Kórshiles Reseıdiń Ońtústik-Oral temir joly (OOTJ) – memlekettik «Reseı temir joldary» AAQ aýmaqtyq fılıaldarynyń biri. Mundaı 16 mekeme bar. Qorǵan qalasynan bastalatyn bir bóligi elimizdiń jerine enip, Soltústik Qazaqstan oblysy arqyly Omby aýmaǵyna shyǵady. Petropavlda osy joldyń bólimshesi bar, basqarmasy Chelıabi qalasynda.
Keńes odaǵy jyldarynda Petropavldaǵy OOTJ-nyń bólimshesi qaladaǵy eń iri kásiporyndardyń biri sanaldy. Onyń qaramaǵynda birneshe óndiris kásiporyndary, sonyń ishinde lokomotıv deposy, áleýmettik salanyń birneshe nysandary, derbes aýrýhanasy men emhanasy, klýby men mádenıet úıi, birneshe jumysshy jataqhanasy, turǵyn úıleri men mamandar daıarlaıtyn arnaıy tehnıkýmy boldy. Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy 1992 jylǵy kelisim boıynsha OOTJ bólimshesiniń óndiristik kásiporyndary men vokzaly Reseı Federasııasyna qarady. Al barlyq áleýmettik nysandary Petropavl qalasy ákiminiń balansyna berildi.
Búgingi tańda ol áli de qaladaǵy iri kásiporyndardyń biri, bir myńnan artyq adam qyzmet etedi. Alaıda sońǵy jyldary júk tasymaldaý aınalymy tómendep ketkendikten, kásiporynnyń kirisi de azaıyp keledi. Kásiporyn 2021 jyly 5 mlrd teńgedeı salyq tólegen bolsa, 2022 jyly eki esege jýyq azaıyp, 2,7 mlrd teńge ǵana salyq tóledi.
Petropavl bólimshesiniń Býlaev, Kondratovka, Mamlıýt stansalary, razezderi bóliginde qazaq jumysshylary qaı kezde de kóp bolǵan. Keıbir qazaq otbasylarynyń úsh-tórt urpaǵyna deıin osynda eńbek etip keledi. Sonyń biri – Aqmolda Erjanov pen onyń urpaqtary. Bul áýlettiń temirjol salasyndaǵy jalpy eńbek ótili – 203 jyl. Biz bul anyqtamany bólimsheniń keńsesinen aldyq.
Áýlettiń babasy, 1902 jyly týǵan Aqmolda Erjanov qazirgi Esil aýdanynyń Qaraǵash aýylynyń mańyndaǵy atajurtynan almaǵaıyp zamanda Mamlıýt aýdanyna kóship baryp, «Krasnyı Oktıabr» degen eldi mekenge qonystanady. Odan Krıvozorka degen orys selosyna kóship, osyndaǵy temirjol kásipornynyń bólimshesine jumysqa turyp, taban aýdarmaı 22 jyl isteıdi. Soǵys jyldary bronmen qaldyrylyp, zeınet demalysyna shyqqansha osy jerde eńbek etip, balalaryn da temirjolǵa baýlıdy. 1937 jyly týǵan Zulqarnaı, 1943 jyly týǵan Sapar degen eki balasy da temirjol boıyna jumysqa turyp, árqaısy 37 jyldan eńbek etip, zeınetke shyqqan. Sapar eńbek ozaty bolyp, birqatar joǵary nagradamen marapattalǵan. «Reseı Federasııasynyń qurmetti temirjolshysy» ataǵyn alǵan.
Zulqarnaıdyń 1960 jyly týǵan Saıran, 1965 jyly týǵan Baýyrjan degen balalary da ata jolyn qýyp, temirjolshy bolǵan. Aldymen temirjol tehnıkýmyn bitirip, odan temirjol áskerleri qatarynda qyzmet etip, artynan joǵary bilim alǵan Baýyrjan temirjolda 16 jyl eńbek etken soń óziniń jeke kásibin ashyp, búginde bıznespen aınalysady. Qazirgi kásibi de temirjolmen tikeleı baılanysty. Fırmasy kásiporynnyń tapsyrysymen jóndeý jumystaryn júrgizedi jáne qosymsha qysqa oramdar men tuıyq joldar salady. Onyń brıgadasy OOTJ tarmaqtarynda ǵana emes, «Qazaqstan temir joly» UK bólikterinde de 20-ǵa jýyq tuıyq joldar turǵyzǵan. Bir ýaqyt qaladaǵy temir jol kolledjinde sabaq bergeni de bar. Al onyń týǵan aǵasy Saıran 34 jyl boıy úzdiksiz temir jolda istep, zeınetke shyqqan soń ómirden ótken.
Sapardyń 1972 jyly týǵan Talǵat, 1975 jyly týǵan Qanat degen balalary da temirjolda eńbek etti. Bir sebeptermen Talǵat 6 jyl ǵana istep, jumystan shyqqan. Al Qanat 2005 jyldan beri áli kúnge temirjolda qaraýshy bolyp jumys istep keledi.
1987 jyly týǵan Aqmoldanyń shóberesi, Zulqarnaıdyń nemeresi, Saırannyń Murat degen uly 2008 jyldan kúni búginge deıin temirjol salasynda jumys isteıdi. Bári de jol qaraýshy bolyp, ashyq dalada eńbek etedi. Qystyń qytymyr aıazy men jazdyń aptabynda ashyq dalada eńbek etý ońaı emes. Kún sýyq eken dep poıyzdar toqtap qalmaıdy, sondyqtan jol qaraýshylar 40-45 gradýstyq saqyldaǵan sary aıazdarda tońǵandaryna, 25-30 gradýstyq ystyqtarda kúıgenderine qaramaı, poıyzdyń jolyn ashady, vagondardyń jaramdylyǵyn tekseredi. Jumys qansha qıyn bolsa da bul áýlet ózderiniń tabandylyǵymen, aýyr eńbekten jaltarmaıtyn qajyrlylyǵymen óz kásipterinen aınymaǵan. Sonyń ishinde Sapar brıgadır de bolǵan. Al bizge derek bergen Baýyrjan da eńbek jolyn jol qaraýshysy bolyp bastap, artynan brıgadıri bolǵan. Analary Shaızat Myrzaǵulqyzy Erjanova da temirjolda 15 jyl eńbek etken. Sonymen bul áýlettiń temirjoldaǵy jumys ótili 200 jyldan asyp otyr. Adal eńbekterimen kópke úlgi bola bilgen osyndaı áýletter qoǵamymyzdyń tiregi ekeni daýsyz.
Soltústik Qazaqstan oblysy
