Bereke basy – birlik
Shyǵys óńirinde Qazaqstan halqy Assambleıasynyń músheleri marapattaldy
Bıyl elimizde birqatar aıtýly mereıtoılar ótetini málim. Onyń ishinde elimizdi eńseli erteńine turaqtylyq pen taǵattylyq tárbıesi arqyly jetelep kele jatqan Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qurylǵanyna 20 jyl tolady. Osy oraıda óńir basshysy Danıal Ahmetov oblystyq Dostyq úıinde Qazaqstan halqy Assambleıasynyń múshelerimen, etnomádenı birlestikterdiń jetekshilerimen jáne QHA janyndaǵy ǵylymı-saraptamalyq top múshelerimen kezdesti.
Tatýlyq pen taǵattylyq – jańa turpatty Qazaqstannyń negizgi damý basymdyqtarynyń biri. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń jahan jurty moıyndaǵan etnosaralyq birlik modelin júzege asyrýdy qamtamasyz etý maqsatynda elimizde júıeli jumystar atqarylýda. Shyǵys óńiriniń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynda da etnomádenı birlestikterdiń ózindik úlesi bar. Kezdesý barysynda óńirdegi QHA hatshylyǵynyń meńgerýshisi Erkinbek Aıazbaev 2014 jyly júzege asyrylǵan jumystar jóninde esep berip, aǵymdaǵy jyly atqarylatyn jumys josparymen bólisti. Hatshylyq meńgerýshisiniń aıtýynsha, óńirdegi QHA músheleri men Dostyq úıleri ótkizetin sharalardyń sany men sapasy jyl saıyn artyp keledi.
– Shyǵys Qazaqstan – oblystyq jáne respýblıkalyq deńgeıde keń qoldaý taýyp otyrǵan etnosaralyq saladaǵy jańa ıdeıalardyń bastamashysy bolyp otyrǵan óńir. Máselen, salt-dástúr, tájirıbe almasý, shyǵarmashylyq ujymdardyń, halyqtyq ónerpazdardyń jarqyn qoıylymdary arqyly bir maqsatqa jumyldyrǵan «Beıbitshilik pen kelisimniń jol kartasy» mega-aksııasy bizde ǵana emes, barlyq oblystardyń qalalary men aýdandarynda ótkizilip, úlken qoldaýǵa ıe boldy. 2014 jyly aksııa sheńberinde elimiz ben «Altaı – bizdiń ortaq úıimiz» jobasy aıasynda Reseı, Qytaı jáne Mońǵolııa sııaqty jaqyn ornalasqan memleketterdegi 113 eldi mekendi qamtyǵan 137 is-shara ótti. Bul sharalar 200 myńnan astam adamdy qamtydy. Áleýmettik turǵydan az qamtylǵan adamdarǵa materıaldyq turǵydan kómek kórsetilip, dári-dármek, azyq-túlik sebetin satyp alýǵa jáne kóz ortalyǵynda tekserýden ótýge jalpy somasy 4 mln. 440 myń teńge qarjy bólindi, – dedi Erkinbek Aıazbaev.
E.Aıazbaev QHA hatshylyǵy atynan ultaralyq kelisimdi damytýǵa úles qosqan barlyq qoǵam ókilderine rızashylyǵyn bildirip, bıylǵy Assambleıa jylynda elimizde turaqtylyq pen tatýlyqtyń taǵy da saltanat quratynyn, oǵan barsha otandastarmen birge shyǵysqazaqstandyqtardyń da belsene qatysatynyna senim bildiretinin jetkizdi.
Budan keıin sóz alǵan QHA janyndaǵy ǵylymı-saraptamalyq toptyń jetekshisi Lıýsııa Abdýllına Assambleıanyń sońǵy jyldary iri qoǵamdyq ınstıtýtqa aınalǵanyn aıtty.
– Ǵylymı-saraptamalyq top músheleri barlyq bilim mekemelerin bir jobaǵa jumyldyryp, jastarmen jumys isteýge, ınnovasııalyq sheshimderdi engizýge úlken mán beredi. Ýnıversıtettegi Assambleıa kafedrasynda, «Nazarbaevtaný» jáne «Altaıtaný» ortalyqtarynda ǵylymı jobalar, saraptamalar júrgizildi. О́ńirdegi joǵary oqý oryndarynyń ǵalymdary men oqytýshylary da atalǵan salada óz usynystary men ıdeıalaryn bólisýde. Memlekettiń qaryshty damýyndaǵy sáttilikter eń aldymen jalpyhalyqtyq birlikpen, barsha ulystardyń tili men diline, salty men dástúrine degen qurmetpen bekitiledi. Assambleıa qurylymy arqyly azamattardyń arasynda senim men kelisim, ózara túsinistik aýrasy qalyptasty. Kez kelgen qazaqstandyq ulty men násiline, dinı nanymyna qaramastan Konstıtýsııa aıasynda bekitilgen jáne kepildik berilgen azamattyq quqyqtary men erkindigin paıdalana alady, – dedi ol.
Sondaı-aq, Lıýsııa Ildarovna eldegi turaqtylyqty qamtamasyz etýdiń negizgi kilti keıbir elektrondy aqparat quraldary arqyly taralatyn bógde ıdeologııalyq aǵymdarǵa tosqaýyl qoıýda jatqanyn jetkizdi. Onyń aıtýynsha, Qazaqstanda atalǵan máseleniń aýa jaıylmaýyna qoǵamdyq birlestikterdiń jumysyn bir arnaǵa toǵystyrý arqyly qol jetkizýge bolady. Bul rette oblystaǵy túleý mektebinde memlekettik tildi úıretý, túrli ult ókilderiniń tili men mádenıetin, tarıhyn oqytý jolǵa qoıylǵan.
Jıynda sóz alǵan QHA músheleri Assambleıanyń qurylýy men nyǵaıýyna atsalysqan uıymdardyń qatarynda shyǵysqazaqstandyqtardyń esimderi erekshe atalatynyn, atalǵan qurylym etnomádenı ortalyqtardyń jumysyn júıeleýge yqpal etkenin atap ótti. Máselen, D.Serikbaev atyndaǵy ShQMTÝ saıasattaný jáne fılosofııa kafedrasynyń professory Lıdııa Stolıarova kóptegen respýblıkalyq qujattardyń negizinde Shyǵys óńiri ǵalymdarynyń naqty usynystary men eńbegi bar ekenin atap ótip, tek oblys kóleminde ǵana emes, álemniń birneshe memleketterinen kelgen ókilderdiń qatysýymen 14 ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótkenin jetkizdi.
Kezdesýdi qorytyndylaǵan oblys ákimi Danıal Ahmetov Elbasynyń basshylyǵymen Qazaqstan halqy Assambleıasynyń elimizdegi beıbitshilikti saqtaýda barlyq bılik organdary men qoǵamdyq ınstıtýttardy, ult pen ulys ókilderin bir maqsatqa biriktirip, biregeı ultaralyq saıasatty júrgizýge muryndyq bolyp otyrǵanyn atap ótti.
– Qazaqstanda barlyq etnostardyń dástúri men tilin, mádenıetin damytýǵa óte qolaıly jaǵdaı jasalǵan. Assambleıa qyzmetiniń arqasynda memleketimizdiń etnosaralyq máselelerdi tıimdi sheshýine múmkindik týdy. Osy arqyly elimizdiń halyqaralyq qaýymdastyqtaǵy abyroıy kún sanap ósip keledi. Qyrǵyzstandaǵy, Ýkraınadaǵy jaǵdaılar eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń turaqtylyǵyna nuqsan keltirgenin kórip otyrmyz. Ýkraına keńestik kezeńde ekonomıkasy jaǵynan úlgi alatyn el bolatyn. Alaıda, búgingi tańdaǵy kelispeýshilikter eldi ekige bóldi. Bizde Ýkraınadaǵydaı keme qurylysy men eýropalyq elderge shyǵatyn múmkindik joq. Alaıda, bizde Prezıdentimizdiń júrgizip otyrǵan kemel saıasaty bar. Qazirgi kezde halqynyń sany jaǵynan úsh esege az bolǵanymen Qazaqstannyń ishki jalpy ónimi Ýkraınadan joǵary bolyp otyr. Munyń barlyǵy memlekettegi etnosaralyq turaqtylyqtyń nátıjesi. Qanshama mektepter, aýrýhanalar, joldar salyndy. Áli de salynady. Biz osy tıimdi saıasatty ári qaraı jalǵastyra alsaq, ózimiz ómir súrip otyrǵan eldi, qalany taǵy da damyta túsetin bolamyz. Osy jerde ónip-ósip otyrǵan halyq bolǵandyqtan, bir-birimizdiń dástúrimiz ben tilimizge degen qurmetimiz joǵary bolýy kerek. Bul úrdis urpaqtan urpaqqa almasýy qajet, – dedi óńir basshysy Danıal Ahmetov.
Assambleıanyń alǵashqy jıyny marapattaý saltanatymen aıaqtaldy. Atap aıtqanda, QHA múshesi Vladımır Akýlov, «Bashqul» aýdandyq tatar mádenı ortalyǵy» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Rınat Hamıtov jáne Besqaraǵaı aýdandyq máslıhatynyń depýtaty, QHA depýtattyq tobynyń múshesi Vıacheslav Harchenko «Birlik» altyn medalimen marapattaldy. Sonymen birge, belorýs etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy Galına Jampeıisova men QHA ǵylymı-saraptamalyq tobynyń múshesi Alekseı Alekseenko Qazaqstan halqy Assambleıasynyń alǵys hatyna ıe boldy.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan».
О́SKEMEN.
Qazaq jerine uzatylǵanyma esh ókinbeımin
Meniń Qazaqstanǵa kelin bolyp túsýim qyzyq. Bala kezimizde ata-ájelerimnen bul el týraly, qazaqtardyń meımandos, aqjarqyn qasıetteri jaıly estip júretinmin. Birde Kavkazǵa qonaqqa kelgen aǵaıyndardyń toıynda bir jas jigit menimen arnaıy tanysyp, áńgimemiz jarasyp ketti. Sirá, meni unatqan bolý kerek, arada biraz ýaqyt ótkennen keıin turmysqa shyǵýǵa qolqa saldy. Men de ishteı qarsy emespin. Sala degen esimine, túr-tulǵasyna kóńil toıady. Bolashaq jubaıym «Qazaqstannanmyn» degenine ishim jylyp sala berse de, týǵan-týystarymdy, kindik qanym tamǵan atamekenimdi qııa almaı júrdim. Qyzdyń jatjurttyqqa jaralǵanyn moıyndaǵan kúıi áke-sheshemniń aq batasyn alǵannan keıin qol ustasyp kete bardyq.
Qap taýynyń arǵy jaǵynan qazaq jerine uzatylǵanyma, taǵdyrymnyń bul jazýyna esh ókinbeımin. Kerisinshe, óte rızamyn! Tynyshtyqtyń tal besiginde terbetilgen elde otbasyn quryp, tamyr jaıdyq. Sultan, Hasan esimdi uldarym dúnıege keldi. Ata, áje atandyq. Budan asqan arman joq shyǵar. О́mirde óz ornyńdy taýyp, elge, qoǵamǵa paıda keltirgenniń ózi zor baqyt emes pe?! Bizdiń otbasy músheleri túgelimen ishki ister salasynda minsiz qyzmet etip, áýlet abyroıyn asyrdy. Áke jolyn jalǵastyrǵan jubaıym qazir zeınette. Otaǵasynan úlgi-ónege alǵan uldarymyzdy jastaıynan eldi, jerdi súıýge, úlkendi qadirleýge tárbıeledik. Táýelsiz memleketimizdiń odan ári damyp, kórkeıýine ózindik úles qosyp júrgenimizdi árkez mártebe sanaımyz. Nemerelerim de jas quraqtaı jelkildep ósip keledi. Olarǵa da qazaqstandyq patrıotızm qasıetteri tán. “Elim!” dep kelgen ár adamdy jatsynbaı qushaq jaıa qarsy alatyn Qazaq eli osylaısha Magomedovter áýletiniń Otanyna aınaldy. Júregimiz de, tilegimiz de qazaqstandyqtarmen bir.
Bizdiń otbasy Memleket basshysynyń bastamasymen birinshi ret ótkizilgen “Mereıli otbasy” ulttyq baıqaýyna qatysyp, oblysta birinshi oryndy jeńip aldy. Astana qalasynda uıymdastyrylǵan aqtyq baıqaýǵa qatysý múmkindigine ıe boldyq. Otbasy mártebesin nasıhattaýǵa baǵyttalǵan úlken is-sharada Nursultan Ábishulymen tildesýdiń sáti túskenin qalaı ǵana umytarmyz! Prezıdentimizdiń sózi bárimizdi tolǵandyrdy. Memleket basshysy atynan tartý etilgen jeńil kólik minip qaıttyq. Elimizdiń túkpir-túkpirinen kelgen ónegeli otbasylardyń basyn biriktirgen festıval bereke, birliktiń sımvoly retinde este qaldy. Otbasynyń qoǵamdaǵy alatyn zor rólin aıǵaqtap berdi.
О́z basym beıbitshilikti baǵalaı biletin, aýyzbirligi jarasqan elde turyp jatqanyma óte qýanyshtymyn. Kıeli de qasıetti jerge kelin bolyp túskenimdi basyma qonǵan baq qusy dep oılaımyn. Tuńǵysh Prezıdentimiz kóp ulttyń basyn biriktirip, barlyq azamattarǵa teń múmkindik jasap, sonyń arqasynda elimizde turaqtylyq, tynyshtyq ornaǵanyn basa aıtqym keledi. О́rkenıetti elder qataryna qosylý umtylysymyzdy jarqyn bolashaqqa bastaıtyn baspaldaq dep esepteımin.
Bir kezderi baqyt qusynyń qanatyna ilesip kelgen Qazaqstan qazir týǵan úıimiz sanalady. Qazaq jerinde urpaq sabaqtastyǵyn jalǵastyryp kelemiz. Bar tileýim – elimniń amandyǵy!
Makka MAGOMEDOVA.
Soltústik Qazaqstan oblysy,
Qyzyljar aýdany.
Eńbegimiz jandy degen osy
«Birlik bolmaı, tirlik bolmas» degen atam qazaq. Berekeni kózdegen el merekeli tirlik jasaýdan jalyqpaǵan. Bıyl Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jyly atap ótiledi. «Bereke bastaýy – birlik, el ishi – tatý tirlik» qaǵıdasyn ustanǵan el úshin bul meıramnyń orny erekshe. Al jyl saıyn ataýly merekede 1 mamyr – Qazaqstan halqynyń birligi kúninde el aýmaǵynda turyp jatqan 130-dan astam ult pen ulys ókilderi kıeli qara shańyraqta tatý-tátti, bereke men birlikte, beıbitshilik pen yntymaqta ómir súrip jatqandyǵyn keń kólemde atap ótedi. Taraz qalasyndaǵy №6 qalalyq emhanasynda qazaq, orys, ózbek, qyrǵyz, tatar, dúngen, kúrd, marıı ulttarynan quralǵan medısına qyzmetkerleri bir ujymda birneshe jyldan beri tatý-tátti, yntymaqty eńbek etýde. Jaqynda osy emhanadan tekserilip, boıyndaǵy syr berip júrgen aqaýynyń sebebin bilip, ony osy jańa tehnologııalarmen jabdyqtalǵan zamanaýı mekemede emdep, dertiniń aldyn alǵan qala turǵyny Fırýza Kosharova shaǵym-usynys kitabynda bylaı dep jazypty: «Men osy emhanada 15 jyldan beri esepte turamyn. Aýrýymyz syr berip, dertimiz dendese, birden osy jerden tabylamyz. Qaı kezde kelsek te, jyly shyraı tynytyp, kúlip qarsy alyp, aýrýymyzǵa shıpa tabýǵa tyrysatyn emhana ujymy – bizdiń óz úıimiz bolyp ketken. Men – dúngen ultynyń ókilimin. Otbasymyzben eńbekqormyz. Oǵan saı densaýlyǵymyz bolýy qajet. Osy emhana bizdiń barlyq qajettiligimizdi oryndap, denimizdiń saý bolýyna birden-bir yqpal etip kele jatyr». Al Valentına Ivanova degen qala turǵyny osy emhananyń dárigerleri Patıma Qosjanova, Ferýza Qoılanovaǵa alǵystaryn jetkize otyryp, shyn nıetterimen olardyń adamgershilik qasıetterine bas ıetinderin aıtady. Jalpy, dárigerlerge shyn peıilimen rızashylyqtaryn bildirip jatatyndar az emes. Osyndaı jyly sózderdi estigende, alǵysynan urysy kóp jumysymyzdan rahat tapqandaı, rıza bolyp qalamyz. «Eńbegimiz jandy degen osy bolar», dep qoıamyz. Barlyq ulttardyń arasyndaǵy dostyqty nyǵaıtyp, yntymaǵyn jarastyratyn aıtýly jylda birligimiz jarasyp, elimiz tynysh bolyp, tatýlyqta, beıbit ómirde kún kesheıik, endeshe! Dúısekúl KERIMBAEVA, №6 qalalyq emhananyń bas dárigeri. TARAZ.
