Halyqaralyq bilim berý salasyndaǵy kil myqtylardy anyqtaıtyn bul baıqaýǵa 34 elden ótinimder túsip, qatysýshylar 20 sanat boıynsha baǵalandy. Elimizdiń atynan «CodiPlay» jobasy tanystyrylyp, bilim berý jumystary sanatynda, sondaı-aq sıfrlyq jáne medıa saýattylyq, dızaın tehnologııasy baǵytynda top jardy.
Jobanyń negizin qalaýshy Janádil Taldybaevtyń aıtýynsha, qazir IT salasyn qoǵamnan bólek qarastyra almaımyz. Ol barlyq mekemede, árbir salada qoldanylady. Demek, endi ony durys qoldanýdy da úırený kerek. Jastar, balalar qazirden bastap ıgere bastamasa, keıin olarǵa tehnologııalar zamanynda ómir súrý qıyn bolady, qattyraq aıtsaq, kóshtiń sońynda qalady. Sondyqtan kodıng, baǵdarlamalaý tilderin úıretý arqyly balalardyń IT saýatyn arttyrý qajet.
«Londonda biz tehnologııalyq bilim berý salasyndaǵy alyptarmen bir alańda jınaldyq. Olardyń qatarynda Ulybrıtanııanyń «University College London», Avstralııanyń «RMIT College of Business and Law» jáne Germanııanyń «Berlin School of Business and Innovation» syndy oqý oryndary bar. Osy baıqaýda top jaryp, bilim berý tehnologııalaryndaǵy kóshbasshy memleket ekenimizdi dáleldeı alǵanymyzǵa qýanyshtymyz. Bul mártebe bizdiń ónimimizdiń sapasy, qaýipsizdigi jáne ashyqtyǵy halyqaralyq standarttarǵa saı ekenin dáleldeıdi. Kóbi kodıngti kompıýtermen ǵana oqıdy, ol bolmasa IT salasyn meńgerý qıyn dep oılaıdy. Biz kompıýteri joq alys aýdandardaǵy balalarǵa da sıfrlyq saýattylyqty arttyrýǵa múmkindik beremiz. Bárinde telefon bolsa jetkilikti. Sonyń arqasynda balalar mektep bitirgende baǵdarlamalaý tilin bazalyq deńgeıde meńgerip, keıin kez kelgen salada IT-tehnologııalar, jasandy ıntellekt arqyly ońaı jumys istep kete alady. Bizdiń maqsatymyz – bul jobany TMD elderinen bastap, Arab jáne Afrıka elderine deıin keńeıtý. Baǵdarlamamyz jańa elderge engen saıyn, biz sol eldiń tilin platformamyzǵa qosamyz, al jazylǵan baǵdarlamalardy muqııat aýdaryp, jergilikti aýdarma agenttikterimen birneshe ret tekseremiz», dedi J. Taldybaev.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Ádiletti Qazaqstan: zań men tártip, ekonomıkalyq ósim, qoǵamdyq optımızm» atty Joldaýynda bilim salasyndaǵy sıfrlandyrý jumystaryna aıryqsha nazar aýdardy. Prezıdent: «Qazaqstan jasandy ıntellektini keńinen qoldanatyn jáne sıfrlyq tehnologııalardy damytyp jatqan elge aınalýǵa tıis. Bul – Úkimettiń basty mindetiniń biri» dep atap kórsetti. Pedagogter bas qosqan bıylǵy tamyz keńesi de «Digital Kazakhstan: jańa zamandaǵy bilim» taqyrybynda ótken edi. Sol jıynda Oqý-aǵartý mınıstri Ǵanı Beısembaev: «Endi árbir pedagogtiń IT-quzyreti onyń kásibı biliktiliginiń ajyramas bóligine aınalýy shart», degen edi. Minekeı, bilim salasyndaǵy otandyq ozyq startap «CodiPlay» júıesi muǵalimderdiń de, oqýshylardyń da IT-bilimin arttyrýǵa kómektesetin tıimdi qural. Ol úsh negizgi qurylymnan turady. Alǵashqysy, «CodiTeach» veb-platformasy. Bul – muǵalimderge arnalǵan, oqytý úderisin jeńildetýge jáne olardyń bilim berý jumysyn arttyrýǵa arnalǵan LMS-platforma. Al ekinshisi, «CodiKit» dep atalatyn robototehnıka men ınjenerııa daǵdylaryn damytýǵa arnalǵan arnaıy júıe. Úshinshi ári negizgi qosymsha – «CodiPlay». Atalǵan qurylǵy arqyly balalar men jasóspirimder baǵdarlamalaý tilderiniń negizin úırenedi.
«Bul bastama 2017 jyly Ońtústik Koreıada magıstratýrada oqyp júrgen kezimde, medısınalyq ónerkásipti tereń zertteýge degen qyzyǵýshylyǵymnan bastaldy. Ol jaqta medısınalyq tekserýlerdi avtomattandyrýmen aınalysqan kezde, men aqparattyq tehnologııalardaǵy bilimdi damytý qajettigin túsindim. Bul salany tıimdi jáne qyzyqty túrde meńgerýdiń jolyn izdestirdim. Sodan oıyndar arqyly baǵdarlamalaý tilderin oqytý ıdeıasy keldi, ınteraktıvti oıyndar arqyly sıfrlyq saýattylyqtyń negizderin, algorıtmderdi jáne basqa da mańyzdy daǵdylardy tıimdi oqytýǵa bolatynyn túsindim. Sodan bastap, osy jobanyń kómegimen elimizdegi oqýshylardyń IT-bilimin damytamyn dep sheshim qabyldadym. Bizdiń IT-ónim óte kúrdeli bolǵandyqtan, ony uzaq ýaqyt boıy jasadyq. Jobalarymyz qazir ózge elderde de qarqyndy iske asyp jatyr. Al naqty ınvestısııany elimizden jáne Ońtústik Koreıadan tarttyq. Osy tustaǵy mańyzdy jaıt – ınvestorǵa bul jobanyń bir aımaqpen shektelmeıtinin, aýqymy keń ekenin kórsete bilý qajet. Eń bastysy, jobany iske asyrǵanda ınvestısııa tartýdy birinshi orynǵa qoımaı, óniminiń baǵasyn jáne qundylyǵyn arttyrýdy oılaǵan abzalyraq», deıdi startap jetekshisi.
Atalǵan joba negizinen balalar men jasóspirimderge arnalǵan. Bul ónim mektepterde baǵdarlamalaý, robototehnıka jáne logıkalyq oılaý daǵdylaryn damytýǵa baǵyttalǵandyqtan, eresekter «CodiPlay» múmkindigin ózdiginen qoldana almaıdy. Tek júıege qosylǵan mektepter arqyly ǵana platformany paıdalana alady. Al mektepter qosymshaǵa tirkelý úshin saıt arqyly ótinish beredi. Keıin kompanııa mektepke qajetti aqparattar men nusqaýlardy jiberedi, onyń ishinde «CodiPlay» mobıldi qosymshasyn jáne «CodiKit» robototehnıkalyq jıyntyǵyn qalaı qoldaný kerektigi týraly málimetter bolady. Sondaı-aq muǵalimderge arnalǵan «CodiTeach» veb-platformasyn ornatý jáne paıdalaný boıynsha qosymsha oqytý júrgiziledi.
«CodiPlay» jobasyn qazir álemniń birneshe elderi qoldanyp, mektep baǵdarlamasyna engizgen. Olardyń qatarynda О́zbekstan, Koreıa, Katar, Ázerbaıjan, Saýd Arabııasy, Indonezııa jáne Anglııa bar. Qazirgi tańda 750 myńnan astam bala osy platforma arqyly sıfrlyq saýattylyǵyn arttyryp jatyr.
«Biz osy baǵdarlamamyzdy álemdegi basqa memleketterge bergende, baǵasy bir oqýshy úshin 15-ten 25 dollarǵa deıin barady. Qazaqstanda 1 dollar. Eldegi búkil 4 mln oqýshy baǵdarlamalaý tilin mektepte meńgerip shyǵatyn bolsa, ekonomıkaǵa qandaı paıda bolar edi? Tipti, 5-10 jyl ishinde aldyńǵy qatarly elderdiń sanatyna qosylar edik. Elimizdiń kóptegen mektebi de atalǵan baǵdarlamanyń ıgiligin kórip otyr. Naqty aıtsam, 125 mekteppen tyǵyz baılanystamyz. Ásirese Astana men Almaty qalalaryndaǵy bilim oshaqtarymen etene jumys jasaımyz. Baǵdarlamany qoldanǵan balalar baǵdarlamalaý jáne robototehnıka salasynda aıtarlyqtaı jetistikterge jetip jatyr. Oqýshylardyń logıkalyq oılaý qabiletteri, matematıkalyq jáne tehnıkalyq daǵdylary damyp, shyǵarmashylyq jáne ınnovasııalyq jobalardy júzege asyra alatyndyǵyn kórsetip otyr. Balalardyń jetistikteri men keri baılanysy bizdi qýantady. Olar tek baǵdarlamalaý negizderin úırenip qana qoımaı, sonymen qatar ózderiniń jobalaryn jasap, onysyn kópshilikke usyna alady. Bul jetistikter bizdiń jumysymyzdyń nátıjesi dep bilemiz jáne aldaǵy ýaqytta da ónimimizdi jaqsartý úshin barymyzdy salamyz. Áý basta bizdiń maqsat elimizdi ǵana emes, jalpy álemdik deńgeıdi qamtıtyn ónim jasaý boldy. О́ıtkeni biz sheshýmen aınalysyp jatqan másele Qazaqstan ıakı TMD elderinde ǵana emes, barlyq memlekette bar. Ol meıli Amerıkada bolsyn, meıli Sıngapýr ne Ońtústik Koreıa bolsyn, qazirgi tańda balalardy mektep jasynan IT-salasyna baýlýǵa tyrysyp, soǵan kúsh salyp jatyr. Demek, biz sol dúnıejúzilik máseleni sheship jatyrmyz degen sóz. Áıtse de, aımaqtyq turǵydan alyp qaraǵanda Qazaqstanda jasalǵan ónimniń Ońtústik Koreıa naryǵyna kirýi óte qıyn. О́ıtkeni ár memlekettiń ózindik damý deńgeıi bolady. Shet memleketke shyǵý máselesine kelgende TMD elderin alǵashqy saty retinde qarastyrýǵa bolady», deıdi J.Taldybaev.
