Túrkistan qalasynda ótken Ulttyq quryltaıda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev HVIII–HIH ǵasyrlarda ómir súrip, din azattyǵy jolyndaǵy kúreste ult kósemi retinde tanylǵan Maral ıshannyń Kenesary hanǵa syılaǵan Qurannyń tabylýyn elimizdiń rýhanı ómirindegi eleýli oqıǵaǵa balaǵan edi. Eki ǵasyr boıy qoldan qolǵa ótip, aqyry shetke shyqqan qundy dúnıeni keri qaıtarýǵa mesenattar da úles qosqanyn aıtqan Memleket basshysy babalardan mıras bolǵan árbir jádigerdi qadirlep, saqtaı bilýimiz kerektigin de atap ótken bolatyn.
Reseı ımperııasynyń otarshyl saıasatyna qarsy shyqqan qaıratkerdiń ultqa jasaǵan qyzmeti, onyń urpaqtary jaıly derekter tek keıingi jyldary ǵana baspa júzin kóre bastady. Al ol tutynǵan zattardyń kóshirmesin jasaý oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıi Arheologııa jáne etnografııa bóliminiń meńgerýshisi Aıgerim Bekqulıeva men qolóner sheberi Bekzat Jaqyptyń usynysymen júzege asypty. Osynyń arqasynda qaıratker tutynǵan erdiń túpnusqasy, al kıeli asasynyń kóshirmesi mýzeı qoryna alyndy.
Mýzeıdiń ǵylymı hatshysy Ashat Saılaý HIH ǵasyrdan beri saqtalǵan kereı eri osyǵan deıin otbasylyq mura bolyp kelgenin aıtady. Áý basta erge Táji Tomanuly degen joryqtas serigi ıe bolyp qalypty. Ishannyń oqqaǵary esebindegi ol Kenesary han áskeri qatarynda sońǵy joryǵyna attanar aldynda erdi balasy О́teýlige amanattaıdy. Zamanynda alys-jaqynǵa aty málim usta bolǵan О́teýli qundy jádigerdi úlken uly Jaqypqa qaldyryp, keıin Jaqyptyń ekinshi uly Ánistiń qolyna tıedi. Ánis Jaqypuly aqsaqal úshinshi uly Baǵdatqa «Durystap ustaýǵa shamań kelmese, aǵańa ne murajaıǵa tapsyrarsyń», dep amanattapty.
Osydan eki jyl buryn osy joba aıasynda Maral ıshannyń balasy Qalqaı ıshannyń móri tabylyp, ondaǵy jazý qazaqshaǵa aýdarylyp, mórdiń kóshirmesi jasalǵan edi. Qalqaı ıshan da 27 jyl Baǵdatta ilim alǵan belgili dinı qaıratker, qazaqtyń kórnekti ǵalymy Shoqan Ýálıhanov esimin qoıǵan arýaqty adam.
«Er qatty aǵashtan 4 bólikten shabylyp qurastyrylǵan. Aldy men artqy qastary kúmisten oıýlap áshekeılengen. Etnografııalyq derekterge súıensek, rýlyq sáıkestilik qaǵıdatymen jasalǵan kereı eri aýqymdy, keń, qasy jalpaq kelgen ári bıik. Babalary amanattaǵan jádigerdi Tájiniń tikeleı urpaǵy Bekzat Jaqyp mýzeı qoryna tapsyrdy», deıdi oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń ǵylymı hatshysy Ashat Saılaý.
Al ıshannyń kók asasy urpaqtarynyń qolynda saqtalyp kelipti. Tórt bólikten turatyn asany qylysh, naıza retinde paıdalanýǵa bolatyny anyq baıqalady. Zertteýshiler pikirinshe, HVIII–HIH ǵasyrlarda osyǵan uqsas asalar kóptep jasalǵan. Maral ıshan týraly ańyzdarda Jam taýyndaǵy Jalańaıaq ıshannan shákirttik jolmen qabyldap alǵan kıeli kók asa týraly aıtylady.
Úlken áýlettegi kıeli muraǵa aınalǵan jádiger kóshirmesin sheber Bekzat Jaqypov jasapty.
Qyzylorda
