Qaraǵandy oblysynyń ákimdigi, sol óńirdegi mádenıet, arhıvter jáne qujattama basqarmasy, tarıhı-ólketaný mýzeıi uıymdastyrǵan ekspedısııa maqsaty Altyn Ordanyń tarıhı, mádenı murasyn nasıhattaý, sol zamannan qalǵan eskertkishterdi dáriptep, jas urpaqty rýhanı jáne materıaldyq mádenıetke baýlý, el mýzeıleri arasynda mádenı baılanystar ornatý bolyp otyr. Osydan da onyń quramyna ǵalymdar men jýrnalıster, Ulttyq mýzeı mamandary, Jambyl, Atyraý, Qaraǵandy oblystarynan tarıhı-ólketaný mýzeıleriniń qyzmetkerleri, ólketanýshylar men sol zaman beınesin qaǵazǵa túsiretin sýretshiler de engizilgen.
Qyzylorda oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń dırektory Sapar Kózeıbaev el tarıhynyń tym tereńde jatqanyn áıgileıtin is-shara aıasynda jolǵa shyqqan áriptesterine sáttilik tilep, ekspedısııa marshrýtymen tanystyryp ótti. Qaraǵandy oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń basshysy Erjan Nurmaǵambetov Memleket basshysynyń bastamasymen qolǵa alynǵan jumystar sheńberinde Joshy ulysynyń tarıhymen baılanysty arheologııalyq, arhıtektýralyq, memorıaldyq nysandardyń qazirgi jaı-kúıine monıtorıng júrgizip, týrıstik baǵytty arttyrý boıynsha usynystar ázirlenetinin atap ótti. Tanymdyq-aqparattyq dúnıeler daıyndaýmen qatar, alda halyqaralyq ekspedısııa uıymdastyrý da josparda bar.
Ekspedısııa quramyndaǵy ǵalymdardyń biri, arheolog Syrym Esen Joshy ulysynda qala men dala baılanysynyń kúsheıgenin aıtady. Osynyń nátıjesinde Uly dala tósinde júzdegen kerýen jol tartty. Shyǵys pen Batysty ekonomıkalyq turǵyda baılanystyrǵan talaı-talaı shaharlar men mazarlar qaldy. Onyń bári búginge sol kezeńnen syr shertetin eskertkish retinde jetip otyr.
«Tilin» tapsań, bul eskertkishter sol zamandaǵy qoǵamdyq-saıası oqıǵalar, qorshaǵan orta týraly qısapsyz derek beredi. Bizdiń maqsat ta osy. Muralardy nasıhattaý, týrıstik nysanǵa aınaldyrý jaǵyna basa mán berýimiz kerek. Bul baǵytta biraz jumys atqaryldy. Alda osy oblys aýmaǵyndaǵy Syǵanaq pen Qyshqalany ótken tarıhty tanyǵysy kelgen jurt baratyn orynǵa aınaldyrsa degen tilek bar. Bul tarapta tarıhshylardan bólek jergilikti bılik ókilderiniń de máselege sergek qarap, salǵyrttyq tanytpaǵany kerek», deıdi ǵalym.
Kezdesýde tarıh ǵylymdarynyń doktory, belgili arheolog Madııar Eleýov tarıhtaǵy orny men mańyzy ǵylymı túrde dáleldengen oryndardy Qytaı mýzeıine aınaldyrý týrasynda pikir aıtty. Ekspedısııa óz jumysy nátıjesinde kóne qalalar ornyna arheologııalyq qazba júrgizý týrasynda usynys berse degen oıyn jetkizdi.
Kezdesýden keıin ekspedısııa oblystaǵy tarıhı-mádenı muralar tizimine engen ortaǵasyrlyq sáýlet óneriniń jarqyn úlgisi Qyshqala shaharynda boldy. XIII-HV ǵasyrlar aralyǵynda ómir súrgen qala ornyna 2018 jyly tarıh ǵylymdarynyń doktory Madııar Eleýovtiń jetekshiligimen arheologııalyq zertteý júrgizilgen. Qyzylorda óńirindegi saparyn Qorqyt ata kesheninde túıindegen top Aqtóbe qalasyna attanyp ketti.
Alda «Talas – Ulytaý – Saraıshyq» respýblıkalyq tarıhı-etnografııalyq ekspedısııasy nátıjesinde aqparattyq fotoalbom daıyndap, derekti fılm túsirý, Jambyl, Qyzylorda, Aqtóbe, Atyraý oblystarynda taqyryptyq kórmeler uıymdastyrý, Astana qalasynda dóńgelek ústel ótkizý josparlanyp otyr.
Qyzylorda
