys isteıtin zaýyt tolyqtaı avtomattandyrylǵan. Sútti úıdegideı uıytyp, óńdeıtin ón­di­ris ornynda bul kúnde 70 adam tu­raqty jumys isteıdi. Deni – Talǵar aýdanynyń turǵyndary. Jumys­ker­ler­diń eńbekaqysy ýaqty­­ly berilip, áleý­mettik paketpen qam­tamasyz etil­gen. Nátıjesinde, eńbek ónimdiligi joǵary.

Biraz jyl buryn «Amıran» sút zaýyty aýdannyń biraz mektebimen kelisim­shart jasasyp, jumys istegen. Osy úrdisti jańǵyrtyp, mektep oqý­shy­la­ryn tabıǵı sútpen qamta­­­masyz etý bo­ıynsha jańa jobalar qarastyrylyp jatyr eken. Sebebi balalar tutynatyn sút taǵamdarynyń tabıǵı tazalyǵy aıryqsha mańyzǵa ıe ekenin esten shyǵarmaǵan abzal.

Kásiporyn jetekshileriniń basty qaǵıdasy – jańa saýylǵan sıyr súti men odan alynatyn ónimderdi esh qos­pasyz tabıǵı, balǵyn qalpynda tutyný­shy dastarqanyna jetkizý. Osy baǵyt­ta izdenisterin arttyryp, isterin ilgeriletip keledi.

Almaty oblysy