Sadaq ataýlary. 1. Tutqa. 2,3. Eki jaq ıini, 4. Iinniń astary. 5. Suǵyn. 6. Tobyq. 7. Adyrna
Atalarymyz sadaqtyń sapasyn joǵaltpas úshin ıinderiniń ústine tartylǵan taramys pen astaryndaǵy múıiz qaptamany qońyr ańnyń nemese maldyń maıymen maılap otyrǵan. Halqymyzdyń dástúrli qarý-jaraǵyn zerttep júrgen etnograf Qalıolla Samatulynyń eńbeginde sadaq suǵynyń bastary bólek-bólek jasalyp, ıinine burysh jasaı bekitiledi deı otyryp, sadaqty: qolǵa qysyp ustaıtyn bóligin – beli, joǵary jáne tómengi ıilgen tusyn – ıini, kiris baılanatyn bóligin basy dep atap, bes fýnksıonaldyq bólikke bólipti. Bul ataýlardy óz tarapymyzdan tolyqtyrǵandy jón kóremiz. Iаǵnı sadaqtyń qolǵa qysyp ustaıtyn tusyn bel emes, «tutqa» degen durys. О́ıtkeni bul ataý mońǵol, altaı, hakas tilderinde «barýyl», ıaǵnı «tutqa» dep berilgen eken. Jalpy, qurama sadaq bes bólik, tórt býynnan turady.
Sadaqtyń suǵyny men tutqanyń qysyp ustaıtyn tusyna ornalastyratyn qystyrma synany qatty qaıyńnan jonady. Ol úshin shaýyp alynǵan jas qaıyń aǵashty syrtqy qabyǵynan arshyp, bir dúrkin sýǵa qaınatady. Sondaı-aq sadaqtyń suǵyn eshki múıiziniń ushynan 4–5 sm kesip alyp ta jasaıtyn tásil bar. Al sadaqty qaptaýǵa paıdalanatyn qaıyń tozyn (qabyǵy) 5–6 aıda alǵan durys. Al toz – sadaqtyń syrtyn oraǵan orama. Bul qaıystan, keıde qaıyńnyń qabyǵynan jasalady (Qashqarı M. Túrik sózdigi. 3-tom /Aýdarǵan A. Egeýbaı. – Almaty: Arda+7, 2017. – 600 bet)
Sadaqtyń eki basyn qosyp baılanǵan jipti adyrna nemese kerme jip deıdi. Ol berik jipten nemese jibekten, taramystan óriledi. Mindeti – oqty nysanaǵa qaraı ushyrý. Kerme jip sadaqtyń bir basyna myqtap bekitilip, ekinshi basy sadaqty bosatyp turý úshin almaly tuzaq túrinde alynyp-salynady. Adyrnasy qatty serpigende suǵyn jarylyp nemese setinep ketpes úshin onyń ıinmen tutasqan bóligine súıekten qorǵanysh ornatylady. Ony tobyq (tobyrshyq) dep ataıdy. Adyrna kúderi adyrna, qaıys adyrna dep bólinedi.
