Otyrysty ashqan QR OSK tóraǵasy Nurlan Ábdirov Sarapshylyq keńestiń jańadan saılanǵan múshelerin tanystyrdy. «Inklıýzıvtilik qaǵıdattaryn, sondaı-aq QR OSK jańa damý strategııasynda aıqyndalǵan ınstıtýsıonaldyq damý basymdyǵyn saqtaý maqsatynda aǵymdaǵy jyly quram azamattyq quqyqtardy, múgedektigi bar adamdardyń quqyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy belgili qoǵam qaıratkerlerin jáne óńirlerdiń saılaý komıssııalary ókilderin qosý arqyly keńeıtildi», dep atap ótti N.Ábdirov.
Keńestiń jańartylǵan quramyna «Qazaqstan múgedekter konfederasııasy» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiginiń prezıdenti Janat Omarbekova, «Shyraq» múgedek áıelder qaýymdastyǵy» qoǵamdyq birlestiginiń basshysy Tatıana Baklajanskaıa, Respýblıkalyq notarıattyq palatanyń tóraǵasy Ásel Janábilova, Atyraý oblysy aýmaqtyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Azamat Aımanaqumov kirdi.
OSK basshysy Keńes músheleriniń quramyn tolyqtyrý onyń sarapshylyq áleýetin keńeıtetinine jáne qoǵamdyq ómirdiń túrli salalarynyń sarapshylarymen syndarly jáne tıimdi pikir almasý úshin dıalog alańynyń múmkindikterin kúsheıtetinine senim bildirdi.
OSK basshysy talqylanyp jatqan máselelerge tikeleı toqtala otyryp, búgingi tańda osy jazda qabyldanǵan referendým zańnamasynyń jańashyldyqtaryn talqylaý jáne túsindirý saılaý kún tártibiniń ózekti máselesi bolyp tabylatynyn atap ótti. Túzetýler qoldanystaǵy respýblıkalyq referendým týraly zańda oryn alǵan keıbir quqyqtyq olqylyqtardy joıýǵa baǵyttalǵan.
Birinshi másele boıynsha Ádilet vıse-mınıstri Botagóz Jaqselekova sóz sóılep, respýblıkalyq referendým týraly zańnamadaǵy jańashyldyqtardy túsindirdi. Ol engizilgen túzetýlerdiń negizgi bóligi konstıtýsııalyq saılaý týraly zańǵa silteme normalary ekenin túsindirdi.
Saılaý zańnamasyna uqsas Respýblıkalyq referendým týraly Konstıtýsııalyq zańda qazir ulttyq jáne halyqaralyq baıqaýshylardyń, sondaı-aq sheteldik BAQ ókilderiniń quqyqtary men mindetteri bekitildi, buqaralyq aqparat quraldarynyń referendýmdy ázirleý men ótkizý barysyn jarııa etý tártibi aıqyndaldy, referendým kezeńinde qoǵamdyq pikirge saýal salý júrgizý tártibi jáne basqa da mańyzdy máseleler kórsetildi.
Ádilet mınıstrliginiń tanystyrylymyna túsinikteme bere otyryp, OSK janyndaǵy Sarapshylyq keńestiń múshesi, VIII saılanǵan Parlament Májilisiniń Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń tóraǵasy Snejanna Imasheva referendým týraly zańnamadaǵy jańashylyqtar Májilistegi talqylaý kezeńinde óte jaqsy pysyqtalǵanyn atap ótti. Ol sondaı-aq qabyldanǵan túzetýler referendým ótkizý úderisin jeńildetetinine senim bildirdi, óıtkeni olar kóptegen málimetter men prosedýralyq sátterdi uıymdastyrady.
Keńes múshesi, Senat depýtaty Janna Asanova túzetýlerdi ońtaıly jáne ýaqtyly dep atady. О́z kezeginde Keńes múshesi, zań ǵylymdarynyń doktory Indıra Áýbákirova áriptesteriniń nazaryn úgit jáne onyń quqyqtyq saldary máselelerindegi túıtkilderge, sondaı-aq ulttyq baıqaýdy júzege asyrý tártibin naqtylaýǵa aýdardy. Ol bizdiń elimizdegi referendým ınstıtýtyna degen qajettilik, ásirese «halyq únine qulaq asatyn memleket» jáne demokratııalandyrý baǵyty aıasynda ósip kele jatqanyn atap ótti.
Sondaı-aq azamattardyń quqyqtaryn qamtamasyz etý maqsatynda referendým komıssııalarynyń sheshimderi men áreketterine (áreketsizdigine) shaǵymdaný máselesin retteý jónindegi óz kózqarasymen keńes múshesi, QR JS janyndaǵy Sot-quqyqtyq jáne ınnovasııalyq jobalar ǴZI Ǵylymı ortalyǵynyń basshysy, professor Leıla Jaqaeva osy túzetýdi tolyǵymen qoldaıtynyn atap ótti. Komıssııalardyń sheshimine shaǵymdaný máseleleri naqty retteýdi talap etetin mańyzdy másele bolǵandyqtan, onyń ishinde shaǵymdaný merzimi de aıqyn. Bul quqyqtyq júıeniń, quqyqtyq memlekettiń qaǵıdattaryna, sondaı-aq ákimshilik ádilet engizilýine baılanysty jarııalanǵan novellalarǵa sáıkes keledi.
OSK tóraǵasy Nurlan Ábdirov birinshi máseleni talqylaýdy qorytyndylaı kele, respýblıkalyq referendým týraly zańnama ýaqtyly jáne sapaly jańartylǵanyn atap ótti. «Bul rette bizdiń elimizde 2022 jylǵy referendýmdy uıymdastyrý jáne ótkizý tájirıbesi, sondaı-aq sarapshylar men halyqaralyq baıqaýshylardyń usynymdary eskerildi. Osylaısha, jańartylǵan respýblıkalyq referendým týraly Konstıtýsııalyq zań jańartylǵan Konstıtýsııalyq saılaý týraly zańmen tolyq úılesedi jáne álemdegi eń jaqsy tájirıbeler men saılaý standarttaryn eskeredi», dedi.
Ekinshi máselege kóshe otyryp, Nurlan Ábdirov otyrysqa qatysýshylardy referendým ótkizýge daıyndyq barysy týraly habardar etip, naýqandy aqparattyq súıemeldeý, ulttyq baıqaýshylardyń qyzmetin uıymdastyrý jáne referendým úderisine qatysýshylardy elektoraldyq oqytý sııaqty negizgi baǵyttardy qozǵady. Búgingi tańda saılaý organdary 191 QB jáne KEU (OSK – 9, ASK – 182) akkredıtteldi, komıssııa múshelerin kaskadty ádispen jergilikti jerlerde odan ári oqytý úshin 139 trener daıyndaldy.
Referendým uıymdastyrý jáne quqyqtyq bazasyn jetildirý máselelerinde zań ǵylymdarynyń doktorlary, professorlar Isıdor Borchashvılı men Marat Qoǵamov óz kózqarastarymen bólisti. Referendýmǵa jeke shaqyrýlarda QR-kodty paıdalaný týraly usynysty QR OSK janyndaǵy Jas saılaýshylar klýbynyń múshesi Aısana Rahımova aıtty.
Nurlan Ábdirov referendýmdy ázirleý men ótkizý jónindegi ýákiletti memlekettik organ retinde Ortalyq referendým komıssııasy úshin negizgi mindet uıymdastyrýshylyq is-sharalardyń úlken bóligin tıimdi jáne ýaqtyly iske asyrý bolyp tabylatynyna nazar aýdardy. Sondaı-aq daıyndyqtyń barlyq kezeńderinde elimizdiń saılaý organdarynyń biryńǵaı júıesiniń úılesimdi jumysy mańyzdy ekenin atap ótti. OSK, aýmaqtyq jáne ýchaskelik komıssııalardy qosa alǵanda, barlyq deńgeıdegi komıssııalardyń qyzmeti qoldanystaǵy zańnamany qatań saqtaýǵa jáne saılaý úderisiniń ashyqtyǵy men aıqyndyǵyn qamtamasyz etýge negizdelýge tıis.
О́tken dıalogti qorytyndylaı kele, Nurlan Ábdirov saılaýshylardyń erkin bildirýi úshin barynsha jaǵdaı jasaýǵa basa nazar aýdardy. OSK-ǵa Sarapshylyq keńes músheleriniń aıtylǵan usynystary men pikirlerin zerdeleý, olardy qorytyndylaý jáne barlyq deńgeıdegi referendým komıssııalarynyń jumysynda eskerý qajettigin atap ótti.
