Infografıka jasaǵan – Záýresh SMAǴUL ,«EQ»
Memleket basshysy shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý, aýyl sharýashylyǵyn qarjylandyrý, bankterdiń ekonomıkaǵa kóbirek qarjy quıýyna jaǵdaı jasaý, salyq saıasatyn qaıta qaraý, bıýdjet tapshylyǵy máselelerin sheshý jolyna toqtaldy.
Sondaı-aq Prezıdent atom elektr stansasyn salý boıynsha jalpyhalyqtyq referendým ótetinin jetkizdi. 6 qazanda el azamattary óz ustanymdaryn bildiredi. Al memleket «halyq únine qulaq asyp», ońtaıly sheshim qabyldamaq.
Atom elektr stansalary – álemdegi elektr energııasynyń mańyzdy kózderiniń biri. AES salý zaman talaby ekenin kórsetip otyr. Ekologııalyq jáne ekonomıkalyq turǵyda tıimdi. Qorshaǵan ortaǵa tútin men kúl bólmeıdi. Energııa alýda, ony únemdeýde úlken áleýetimiz qalyptasady.
Mamandardyń endigi mindeti – álemdik tájirıbelerdi jurtqa túsindirip, tabysty energııa týraly aıtý. Aldaǵy aıda ótetin mańyzdy referendýmda otandastarymyz óz tańdaýyn jasaıdy degen senimdimin.
Sondaı-aq Prezıdent densaýlyq saqtaý salasyna bıylǵa bólingen somany da atap ótti, bul – shamamen 3,3 trln teńge bıýdjet qarajaty. Aqıqatynda, búginge deıin bul aqshany medısınalyq uıymdar tolyq ala almady. О́ıtkeni osy jyldyń basynda bastalatyn qarjylandyrý tek 2024 jyldyń maýsym aıynda júrgizildi. Osyndaı jaǵdaılardan keıin medısınalyq uıymdardan qandaı sapa, qandaı nátıje kútýge bolady? Sonymen qatar Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý (MÁMS) negizinde qarjylandyrý Tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemine (TMKKK) qaraǵanda birneshe kún buryn keldi. Sondyqtan máseleniń basty sebebi – medısınalyq uıymdardy qarjylandyrýdyń uzaqqa sozylýy, ıaǵnı ýaqtyly qarjylandyrmaýda bolyp otyr.
Sonymen qatar Prezıdent aıtqan qazirgi aqparattyq baǵdarlamalardyń dármensizdigi máselesi bar. Olardyń kemshilikteri men jetildirilmegenine baılanysty aqparattyq júıeler arasynda ıntegrasııa joq. Bul, árıne, búkil respýblıka kóleminde medısınalyq uıymdardyń jumysyna keri áserin tıgizedi. Sondyqtan biryńǵaı memlekettik medısınalyq aqparattyq júıeni qurý óte mańyzdy.
Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý úshin Densaýlyq saqtaý mınıstrligi 2025 jyldan bastap 2027 jylǵa deıin TMKKK jáne MÁMS medısınalyq qyzmetter paketterin qaıta qaraýdyń kezeń-kezeńdik úderisin josparlap otyr. 2027 jylǵa qaraı medısınalyq kómektiń Biryńǵaı paketi qurylady. Onyń ishinde, atap aıtsaq, juqpaly jáne parazıttik aýrýlar kezinde TMKKK (jedel járdem, pallıatıvtik kómek, áleýmettik mańyzy bar aýrýlarǵa kúdik, AITV, týberkýlez, psıhıatrııa, onkologııa jáne onkogematologııa, orfandyq aýrýlar, vırýstyq gepatıtter kezinde ambýlatorııalyq dári-dármekpen qamtamasyz etilgen áleýmettik kómek, qan jáne onyń komponentterin óndirý, saqtandyrylmaǵandar úshin shuǵyl stasıonarlyq kómek) mınımaldy paketi bar. Sondaı-aq MÁMS bazalyq paketine Medısınaly-sanıtarlyq alǵashqy kómek kórsetý jáne medısınalyq kómektiń barlyq basqa túri kiredi.
TMKKK-dan bosatylatyn qarajat memleket jarnalaryna jáne únemi kóteriletin tarıfterdi arttyrýǵa, sondaı-aq TMKKK-ny qarjylandyrýdyń asa tapshylyǵyn jabýǵa baǵyttalatynyn atap ótken jón. Medısınalyq kómektiń Biryńǵaı paketi 2027 jyldan bastap TMKKK – 30%, MÁMS – 70% araqatynasyn qamtamasyz etetin qarjylandyrýdyń saqtandyrý modeline kóshýge múmkindik beredi.
Bul naqty shyǵyndardy eskere otyryp, medısınalyq qyzmetterge tarıfterdi qamtamasyz etýge, medısınalyq kómektiń sapasy men qoljetimdiligin arttyrýǵa jol ashady.
Árıne, elimizdiń densaýlyq saqtaý júıesine reforma qajet, biraq ony mindetti medısınalyq saqtandyrý júıesin reformalaý arqyly júrgizý kerek.
Gúldara NURYMOVA,
Májilis depýtaty
