Keleli konferensııa

«ARC-2024» halyqaralyq kon­ferensııasy – bul shetel­dik jáne otandyq sarapshy­lar men zertteýshilerdi, onyń ishin­­de ártúrli salalardaǵy jas ǵa­lym­dardy biriktiretin, ǵalam­­­dyq syn-qaterlerdi tal­qylaıtyn alań.

Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek eli­miz­degi ýnıversıtetterdiń jergi­lik­ti ári jahandyq deńgeıde de transformasııalanyp jatqanyn aıtty.

«Ýnıversıtetterdiń birin­shi mıssııasy – oqytý, ekinshisi – zertteý, ǵylym jáne úshin­shisi – áleýmettik mıssııa. Qazirgi ýaqytta akademııalyq orta men bıznes bir-birimen ty­ǵyz baılanysta. Al elimizdiń joǵary oqý oryndary jer­gi­likti qoǵamdastyqtyń damý or­ta­lyqtaryna aınalyp jatyr. Ýnı­versıtet tek oqý nemese ǵy­lymı zertteýler júrgizý orny ǵana emes, ekonomıkalyq tirek te bolyp otyr. Ol ınvestısııa ákeledi, adamdardy, jańa stý­dent­terdi, talanttardy tartady», dedi mınıstr.

Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik ýnıversıtetiniń rektory Laýra Qarabasova joǵary bilim salasyndaǵy jahan­daný úrdisteri óńirlik ýnıver­sı­tet­terdiń qyzmetin keńeıtip, ult­tyq, jahandyq deńgeıde yq­pa­lyn kúsheıte túskenin atap ótti.

«Osyǵan deıin ulttyq nemese ortalyqtaǵy iri joǵary oqý oryndarymen salystyryp, óńirlik ýnıversıtetter­diń múmkindigi men mıssııasyna qatysty túrli pikirler bol­ǵany ras. Alaıda joǵary bilim salasynda júrip jat­qan jahandyq úrdister budan bylaı ýnıversıtetter­di ha­lyqaralyq, ulttyq, óńir­lik de­gen deńgeılermen shekteýge kel­meıtinin kórsetken­deı. Aq­­tóbe óńirinde ornalasqan Q.Ju­­­banov ýnıversıtetiniń mysa­­lynda strategııalyq serik­te­si­miz ulybrıtanııalyq He­rıot-Ýott ýnıversıtetimen ty­ǵyz baılanys ornatyp, ju­mys isteı bastaǵanda osyny tú­sin­dik. О́ńirlik oqý oryndary se­riktesteriniń tájirıbesin zerttep, standarttaryn engize otyryp, halyqaralyq deńgeıge umtylysy arqyly qoǵamdaǵy beınesin ózgertip jatyr. Árı­ne, óńirlik ýnıversıtetter eń aldymen ózi ornalasqan oblys­tyń áleýmettik-ekonomıka­­lyq damýyna úles qosyp, maman­dar daıarlap, jergilikti óndi­ris oryndarynyń máselelerin sheshýge jumys isteıdi. Degen­men biz jahandyq máseleler­di óz aımaǵymyzdyń deńge­ıin­de kóterip, ulttyq jobalardy jú­zege asyrý arqyly óńir­lik deń­geıden shyǵyp, áldeqaı­da aýqymdy mindettemeler­di alyp otyrmyz. Osylaısha, Batys Qazaqstan óńirimen ǵana baılanysty bolyp kelgen Q.Jubanov ýnıversıteti, onyń ishinde Herıot-Ýott kampý­sy bú­ginde respýblıkanyń bas­qa da óńir­lerinen talantty stýdent­terdi qabyldap, ulttyq kadr­lar­dy daıar­laýǵa úles qosyp otyr», dedi L.Qarabasova.

Sonymen qatar konferensııada «Three Minute Thesis» baı­qaýynyń sońǵy kezeńi ótti. Bul – alǵash ret Aýstralııanyń Kvınslend ýnıversıtetinde ótki­zilgen ǵalymdar saıysy. Onda doktoranttar óz zertteýleriniń mańyzyn úsh mınýttyń ishinde aýdıtorııaǵa jetkizýi kerek. Baı­qaý qazirgi kezde halyqaralyq deńgeıde tanylǵan. Jeńimpazdar qosymsha zertteý jumystaryn júrgizý úshin granttar alady.

Jıynnyń ekinshi kúni «Ja­sandy ıntellektini qoǵam ıgi­ligine paıdalaný, jańa nanomaterıaldar men tehnologııa­lardy kommersııalandyrý» ta­qyrybynda ótti. Aqyldy jú­ıe­ler jáne jasandy ıntel­lekt ınstıtýtynyń (ISSAI) qyz­metkerleri ózderi ázirlegen AI gene­ratıvti modelderi men qo­symshalaryn usyndy. Eske sala keteıik, «ISSAI» qazir KazLLM-niń úlken tildik modelin jasaý­men aınalysyp jatyr. Buǵan deıin qazaq tilindegi daýystardyń eń úlken derekqoryn jınaý jáne taldaý arqyly ınstıtýt ǵalymdary memlekettik tildi avtomatty túrde tanıtyn birinshi modeldi (ASR) ázirledi, odan keıin qazaq tilindegi mátindi dybystaıtyn birinshi korpýsty (KazakhTTS) jasady. Qatysý­shy­larǵa ǵalymdar birden kóp túrki tilin taný júıesin, «Computer vision», «AI in robotics», «AI in me­dicine», «Smart city» jáne «living» sa­la­laryndaǵy basqa da joba­lar qalaı jumys isteıtinin kórsetti.

Jasandy ıntellekt jónindegi sımpozıýmda Sıngapýr ulttyq ýnıversıtetiniń professory Mohan Kankanhallı jasandy zerdeni qoǵam ıgiligine paıdalaný taqyrybyn qozǵady. Ol stýdentterge, zertteýshilerge jáne ónerkásip ókilderine qoljetimdi zertteý múmkindikteri týraly baıan­dady.

«Men Nazarbaev ýnıversı­tetiniń qol jetkizgen jetistik­te­rine qatty tańdanyp otyrmyn. Qazaq­standaǵy AI salasynyń ále­­ýeti zor, atap aıtqanda, «KazLLM» – bolashaǵy bar aýqymdy joba. Men óz tarapym­nan kez kelgen qoldaýdy kórsetip, birlesken jobalar jasaýǵa daıynmyn», dedi Mohan Kankanhallı.