Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Toǵyzqumalaqtan qorjynymyzda – 3 altyn
Toǵyzqumalaqtan ulttyq qurama sportshylary jekeleı syndarda altyn, kúmis, qola alyp, komandalyq esepte top bastady. Naqtyraq aıtsaq, toǵyzqumalaqtan el namysyn qorǵaǵan sportshylar jekeleı synda eki altyn, bir kúmis, bir qola júlde enshiledi. Zııatkerlik oıyn «Dýman» qonaqúıinde ótti. Sportshylar jarysty 9 qyrkúıekte, «Toǵyzqumalaq kúninde» bastap, zııatkerlik oıynnyń kórigin qyzdyrdy. Osy kúni oıynshylar alǵashqy júrisin 9 taqtadan 9 uıashyqqa 9 oıynshy salý arqyly bastap ketti.
Keıingi birneshe jylda álem halqynyń nazaryn aýdarǵan oıynǵa qyzyǵatyndar kóp eken. Muny «Uly dala dúbirinde» toǵyzqumalaqtan saıysqa túsýge kelgen úmitkerlerdiń sanynan bilý qıyn emes. Zııatkerlik oıynǵa qatysýǵa álemniń 40 elinen 130 úmitker tirkelgen. Onyń ishinde Ulybrıtanııa, Germanııa, Fransııa, AQSh, Latvııa, Qytaı, Kolýmbııa, Bangladesh, Arab elderinen, Afrıka elderinen jıylǵan ushqyr oıly oıynshylardyń árbiri júldeden úmitti boldy.
Etnosport dodasynyń alǵashqy kúninen-aq alamanǵa tastúıin daıyn kelgen elderdiń sportshylary sýyrylyp alǵa shyqty. Onyń ishinde ulttyq quramanyń úzdikteri de boldy. Básekeniń ekinshi kúninde, naqtylasaq, 6-kezeńinde otandastarymyz komandalyq esepte top bastap, 23,5 upaı enshiledi. Al Qyrǵyzstannan kelgen sportshylar 18,5, Mońǵolııa komandasy 18 upaımen ekinshi, úshinshi orynda qatar kele jatqan edi.
Jarystyń fınaldyq synynda áıelder arasynda Móldir Serikqyzy – altyn, Ańsaǵan Qojanásip kúmis júlde enshiledi. Al erler arasynda Beksultan Bostandyqov – altyn, Ersultan Áýelbaı qola júlde jeńip, el mereıin asyrdy. El quramasy komandalyq esepte de 1-oryn alyp, Kóshpeliler oıyndarynyń taǵy bir altyn júldesin ıelendi. Komandalyq esepte qyrǵyzstandyqtar ekinshi orynnan syrǵymasa, úshinshi oryndy Reseı jáne Mońǵolııa quramalary bólisti. Júlde alǵan sportshylardyń barlyǵy – toǵyzqumalaqpen birneshe jyl kásibı aınalysyp, elishilik jarystarda top jaryp júrgen myqtylar. Mysaly, zııatkerlik oıynda kúmis júlde jeńip alǵan Ańsaǵan Qojanásip toǵyzqumalaqpen 14 jyldan beri úzbeı aınalysyp keledi.
– Kóshpeliler oıyndarynda altyn alamyn dep oıladym. Áıtkenmen, komandalyq esepte birinshi oryn el qorjynynda qaldy. Osy jetistigimizge bek qýanyshtymyz. Qazirde toǵyzqumalaqtan halyqaralyq dárejedegi sport sheberimin. Osy kóshpeliler oıyndarynda el namysyn qorǵaý buıyryp, jahandyq básekede saıysqa túskenime dán rızamyn. Toǵyzqumalaq – tórt myń jyldyq tarıhy bar ulttyq oıynymyz. Qazir ıntellektýaldy oıynǵa álem halyqtary da qyzyǵýshylyǵyn bildirip jatyr. Qyrǵyzstan, Mońǵolııadan kelgen sportshylardyń aıaq alysyna tánti boldyq. Bul – ulttyq sportymyz damyp jatyr degenniń dáleli bolsa kerek. Tól oıynymyz osyndaı iri jarystardyń tiziminen túspeı, jahanǵa tanyla bersin dep tileımiz, – deıdi Ańsaǵan Qojanásip.
2020 jyly toǵyzqumalaq IýNESKO sheshimimen adamzattyń mádenı mura tizimine ense, 2022 jyly Dúnıejúzilik toǵyzqumalaq federasııasynyń sheshimimen 9 qyrkúıek toǵyzqumalaq kúni bolyp bekitilgen. Búginde álemniń 50-den asa elinde toǵyzqumalaq kózbe-kóz oınalsa, ınternet arqyly júzdegen memlekettiń turǵyndary túrli saıysqa qatysady. Osyǵan deıin ótken 6 álem chempıonatyna 25-30 elden oıynshy qatysqan. Jahanǵa tanymal zııatkerlik oıyndardyń saıtynda da toǵyzqumalaq kósh basynda tur. Oıynnyń osy túrimen elimizde 210 myńnan astam adam turaqty aınalysady. Osy aqparatqa súıensek, otandastardyń kóshpeliler oıynynda toǵyzqumalaqtan kósh bastaýy zańdy dep aıtýǵa bolatyndaı.
Asyq sportynan básimiz joǵary
Kúni keshe toǵyzqumalaqtan altyn oljalaǵan sportshylardyń jeńisti joryǵyn bes asyqtan qyzdar quramasy jalǵap, olar da Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynyń jeńimpazy atandy. Buǵan deıin qyzdar A tobynda qarsylas shaq keltirmeı, aqtyq synǵa birinshi orynmen joldama alǵan edi. Topta olar Qyrǵyzstan, Majarstan, Shvesııa, Rýmynııa quramalarynan basym boldy. Arýlarymyz fınalda Reseı sportshylarymen túıisip, otandastardyń asyǵy alshysynan tústi. «Alaý» kesheninde ótken fınaldyq kezdesýde qyzdar qarsylastaryn 3:0 esebimen tize búktirdi. Bes asyqtan el namysyn qorǵaǵan sportshylardyń ishinde Perızat Elemes, Kamıla Danııarova, Sanııa Ásker, Kógershin Dýman syndy arýlar boldy.
Asyq atýdan erler quramasy da á degennen jarysty sátti bastap, A tobynda qarsylas shaq keltirmedi. Munda Nurǵısa Moljigitov, Jomart Nurlanov, Kerim Jazdyqbaı, Amandos Aıtkulov tórttigi sharshy topqa shyqty. Toptan birinshi orynmen sýyrylyp shyqqan sportshylar fınaldyq básekege tikeleı joldama aldy. Alǵashqy aınalymdarda otandastyrymyzǵa О́zbekstan, Ispanııa, Grýzııa, Majarstan jáne Mońǵolııa quramalarynyń myqtylary tegeýrin tanyta almady. Jigitter altyn medal úshin bolǵan tartysty kezdesýde Qyrǵyzstan sportshylarymen kezdesip, 2:1 esebimen jeńdi. Sóıtip, asyq atýdan erler quramasy Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynyń eń joǵary tuǵyryna kóterildi.
Alyp kúsh ıesi – Azamat
Etnoaýylda ótken powerful nomad alyptar saıysynda Azamat Maqulbekov chempıon atanyp, kók Týymyzdy jelbiretti. Absolıýt salmaq dárejesinde synǵa túsken tolaǵaılar bes saıystan bilek kúshin synady.
Aldymen 100 kg tasty qushaǵyna qysa kóterip, 10 metrge júrýden sheberlik synasty. Odan keıin 100 kg tartatyn qapty kóterip otyryp turýdan dodaǵa tústi. Salmaǵy 10 kg naızany 10 metr qashyq turǵan nysanaǵa laqtyrýdan saıysty. 16 memleketten jınalǵan atan jilik, apaı tós alyptar 130 kılolyq jýan bóreneni de buıym qurly kórmesten ıyǵyna salyp kóterdi. Biraq olarǵa ústinde 200 kg tartatyn júgi bar arbany qum ústinde súıreý ońaıǵa soqqan joq.
Alyptar saıysynyń kúmis júldesi ırandyq Jeıtası Rezaǵa, qola medal reseılik Denıs Vagapovqa buıyrdy.
