Qoǵam • 25 Qyrkúıek, 2024

Fızýlı fenomeni

151 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Orta ǵasyrda arab tili – ǵylym tili, parsy tili – poezııa, túrki tili jaýyngerlik til sanaldy. Osy bir úderisten bolar, túrki aqyndary shyǵarmalaryn parsy tilinde jaza bastady. Alaıda qalyptasqan qatań qaǵıdatty buzyp, túrki tiliniń dańqyn asyrǵan alyp aqyndardyń biregeıi – Muhammed Fızýlı. Shandoz ­shaıyr murasy búginge deıin túrki áleminiń eńsesin bıiktetip, rýhanııatyna sham jaǵyp keledi.

Fızýlı fenomeni

Elordada Ázerbaıjannyń Qazaq­standaǵy mádenı kún­deri aıasynda «Muhammed Fızýlı. Ǵazaldar, hasıdalar – 530 óleń joly» atty jınaqtyń tanys­tyrylymy bolyp ótti. Is-sharaǵa eki eldiń bir top zııaly qaýym ókilderi men mádenıet qaıratkerleri qatysty. Tusaýkeser tizginin qolǵa alǵan Ázer­baıjan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, aqyn, jazýshy Ilham Fahmı Shyǵys juldyzynyń jyrlaryn jatqa oqyp, qonaqtarǵa sózden marjan shashty.

Is-sharada alǵashqy bolyp sóz alǵan Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Qujattama jáne kitap isi komıtetiniń tóraǵasy Rýstam Álı qos halyqtyń rýhanı túbirine úńilip, mádenı baılanysyn atap ótti.

– Biz Ázerbaıjan men Qazaqstan baýyrlas elder deımiz. Bul jaı ǵana sóz emes, eki eldiń tamyry tereń týys­tyǵynyń dáleli. Qos halyqtyń ádebı, mádenı ortaq dúnıeleri mol, solar­dyń qatarynda «Qorqyt ata kitaby», Mahmud Qashqarıdyń «Dıýanı luǵat at-túrk», Júsip Balasaǵunı men Ima­deddın Nasımıdiń fılosofııalyq eńbekterin aıtýǵa bolady. Al túrki tiliniń jer júzine tanylýyna úles qosqan, Ázerbaıjan halqynyń klassık aqyny Muhammed Fızýlıdiń bul jınaǵyn Túrki mádenıeti jáne murasy qory shyǵaryp otyr. Aqyn murasyn nasıhattaýda bul eńbektiń orny erekshe,– dedi ol.

Ázerbaıjan Mádenıet mınıstriniń keńesshisi Oleg Amırbekov óz sózinde Muhammed Fızýlı shyǵarmashylyǵy haqynda, eki eldiń baýyrlastyǵyn erekshe atap ótti. Halyqaralyq Túrki mádenıeti men murasy qorynyń pre­zıdenti Aqtoty Raıymqulova jaryqqa shyǵyp otyrǵan jınaqtyń mańyzyna toqtaldy.

– Búgingi tańda uıymymyz Túrki má­denıetiniń muralaryn ilgeriletý bo­ıynsha birqatar jobalardy iske ­asy­ryp jatyr. Túrki halyqtary­nyń baı murasy men mádenıetin saq­­taý, qorǵaý jáne jańǵyrtý biz­diń qo­rymyzdyń basty mıssııasy. Bıyl­ǵy 25 qańtarda Ázerbaıjan Respýblıkasynyń pre­zıdenti, asa qurmetti Ilham Geıdar­uly Álıev Muhamed Fızýlıdiń 530 jyldyǵyn toılaý týraly jarlyqqa qol qoıǵan bolatyn. Bul óz kezeginde Fızýlıdiń murasyn nasıhattaý bary­syndaǵy jańa múmkindikterge jol ashady dep oılaımyn, – dedi Aqtoty Raıymqulova.

Rýhanı is-sharada Ázerbaıjan ak­ter­­leri Gýseınaga Aslanova men Djaly Novrýz shaıyrdyń qazynaly jyrynan úzindi oqyp, kórermen júregine meıirim men úndestik dánin ekti.

Munan soń sóz alǵan belgili áde­bıet­tanýshy, qalamger, Memleket­tik syı­lyq­tyń laýreaty Saýytbek Abdrahmanov Abaıdyń Fızýlı esi­min Shyǵys aqyn­darynyń ishinen alǵash­qy bolyp atap, medet tilegenin tilge tıek etti. Sony­men qatar tuńǵysh klas­sıkalyq proza Ázerbaıjanda erte kezden qalyp­tasqany men qos halyq­tyń mádenı birligi jóninde aıtty.

Sharada N.Gánjáýı atyndaǵy Ázer­­baıjan ulttyq ǵylym akade­mııa­sy­nyń meńgerýshisi Farangız Azı­zova «Túrki álemindegi Fızýlı shyǵar­mashylyǵynyń mánine» toqtalsa, aqyn kitabynyń keńesshisi, ádebıetta­ný­­shy Dıdar Qulkenov «Qazaqstandaǵy Fızýlı shyǵarmashylyǵynyń tanylýy» týrasynda jan-jaqty baıan etti.

Mádenı keshte Fızýlı jyrlary Ázerbaıjannyń tanymal aspaby mýgam arqyly sazdy áýenmen shyrqalyp, kórermender yqylasyna bólendi. 

Sońǵy jańalyqtar

Nesıe alý nege qıyndady?

Qoǵam • Búgin, 17:38