Jazýshylar odaǵy Basqarma tóraǵasy Mereke Qulkenov toǵyz taraýdan turatyn Joldaýda aıtylǵan ár oıdyń ult úshin ózekti ekenine mán berip, basymdyqqa ıe baǵyttyń bárin jeke-dara taldap shyqty. Bıznes, ónerkásip, ınfraqurylymdy óristetý, kadr áleýeti, densaýlyq, bilim, ekologııa, memlekettik basqarý isi, tártip pen zań sekildi el úshin kerek, oń sheshimi tabylýǵa tıis, kezek kúttirmeıtin máselelerdi jaqsarta túsýge oraı ult aldynda júrgen zııaly qaýymnyń pikiri qashan da mańyzdy ekenin eske saldy.
Fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Qanseıit Ábdezuly Joldaýdyń ýaqyt talaby men qoǵam úmitine jaýap beretinine nazar aýdardy. Memleket basshysynyń qarapaıym adamdardyń máselelerin bilip, qoǵam talabyn tamyrshydaı tap basyp tanyp otyratynyn mindetine balasa da, azamat retinde baǵalaıtynyn jetkizdi. «Aspandaǵy aıdy emes, oryndalýy múmkin, dál qazir qolymyzdan keletin sharýalar jaıy sóz bolyp, naqty tapsyrmalar berildi. Eńbekke, eńbek adamyna basa toqtaldy» dep, Joldaýda kórsetilgen tehnıkalyq mamandyqtardy damytý, olarǵa jaǵdaı jasaý týraly oıyn quptaıtynyn bildirdi.
– Bılik pen halyqtyń ortasyndaǵy altyn kópir ispetti Prezıdent Joldaýy 1997 jyldan beri úzdiksiz jasalyp keledi. Qarapaıym halyq qandaı jaǵdaıda ómir súrip jatyr, jer-jahan men el ishinde ne bolyp, ne qoıyp jatyr degen saýal tóńireginde málimet alady, birinshiden. Ekinshiden, «ne isteý kerek, qaıda baramyz?» degen saýalǵa jaýap tabylady. Bul – Joldaýdyń jalpy mańyzy. Bıylǵy Joldaý syrty jyltyr, kópirme sózden ada. Aıǵaı joq, maqtan joq. Kóp aıtyla bermeıtin, kózge túse qoımaıtyn, kúrmeýi qıyn kóp másele anyq jáne ashyq aıtyldy. Sharýa ilgeri basý úshin kemshilikti bilý mańyzdy. Osynyń ózi bizge úlken úmit syılaıdy, – dedi fılosofııa ǵylymdarynyń doktory, professor, áıgili «Dos-Muqasannyń» negizin qalaǵandardyń biri Ulyqpan Sydyqov.
Maldyń júnin shiritip, jerge kómip, shege shyǵaryp, shulyq toqı almaı otyryp, ekonomıka men bıznesti bir arnaǵa qalaı salýǵa bolady? Zaýyt-fabrıka salyp, ónim óńdeýdi qolǵa alyp, ekonomıkalyq irgetasyn berik etip ornyqtyrýǵa kúsh salyp, qarjy qoryn halyqqa jumsaýǵa tıis qoǵam qurýdy dittep otyrǵanda, «aqyn-jazýshylar ne isteýi kerek?» degen suraq týady. U.Sydyqov ıdeologııa degen alyp tetiktiń altyn qazyǵy qalamger qaýymnyń qalamyna baılaýly ekenin qadap aıtty. Ǵalymnyń aıtýynsha, ótkendi de, búgindi de, erteńdi de el ǵylym men rýhanııatqa qarap tanıdy. Jazýshylardyń qoǵam aldynda jaýapkershiligi bolýy kerek. Sondyqtan úlken serpilis qajet.
Belgili balalar aqyny Dúısen Maǵlumov jol apatyna baılanysty alańdaýshylyq bildirdi. «Jyl basynan beri 1300 adam jol ústinde qaıǵyly qazaǵa ushyrasa, sonyń ishinde qanshama bala bar. Ajal qushyp jatqandardyń 90 paıyzy – 18 ben 25-tiń arasyndaǵy jastar. Osy bir jyldaǵy apattyń sanyn on jylǵa kóbeıtip jibereıikshi. 30 000 adam. Munyń syrtynda 16000 adam múgedek boldy deıdi. Bir ǵana Narynqol aýdanynda 38 000 turǵyn bar ekenin eskersek, on jylda bir aýdannyń halqyn joǵaltyp alyp otyrmyz. Al memlekettiń basty qundylyǵy da, qazynasy da adam emes pe?», dedi balalar aqyny ah uryp.
«Qarjy men bank sektorynyń jumysyn bir baǵytta retteý kerek» degen Joldaýdaǵy Prezıdent sózin alǵa tartqan aqyn, taksıst jastardyń artynda qalǵan kredıti men olardyń qaryzyn jylap-eńirep tólep júrgen ata-analardyń janaıqaıyn qarjy salasyndaǵy mamandardyń qaıta qarap, kúrdeli máseleniń sheshimi jolyndaǵy bank saıasatynyń ustanymyn aıqyndaý qajetine toqtaldy. Kórshi ózbek halqy jyl saıyn 1 mıllıon adamǵa kóbeıip otyrsa, Qazaqstan halqy kerisinshe, demografııalyq saıasatynyń báseńdeýimen birge, qoǵamda qoldan jasalǵan jol apaty, áskerdegi álimjettik, sýısıd, lýdomanııa, nashaqorlyq sekildi indetterdiń erekshe óris alýynan keri ketip, kemip bara jatqanyn qyryq jyl bala janyna úńilip, úmit kútip, óleń jazǵan aqyn óz qalamdastaryna ashy aıǵaımen, ashyna jetkizdi.
Odaqtyń Uıǵyr ádebıeti keńesiniń tóraıymy, aqyn Patıgúl Mahsatova, belgili aqyndar Almas Ahmetbekuly, «Ana tili» gazetiniń bas redaktory Erlan Júnis Joldaýda aıtylǵan qarapaıym eńbek adamynyń mártebesin ósirý, dıqandardy qoldaý, sýbsıdııa máselesine oraı ózekti pikirin bildirdi.
Jazýshylar odaǵynda ótken jıynda eldegi saıası-áleýmettik, ekonomıkalyq túıtkildi máselelerdiń suraǵy men jaýaby tóńireginde keń kólemdi áńgime órbip, jańa Joldaýdyń memlekettiń damýyndaǵy mańyzdy kezeńge bastaıtyn strategııalyq qujat ekenin atap ótti.
ALMATY
