Yntymaǵy jarasqan otbasy malǵa jaıly, aýyl sharýashylyǵyna shuraıly jer izdegen. Aýmaqtyń týrızmge de jaıly bolýyn eskerip, Astana qalasyna irgeles aýdandardy aralaǵan. Kóp uzamaı Jańajol aýlynyń mańyndaǵy 12 gektar jerdi satyp alǵan. Bul mańǵa «Aljır» saıası qýǵyn-súrgin qurbandarynyń memorıaldy-murajaıy ornalasqan Aqmol aýyly alys emes. Shamamen 4 shaqyrym. Al Aqmol aýyly men Astananyń arasy – 37 shaqyrym. Kıiz úı tigip, tórt túlik ustap, salt-dástúrdi dáriptep júrgen otbasynyń etnoaýyly osy – Aqmol men Jańajoldyń qaq ortasynda. Aýyldyń tynys-tirshiligine etene aralasqan Nurlan men Altynaı birneshe sharýany qatar atqarady. Munda qaladaǵydaı jaıly ınfraqurylym bolmaǵanymen, erli-zaıyptylar qoldan kelgenshe joǵyn túgendeýge tyrysyp keledi. Kóship kelgen jyly Jańajoldan etnoaýylǵa deıin baǵan ornatyp, toq tartqan. О́mirden túıgen-bilgeni kóp tatý jandar ár qadamyn ańdap basady. Elektr symyn da aýyldan ózderi tartyp, biraz qarjyny únemdegen.
– Berekeli isti qolǵa alǵan soń, onyń artynan ıdeıalar birinen soń biri kele beredi eken. Aýylǵa qaladan jerinip, mal baǵamyz dep kelip, týrızmmen aınalysa bastadyq. Endi, mine, kıiz úı tigýge myqtap kirisken jaıymyz bar. Etnoaýyldan eki attam jerde Jalaǵash kóli jatyr. О́zimiz osynda kelip, is bastaǵaly, mal baǵyp, kıiz úı jasaýǵa kiriskeli jaımashýaq, mamyrajaı ómirdi tapqandaı boldyq. Áne-mine degenshe 8 jyl óte shyqty. Kıiz úımen aınalysarda «Shevron» kompanııasy qarjylandyratyn «Baıtaq jer» jobasy arqyly 7 mln teńge paıyzsyz nesıe aldyq. Qazir sol qarajat bar, ózimizdiń jıǵanymyz bar, báriniń basyn qosyp, kıiz úı jasaýǵa arnalǵan 6 qurylǵyny ózimiz qoldan shyǵardyq. Kıiz úıdiń ýyǵyn, shańyraǵyn, keregesin – bári-bárin ózimiz jasaımyz, – deıdi Altynaı Táńirbergen.
Kásipkerler qazir kıiz úı jasaıtyn qurylǵylardy etnoaýylǵa alyp kelgen. Endi munda etnoaýyldyń tirshiligin tamashalaýǵa kelgen qala turǵyndary atqa minip, serýendep, tórt túlikti qyzyqtaýmen shektelmeıdi, kıiz úı tigýdiń ádis-tásiline qanyǵady. О́ndiris barysymen tanysyp, kıiz úıdiń qańqasyn, ýyǵyn, shańyraǵyn qaıyńnan qalaı bappen ıetinin kóredi. Kıiz úı degenińiz – tunǵan tárbıe, ol týraly halyq aýyz ádebıetinde ańyz-áńgimeler kóp. «Bosaǵań – berik, keregeń – keń, shańyraǵyń – bıik bolsyn» degen sózderdi aýyzeki tilde de qoldanyp júrmiz ǵoı. Kıiz úıdi tigerde shańyraqty úıdiń ıesi kóteredi. Dástúr – solaı. Osynyń barlyǵy aýylǵa kelgen jas otbasylarǵa árıne, qyzyq ári tańsyq bolýy múmkin. Sondyqtan kásipker Nurlan Tókenov kıiz úıdiń bólikterin ázirleıtin kezde ulttyq aıshyqtardy barynsha saqtaýǵa tyrysyp baqqan.
– Biz kıiz úıdiń kerek-jaraǵyn túgel aǵashtan jasaýǵa tyrysamyz. Sebebi temir naızaǵaı tartady ǵoı. Osylaısha, kıiz úıdiń bastapqy, erteden kele jatqan qalpyn saqtaımyz ári munymyz qaýipsizdikke qolaıly. Biz kıiz úıdiń tek edenin ǵana temirden jasadyq. Ol temirdiń betin aǵashpen qaptaımyz. Temirimiz jınalmaly, salmaǵy aýyr bolǵanymen, yńǵaıly, yqsham. Etnoaýyl ózge úılerden qashyq bolǵan soń qysy qatal, jeli azynap turady. Sonda bizdiń etnoaýyldaǵy kıiz úıimiz miz baqpaı turady. Kıiz úıdi tigip, jınaǵan áýreshilik dep oılaıtyndar kóp, biraq qazirgi jańa tehnologııalarǵa súıenip jasaǵan kıiz úılerdi quryp-jınaý áldeqaıda ońaı. Biz munymen toqtamaı, kıiz úıdi barynsha qoljetimdi etýge talpynyp jatyrmyz. Qala turǵyndaryna úıdi jalǵa berip, ózimiz tigip, keıin qaıta jınap bere alamyz. Kıiz úıdi satyp alatyndarǵa da qyzmet kórsetip, jyl saıyn mamyrda tikken úıdi qazanda jınap, qoımaǵa saqtap qoıý jaǵyn da josparladyq. Bıyl Naýryz toıy qarsańynda kórshi Qyrǵyzstannan kıiz úılerdi jalǵa alǵanymyzdy estip, bul sharýa bizdiń qoldan da keledi degen senim paıda boldy. Dál qazir eki kıiz úıdi ázirlep, tapsyrys berýshilerge jetkizip bergeli jatyrmyz, – deıdi N.Tókenov.
Kásipkerler isti qolǵa almas buryn izdenip, eski tehnologııalarǵa júgingen. Kıiz úıdiń keıbir tustaryn zamanǵa qaraı ózderinshe jańartqan. Kásip ıeleri qazir tek kıizben jumys isteý birshama ýaqyt alatynyn aıtyp qaldy. Sebebi Aqmola tóńireginde kıiz óńdeıtin zaýyt bolmaǵan soń, ónimdi Tarazdan, Qyrǵyzstannan tasymaldaýǵa májbúr. Ári kórshi elden aldyrǵan kıiz otandyq ónimnen sapalyraq kórinedi. Tipti ınemenen shanshı almaıtyndaı berik desedi. Qazir kıiz úı sheberleri aıyna 20 kıiz úı jasaqtaýǵa qaýqarly eken.
Tatý-tátti otbasynda tárbıe kórip ósken balalar jaz aılarynda oraıyn taýyp aýylǵa baryp, ata-anasyna járdemdesýge tyrysady. Erli-zaıyptylardyń eki qyzy turmysta bolsa, eki qyzy shetelde bilim alady, uldary qalada oqıdy. Túrkııadaǵy qyzy Dılnaz dızaın mamandyǵynda oqysa, Álııa shet tili boıynsha bilim alady, al uly Aldıar zańgerlik salany meńgerip júr. Endi otbasylyq bızneske myqtap kirisýdi josparlap júrgen otbasynyń óz zańger mamany, etno-dızaınerimen qosa aýdarmashysy bolady. Balalarynyń bolashaǵyna úmitpen qarap otyrǵan Nurlan men Altynaı keleshekte qanaty qataıǵan ul-qyzdary otbasylyq bıznesti qoldap, qolǵabys etedi dep otyr.
Erli-zaıyptylardyń etnotýrızmdi úılestirip jatqanyna úsh jylǵa jýyqtaǵan. Munda saparlaǵandar atqa minip, kıiz úıde tynyǵady, aýqattanyp, áldenip, dástúrli taǵamdardan, sýsyndardan dám tatady. О́lkeniń tarıhy týraly derekterge qanyǵady. Kásipkerler munymen toqtap qalǵysy joq, qoldan kelse, el qyzyǵyp jatsa, etnoaýylǵa 20, 50 kıiz úı tigýge dámeli. Qolda bar qarjyny barynsha únemdep, otbasylyq kásipke qajet qural-jabdyqtardy da ózderi jasaǵan otbasynyń bastaǵan berekeli isi tabysty bolsyn deımiz.
