Sýretti túsirgen – Qarlyǵash NURJAN
О́ndiristi damytýǵa 69 mlrd teńge bólingen
Sonyń biri – «Aırankól» ken orny. Ataýynyń «qara altynǵa» emes, taǵam túrine qatysy jóninde derek joq. Ken ornynyń mańynan kól de kórinbeıdi. Degenmen bul ken orny Atyraý qalasynan 215, Jylyoı aýdanynyń ortalyǵy Qulsary qalasynan 40 shaqyrym qashyqta ornalasqan. Atalǵan kenishten «Kaspıı munaı» AQ-nyń munaıshylary 2006 jyldan beri munaı óndirip keledi.
Kompanııa bas dırektorynyń óndiris jónindegi orynbasary Álnur Shámshıevtiń deregine júginsek, ken orny 1979 jyly ashylǵan. Al munaı óndirý isi 2000 jyly bastalǵan. Munaı qory shamamen 5,8 mln tonnany quraıdy. Barrelmen baǵalanatyn «qara altyn» 1 600–2 500 metr tereńdikten alynady.
«Bizdiń kompanııada bir ǵana ken orny bar. Bul – «Aırankól» ken orny. Munda 219 adam jumys isteıdi. Munaıshylardyń 79 paıyzy – Atyraý oblysynyń turǵyndary. 90 paıyzyn jigitter, 10 paıyzyn áıelder quraıdy. Áriptesterimizdiń ortasha eńbek ótiline 10 jyl bolǵan», deıdi Á.Shámshıev.
Onyń aıtýynsha, ken ornynda óndiristiń tıimdiligin arttyrýǵa, qorshaǵan ortaǵa áserdi azaıtýǵa basa mán berilip otyr. Osy maqsatta zamanaýı tehnologııalardy engizýge qomaqty ınvestısııa salynǵan. Máselen, keıingi 10 jylda óndiristi damytýǵa 69 mlrd teńge bólingen. Al 2016 jyldan beri munaı qory men óndirýdi ulǵaıtý úshin 59,7 mlrd teńge ınvestısııalyq qarjy jumsalǵan.
Munaı ǵana emes, gaz da shyǵady
«Munda munaı óndirý, daıyndaý jańa tehnologııamen iske asyrylady. Basqasha aıtqanda, qorshaǵan ortaǵa tógilip, topyraq qabatyna aǵyp jatqan munaı joq. Máselen, jer astynan óndirilgen «qara altyndy» jınaý beketterine jańa tehnologııalar ornatyldy. Tutqyrlyǵy joǵary munaı jańadan ornatylǵan ABZVN qondyrǵysymen ólshenedi. Máselen, munaı ólsheý beketiniń bireýine bir mezgilde qubyrmen 14 uńǵymadan ónim jetkiziledi. Sodan soń ónim tundyrǵysh separatoryna túsedi. Munda munaı quramyndaǵy ilespe sýdyń 95 paıyzy bólinip alynady. Tazartylǵan ónim «DÜCHTING PUMPEN» kompanııasy shyǵarǵan sorǵymen munaı daıyndaý beketine aıdalady. Bul bekette ónim taýarlyq sapaǵa deıin daıyndalady», dep túsindirdi Á.Shámshıev.
Qazir «Aırankólde» 200 uńǵyma munaı berip tur. Onyń ishinde 43 uńǵyma telemetrııaǵa qosylǵan. Osylaısha, uńǵyma erneýi men sorǵy parametrlerine monıtroıng júrgizilip otyr. Ken ornynan jylyna 900 myń tonna «qara altyn» óndiriledi. Shıkizattyq kómirsýtektiń 50 paıyzy otandyq zaýyttarǵa jetkiziledi. Munaımen birge jylyna 20 mln tekshe metr shamasynda ilespe gaz alynady. Ilespe gaz aýaǵa jaǵylmaıdy. Kógildir otyn ken ornyndaǵy vahtalyq kenttegi qajettilikke jáne óndiristik qondyrǵylarǵa qoldanylady.
Kásiporyn qyzmeti onlaın júıemen jabdyqtalǵan
О́ndiriske engizilgen jańa tehnologııanyń biri – «Smart Field» júıesi. Bul tehnologııa ken ornyndaǵy jumystyń bárin onlaın baqylaýǵa jol ashty. Sondaı-aq jahan elderi qyzyǵýshylyq tanytqan ESG standarttaryna sáıkes jasyl tehnologııalardy engizýdi kózdeıtin damý strategııasy bar.
«Smart Field Airankol» jedel basqarý ortalyǵynda munaı óndirýge qatysy bar istiń bári aınadaǵydaı kórinip tur. Sıfrlandyrý jáne aqparattyq tehnologııa bóliminiń basshysy Almat Imashevtiń aıtýyna qaraǵanda, arnaıy mamandar ken ornyndaǵy munaı óndiriletin uńǵymalarǵa bir ortalyqtan baqylaý júrgizedi.
«Ozyq tehnologııanyń kómegimen qubyrdaǵy munaıdyń qysymy, temperatýrasy, kólemi naqty dáldikpen kórinip turady. Uńǵymalardan munaı jınaý, daıyndaý beketterine tartylǵan qubyr boıynda aqaý anyqtalsa, qysym tómendep, munaı aǵynynyń kólemi azaısa, mamandar «qara altyn» alatyn sorǵyǵa jedel jetedi. Mamandar ortalyqtaǵy málimetterdi táýlik boıy jiti qadaǵalaıdy», deıdi ol.
Álnur Shámshıevtiń pikirine súıensek, «Smart Field» tehnologııasynyń tıimdi júıe ekeni baıqalyp otyr. Ásirese «Odoo» baǵdarlamasy – munaıshylardyń qujatyn, medısınalyq saqtandyrý, issaparǵa barý, eńbek demalysyna shyǵý kezeńin onlaın qadaǵalaýǵa taptyrmaıtyn tásil. Munaıshylar qolyna qaǵaz ustap, kabınet aralap júrmeıdi. Arnaıy baǵdarlamada issaparǵa baratyn munaıshy týraly málimet daıyn turady. Sondaı-aq jol júrý bıletin alý, issaparǵa barý-qaıtý shyǵyny, buıryq shyǵarý, qol qoıý tolyǵymen onlaın rejimde atqarylady.
«Ken ornyndaǵy barlyq jumysqa qashyqtan baqylaý júrgiziledi. Ortalyqta munaı óndirý, qubyr boıyndaǵy, munaı, sý jınaıtyn qazandyqtardaǵy barlyq derek kórinip turady. Injenerler kenishtegi ahýaldy qalt jibermeıdi. Munaı óndiriletin aýmaq, jalpy ken orny dronmen baqylanyp, kúdik týdyrǵan derektiń bári tirkeledi», deıdi Á.Shámshıev.
Kompanııa – úzdik 50 salyq tóleýshi qatarynda
Bıyl kompanııanyń óndirgen 1 tonna munaı úshin tólenetin salyq kórsetkishi artqan. Salyqtyń osy túri boıynsha «Teńizshevroıl» JShS-dan keıingi ekinshi orynda tur. Bas dırektordyń qarjy jáne ekonomıka jónindegi orynbasary Turar Ábdibaevtyń dereginshe, munaıshylarǵa jalaqy keshiktirilmeı beriledi.
«О́ndiriske engizilgen jańa tehnologııa munaıdy óndirýge, daıyndaýǵa jumsalatyn shyǵyndy azaıtty. Jumys tıimdiligi men kiris artty. Eń tómengi jalaqy 850 myń teńgeden bastalady. Jalaqy munaıshynyń eńbek ótili men laýazymyna baılanysty tólenedi. Kompanııanyń esebinen mamandar biliktiligin jetildirip, oqý ortalyǵynda jańa tehnologııa meńgerý kýrsynan ótedi. Zeınetke shyqqan jumysshylarǵa 10 aılyq jalaqy mólsherinde birjolǵy tólem beriledi. Keıingi on jylda 551 mlrd teńge salyq tólendi. Kompanııa 2022 jyldan beri elimizdegi eń iri 50 salyq tóleýshiniń qataryna kirdi», deıdi T.Ábdibaev.
Munaıshylar 14 kúndik aýysymmen jumys isteıdi. Bir aýysymda 110 munaıshy bar. Jumys berýshi men munaıshylar arasynda eńbek daýy joq. Tabysy mol, birligi jarasqan kompanııaǵa Jámıla Ǵumarovanyń jumysqa ornalasqanyna 20 jyl bolypty.
«Vahtalyq jumysqa Atyraý qalasynan kelemin. Jaz mezgilindegi aptap, qystaǵy sýyq aǵzaǵa da, kóńil-kúıge de áser etedi. Onyń ústine, jumystan keıin sharshaý bolady ǵoı. Vahtalyq kenttegi jataqhanada sharshaǵanyńdy basatyn, kúndelikti turmysqa qolaıly jaǵdaı jasalyp otyr. Turaqty jumysymyz bar, jalaqymyz keshiktirilgen emes. Merekelerge baılanysty syıaqy beriledi», deıdi Jámıla Ǵumarova.
«Aırankól» ken ornynyń aýmaǵynda munaıdy jınaý, daıyndaý beketteri, elektr stansasy bar. Vahtalyq kenttegi jataqhanalar 120 orynǵa eseptelgen. Onyń mańynda jasyl jelek kóp. 2021-2023 jyldary 820, bıyl 100 kóshet egilgen. Munaıshylar úshin sport zal, feldsherlik beket, monsha-kir jýý kesheni ashylǵan. Ashanada bir mezgilde 100 adam tamaq ishedi. Dámi til úıiretin as máziri kún saıyn ózgertiledi. Úlken shahardaǵy meıramhanalardyń as mázirinen kem emes.
Atyraý oblysy
