Eń úzdik kitaphana

ataǵyn jeńip alǵan ujym oqyrmandardy aqparattyq resýrstarmen keń kólemde qamtamasyz etý jolynda ozyq tehnologııalardy júıeli qoldanyp keledi Biz oblystyq ámbebap-ǵylymı kitaphananyń /OÁǴK/ jerlesimiz Sábıt Muqanovtyń esimimen atalatynyn árkez maqtanysh tutamyz. О́tken ǵasyrdyń 70-jyldary ataqty jazýshy saılaýshylardyń amanatyna oraı osy ǵımaratty óz bastamasymen saldyrtyp, umy­tylmas syı jasaǵany áli kún­ge deıin jyly iltıpatpen eske alynady. Eger ótkenge kóz júgirter bolsaq, kitaphananyń tarıhy áriden bastaý alady. 1880 jyly qala basqarmasy janynan birinshi qoǵamdyq kitaphana ashylyp, 1934 jyly oblystyq mártebe berilipti. Sodan beri talǵampaz oqyrmandardyń suranymyn minsiz óteý maqsatymen qaltqysyz qyzmet atqaryp keledi. Búginde materıaldyq-tehnıkalyq baza, kitaphana qory, usynatyn qyzmet túrleri elimizdegi tańdaýly máde­nıet mekemesi qatarynan oryn alyp otyr. 1996 jyl kitaphana ómirindegi úlken ózgerister kezeńi retinde sıpattalady. О́ıtkeni, osy jyldan bastap aqparattyq, kom­pıýterlik tehnologııalar en­gizilip, qoldanyla bastady. Kitap­hanashylar men oqyrmandar úshin jańa múmkindikter týǵyzylyp, noýtbýk, i-pad, skaıp, veb-kamera, flesh-kartalar paıda boldy, kitaphananyń aqparattyq resýrstary men qyzmetteriniń suıyq krıstaldy panelder men elektrondyq tabloda jarnamala­nýy úrdiske aınaldy. Jańa tús­ken kitaptar men ótetin sharalar týraly habarlamalar berý maqsatymen SMS-taratý júıesin engizýge keń jol ashatyn jergilikti uıaly baılanys operatorlarymen yntymaqtastyq ornatyldy. Búgingi kúni bul qyzmet túrin oqyrmandar keńinen paıdalanady. Kompıýter úırenýshilerge tegin kýrstar júr­giziledi. Byltyr ony 1500 adam bitirip shyqty. Endi ınternet-tehnologııalardyń bolashaqtaǵy zor damý múmkindikterin eskere otyryp, sandyq aqparattyq resýrstar baǵdarlamalaryn engizý qolǵa alyndy. «Elektrondy kitaphana» bólimi ashyldy. Bul qashyqtaǵy jáne jergilikti elektrondy resýrstarǵa qatynaý júıesi degendi bildiredi. EK-niń negizgi mindetteri aqparattyq resýrstardy shoǵyrlandyrý desek, OÁǴK eýrazııalyq qarym-qatynas ortalyǵy retinde de keń qanat jaıdy. «HHI ǵasyrdaǵy eýrazııalaný. Shyǵys-Batys: kitaphanalardyń elek­trondy yntymaqtastyǵy» atty halyqaralyq semınardyń ótýi osy sózimizdiń bir aıǵaǵy bolsa kerek. 2005 jyly Pe­tropavl qalasy Qazaqstannyń Kitaphanalar astanasy bolyp tań­dalǵany málim. Osy kezde bizdiń bastamashyldyǵymyzben «Elektrondyq kitaphana – mádenı muranyń saqtalýy men qolje­timdiligin qamtamasyz etýdegi high-tech» taqyrybynda halyqaralyq semınar uıymdastyrylyp, zor kásibı mańyzǵa ıe boldy. Onda elektrondy kitaphanalardyń qoǵamdaǵy róli, shekaralas kitap­hanalardyń elektrondy kókjıegin keńeıtý máseleleri iskerlikpen talqylandy. «Sheka­ralardaǵy kezdesýler» jobasyn júzege asyrýdyń nátıjesinde Qazaqstandaǵy alǵashqy Qazaqstan-Reseı elektrondy kitaphanasy quryldy. Ondaǵy maqsat TMD elderi halyqtarynyń mádenı murasyn saqtaý jáne kóbeıtýge belsene atsalysý bolyp tabylady. Osyǵan oraı dıskilerde elektrondy basylymdar depozıtarııi jáne muraǵattyq mýltımedıa kóshirmelerin jasaý qolǵa alynyp, Omby, Tom, Qorǵan, Ke­merovo oblystyq kitaphanalary jibergen biregeı basylymdar jáne respýblıkamyzǵa, óńirimizge qatysty materıaldar jınaqtaldy. Reseı Memlekettik (Máskeý), Reseı Ulttyq, V.Maıakovskıı atyndaǵy ortalyq (Sankt-Peterbýrg q.) jáne A.Pýshkın atyndaǵy Omby memlekettik oblystyq ǵy­ly­mı kitaphanalary jibergen sıfr­lanǵan materıaldar negizinde ta­rıhı-ádebı tanymǵa baı qor jasaqtaldy. «Kitabı eskertkishter» atty mýltımedııalyq resýrstar júıelendi. Ulttyq akademııalyq kitap­hananyń uıytqy bolýymen 2007 jyldan beri respýblıkalyq «Bir el – bir kitap» aksııasy­na júıeli túrde qatysyp kelemiz. 2009 jyly jerlesimiz Maǵjan Jumabaevtyń lırıkasy tań­dalyp, «Qazaq eli, bir aýyz sózim saǵan...» atty respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa uıymdastyryldy. Osy oqıǵa qarsańynda Maǵjanǵa arnalǵan veb-portal qurylyp, 500-den artyq tolyqmátindi ma­qalalar toptastyryldy. Jyl ótken saıyn kitaphananyń vırtýaldy oqyrmandarynyń sany da artyp keledi. О́ıtkeni, saıtymyz maǵlumattarǵa baı. Onlaın rejiminde elektrondy oqyrman bıletin rásimdep, onlaın – tapsyrys berýge, vırtýaldy kórmelermen tanysýǵa, kitaphanaǵa vırtýaldy saıahat jasaýǵa, kásibı blogtarmen tanysýǵa árkez jol ashyq. Byltyr 150-deı mádenı-aǵartý, bilimdik jáne aqparattyq sıpattaǵy is-sharalarǵa 25 myńnan astam oqyrman tartyldy. London kitaphanalarynyń tájirıbesin paıdalana otyryp, «Jandy kitap» sharasyn ótkizýimiz oqyrmandar tarapynan úlken qyzyǵýshylyq týdyrdy. «Kitap syılaý kúnin» ótkizý dástúrge engen. «Kitaphana túni», «Kitaphana keshi» sharalary petropavldyqtardyń bos ýaqytyn ótkizýge taptyrmas sharalar sanalady. Búgingi kúni kitaphana kóp qyr­ly mekeme bolyp tabylady. Kompıýterlik saýattylyq ne­gizderin úıretetin oqytý or­talyǵy, az qamtylǵan adamdar úshin vırtýaldy aqparattyq áleýmettik qyzmet júıesi, qazaq, aǵylshyn tilderin úırený kýrs­tary jumys isteıdi. Qulaǵynyń múkisi bar múgedekter úshin «Teń múmkindikter jolynda» áleý­mettik jobasy júzege asyrylyp, Amigo symsyz FM júıesiniń 5 apparaty alyndy. Halyqaralyq baılanystar sheńberi keńeıip, amerıkalyq jáne nemis aqparattyq buryshtary ashyldy. Sheteldik jazýshylarmen skaıp-suhbattar, chat-konferensııalar ótkiziledi. Elshiler, bas konsýldar, Fransııa, Polsha, AQSh, Túrkııa elderiniń mádenıet qaıratkerleri qurmetti qonaqtarymyz boldy. Kitaphanaaralyq yn­ty­maq­tastyqty damytý maqsatymen ha­lyqaralyq aqparattyq týrlarǵa jıi qatysyp kelemiz. Tájirıbe almasý barysynda AQSh-qa jolymyz túsip, AQSh Kongresi ki­taphanasyna qazaq ádebıeti klas­sıkteriniń shyǵarmalary tartý etildi. Fransııa, Sıngapýr, Shvesııa, Anglııada uıymdastyrylǵan semı­narlarǵa qatysyp, Sábıt, Ǵabıt, Maǵjan, Ivan Shýhov sııaqty ataqty jerlesterimizdiń kitaptary syıǵa tartyldy. Bul saparlar kitaphanalar qo­ǵamdastyǵy arasynda tanymal bolýymyzǵa jáne kóptegen halyqaralyq, respýblıkalyq kásibı baıqaýlardyń jeńimpazy men júldegeri bolýymyzǵa úlken septigin tıgizdi. Al ótken jyldyń sońynda Ulttyq akademııalyq kitaphana uıymdastyrǵan «Qazaq­stannyń HHI ǵasyrdaǵy úzdik kitap­hanasy» respýblıkalyq baı­qaýynda bas júldeni jeńip alýymyz jańa jetistikterge shabyttandyrdy. S.Muqanov atyndaǵy oblystyq ámbebap-ǵylymı kitaphana óńir­degi 311 kitaphananyń ádis­te­melik ortalyǵy sanalady. Kitap­hanashylardyń ju­myla eńbek etýi arqasynda áleý­met­tik mańyzy bar 16 joba men baǵdarlamany júzege asyrý joldary jiti qarastyrylǵan. «Oblystyń kitaphana salasyn jańǵyrtý baǵdarlamasy» boıynsha kitaphanalardy kompıýterlendirý jalǵastyrylyp, modeldi aýyl­­dyq kitaphanalar ashylýda. Se­mınarlar, vıdeo-konferen­sııa­lar, kásibı sheberlik baı­qaýlary, shyǵarmashylyq ıdeıalar festıvaldary, úzdik aýyl­dyq kitaphana baıqaýlary jıi ótkiziledi. Qajyrly eńbegimen kitaphananyń bedelin arttyryp, ujym maqtanyshyna aınalǵan mamandar men qyzmetkerlerdiń is-tájirıbeleri jastarǵa úlgi etiledi. Búginde kitaphana qyzmetin paıdalanýshylardyń sany 30 myńnan asyp jyǵylady. 14 bólim, 1 elektrondy kitaphana, 4 saıt, elektrondy katalog ornalasqan. Kitaphana – aqyl-oı men máde­nıettiń mekeni bolsa, kitap – ómir ustazy. Onsyz rýhanı nár alý, mádenı, ulttyq qun­dy­lyqtarymyzdy meńgerý múm­kin emes. Bizdiń alda turǵan basty mindetimiz – aqparattyq resýrs­tardyń keń kólemde qol­jetimdi bolýyn qamtamasyz etý. Beıbitgúl ÁBILMÁJINOVA, S.Muqanov atyndaǵy oblystyq ámbebap-ǵylymı kitaphananyń dırektory. Petropavl.