Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Pavlodar – elimizdegi astyqty oblystardyń biri. Soǵan qaramastan keıingi eki jyl qatarynan jergilikti qambalarǵa quıylatyn dándi daqyl ádettegiden azaıyp ketken edi. Kórsetkishtiń bulaı quldyraýyna kóktemgi ylǵaldyń azdyǵy men jazdaǵy qurǵaqshylyq sebep bolǵan edi. Al bıylǵy jaǵdaı qýantarlyqtaı. Kóktemgi ylǵaldyń mol bolǵany sonshalyq, jazdyń ystyq bolǵanyna qaramastan egin jaqsy jetildi. Egis alqaptarynda dándi daqyldar bitik shyǵyp, endigi jerde jer-ananyń yryzdyǵyn shashpaı-tókpeı jınap alý mindeti tur.
О́ńirlik Aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bólim basshysy Esentaı Múrsálimovtiń dereginshe, bıyl oblystaǵy egis alqaptarynyń jalpy aýmaǵy 1 mln 406,2 myń gektardy qurady. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 165,5 myń gektarǵa kóp.
«Astyqty dándi daqyldar jalpy egistiń 928,5 myń gektaryn alyp jatyr. Maıly daqyldar – 374,4 myń, kartop – 24,8 myń, mal azyǵy – 70,8 myń, kókónis jáne baqsha daqyldary – 7,8 myń gektar. Daqyl túrleriniń qaısysy bolsyn, aýmaǵy jaǵynan kóp. Ásirese maıly daqyldardyń kólemi birden 47 paıyzǵa artyp otyr. Oblys boıynsha qazir astyqtyń ónimdiligi gektar basyna 11,7 sentnerden aınalyp tur. Bul ótken jylmen salystyrǵanda shamamen 3 ese artyq. Byltyrǵy qurǵaqshylyqta ketken eseni dıqandar bıylǵy naýqanda qaıtarady degen senimdemiz», deıdi basqarma ókili.
Sharýalar egis alqaptaryndaǵy astyqty jáne burshaqty dándi daqyldardyń 312,2 myń gektaryn nemese 33,6 paıyzyn oryp úlgergen. Kartop gektarynan 317 sentnerden jınalyp, rekordtyq kórsetkishke jaqyndap keledi. Qazirdiń ózinde kartop ósirýshiler 282,6 myń tonna túınekti jınap, qaptaýǵa kiristi. Jergilikti kartoptyń kóbi sýarylatyn bolǵandyqtan uzaq saqtaýǵa tıimsiz, egis dalasynan birden iri jetkizýshiler alyp ketedi. Al Ertistiń topyraǵyna ábden jersingen, qysta saqtaýǵa jaraıtyn tuqymdary keptirilip, qoımalarǵa jóneltiledi. Sábiz, qyryqqabat, pııaz sııaqty kókónis túrleri de qoımalarda qys boıy saqtalyp, oblystyq turaqtandyrý qory arqyly aýdan-qalalardaǵy áleýmettik dúkenderge jyl boıy suranysqa saı bosatylyp turady. Al negizinde, Pavlodar oblysy óńir turǵyndarynyń suranysynan 10 ese kóp kartop ósiredi.
Deı turǵanmen, bıyl kerekýlik kartop ósirýshilerdi atalǵan daqyldyń túrli aýrýy mazalap turǵanǵa uqsaıdy. «AndasAgro» JShS basshysy Zeınolla Sálmenbaev egis dalasynan jınalyp jatqan kartoptyń sapasyna qatysty biraz másele bar ekenin jasyrmady. Aıtýynsha, satyp alýshylar kartoptyń túrli aýrýyn syltaý etip, baǵasyn túsirýge tyrysady. Soǵan oraı aldaǵy ýaqytta fermerler úshin kartop boıynsha tıimdi baǵa qalyptaspaıtyny anyq deıdi ol.
Basqarmadaǵylar egin jınaý jumystary boljamdy merziminen keshigýi múmkin ekenin de eskertti.
«Bıylǵy oraq naýqany bastapqyda qyrkúıek aıynyń sońynda aıaqtalady dep boljaǵan edik. Alaıda qyrkúıek aıynyń basy men ortasy jańbyrly bolyp, jıyn-terin jumystary turyp qaldy. Keıbir astyqty aýdandarda jańbyrly kúnder áli de jalǵasyp jatyr. Máselen, Ertis aýdanynda qazirge deıin barlyq astyqtyń – 33,2 paıyzy, Jelezınde – 27,1, Tereńkólde – 37,3, Aqtoǵaıda 30 paıyzy ǵana orylǵan. Endigi meje – qazan aıynyń alǵashqy onkúndigi dep otyrmyz. Astyqtyń negizgi kólemin beretin iri sharýashylyqtar sol ýaqytta barlyq jumysty aıaqtaıdy, al birli-jarym usaq sharýashylyqtarda oraq naýqany biraz sozylýy múmkin. Búginge deıin dándi jáne burshaqty daqyldar boıynsha 364,3 myń tonna astyq jınaldy. Bul kórsetkish aldaǵy kúnderi eselenip ósýi kerek. Sebebi óńirde kún ashylyp, dıqandarǵa jaıly bolyp tur», deıdi Esentaı Múrsálimov.
Atap óterligi, bıyl Jol kartasy boıynsha ǵylymı negizde 94 100 tonna mıneraldyq tyńaıtqysh fermerlerge berilýi kerek edi. Atalǵan kólemniń 62 paıyzy nemese 54,5 myń tonnasy boıynsha kelisimsharttar jasalyp, jóneltilgen. Sondaı-aq kúzgi jıyn-terin jumystaryn ótkizýge 30,7 myń tonna arzandatylǵan dızel otyny bólingen. «Lf trade» JShS jáne «TK Parnas» JShS janar-jaǵarmaıdy jetkizýshi operator retinde tańdap alynǵan.
Operatorlyq qyzmet qunyn qosqanda 1 tonna arzandatylǵan dızel otynynyń quny 282 myń teńge nemese lıtri 237 teńge turady. Bul baǵa naryqtaǵydan 58 teńgege arzan. Sharýalar atalǵan kólemniń 14 myń tonnasyna tólem júrgizip, ázirshe 12,4 myń tonnasyn tasyp jetkizgen.
Pavlodar oblysy
