Árbir ustaz – óziniń bilimi, biligi, júris-turysy, jaıdary minezi, tipti syrtqy kelbeti, bet-beınesimen de shákirtke úlgi ulaǵat ıesi. Halqymyzdyń birtýar perzenti, akademık-jazýshy Muhtar Áýezov: «Muǵalimniń udaıy jaqsy oqıtyn balalarǵa ǵana súısinip, ylǵı solardy ǵana oqytýy durys emes» deýi arqyly ár shákirttiń eshkimge uqsamaıtyn ári qaıtalanbaıtyn bolmysy, tulǵalyq ereksheligi bar ekenin esimizge túsirip, olardy baǵalaýda bir-birimen salystyryp, birin artyq, birin kem sanap, olardy bólip-jarýdyń adamdyq ári ustazdyq asyl qasıetke jatpaıtynyn tilge tıek etedi. «Alty Alashtyń balasy bas qossa, tórdegi oryn muǵalimdiki» degen áıgili aqyn Maǵjan Jumabaev, qaı qoǵamda bolsa da, ustaz mártebesiniń joǵary ekenin, osy deńgeıge kóterilý úshin árbir ustaz sanaly ǵumyryn sarp etip, tar jol, taıǵaq keshýden ótip, tórdegi orynǵa tabandylyqpen jetetinin tereńnen tujyrymdaǵan.
2019 jyly 30 jeltoqsanda Qazaqstan Respýblıkasynyń «Pedagog mártebesi týraly» zańyna qol qoıdy. Memleket basshysy pedagog mártebesin zańmen bekitýi aqyn M.Jumabaev syndy Alash arystarynyń asyl armanynyń táýelsizdik dáýirinde júzege asýy dep bilemiz. Pedagog mártebesin zańmen bekitý arqyly memleket basshysy ustazdyń qazirgi tańdaǵy mańyzdy róli men atqaratyn qyzmetin naqty aıqyndap berip, qoǵamdaǵy ustaz laýazymynyń, ustaz qadiriniń qashanda joǵaryda ekenin taǵy bir kórsetti. «Pedagog mártebesi týraly» Zańnyń qabyldanýy ustazdar qaýymynyń tynysyn ashyp, kókjıegin keńeıtti, sanaly urpaqty tárbıeleý jolynda bar ynta-jigerimen eseli eńbek etip, keleshekte qazaq qoǵamynyń ıgiligine qyzmet qylatyn biregeı tulǵalar tárbıeleý isin alǵa qoıdy. «Pedagog mártebesi týraly» zań bilim ordasyndaǵy muǵalimge de, bilim alýshyǵa da tıimdi bolyp, bilim sapasyn arttyrýǵa zor múmkindik beredi.
«Ustaz talantty bolsa, shákirti talapty» degen halyq danalyǵynan ustazdyń qoǵamdaǵy ornymen qatar, sheberligin, ómirlik izdenisin, uly murat jolyndaǵy ıgilikti mıssııasyn aıqyndaıtyn qundylyqty ańǵarýǵa bolady. Daryndy, shyǵarmashyl, talantty ári talmaı izdenis jolynda júretin kókiregi oıaý, jańashyl ustazdan bilim alǵan oıly shákirttiń sanasy sergek, rýhy bıik bolary haq. Osy tusta adamzattyń aqyny Abaıdyń «Bilimdiden shyqqan sóz Talaptyǵa bolsyn kez. Nuryn, syryn kórýge. Kókireginde bolsyn kóz» degen óleń joldary oıǵa oralady.
Qaı dáýirde bolsa da san myńdaǵan shákirttiń sanasyn oıatyp, úlken ómirge daıyndaý «ınemen qudyq qazǵandaı», qajyrly eńbekti talap etedi. Kún saıyn bilimińdi jetildirip, aldyńa kelgen árbir balaǵa jeke tulǵa retinde qarap, onyń ózindik ereksheligin eskere otyryp, jańa aqparatty túrli ádis-tásildermen jetkizý, tanymdyq, taǵylymdyq turǵydan qyzyqty, sapaly bilimdi tıimdi túrde usyna bilý – ustazdan qyrýar eńbek pen kúsh-qýatty jáne ýaqytty talap etedi. Bizdiń maqsatymyz – jańa Qazaqstandaǵy jas urpaqty bolashaǵy jarqyn, rýhy asqaq, otanshyl, ultjandy tulǵa etip tárbıeleý. Biz máńgilik eldiń alashshyl jastaryn qazaq rýhanııatynyń qaınar bulaǵynan sýsyndatyp, boıyna adamgershiliktiń irgetasyn qalap, birlik pen berekege, otanshyldyq pen asqaq rýhqa, izgilikke negizdelgen bilim men tárbıeniń dánin egýdemiz. Mundaı qyzyǵy men qıynshylyǵy, beıneti men zeıneti, mashaqaty men jetistigi birge júretin jaýapkershiligi mol jumysty qatar alyp júrý tek naǵyz ustazdyń ǵana qolynan keleri anyq. Osy oraıda hákim Abaıdyń: «Aqyryn júrip, anyq bas, eńbegiń ketpes dalaǵa...» degen danalyǵyn eske túsirgenimiz oryndy. Taǵylymǵa toly bul sózdiń astarynda asyl aqıqat jatyr.
Al ustazdyń qoǵam aldyndaǵy zor bedeli naqty bir erejelermen ólshenetin, jeńil ári atústi jasalatyn jumystyń nátıjesi emes. Árdaıym tárbıelep otyrǵan shákirtiniń tulǵalyq damýymen, jetken jetistigimen, qoǵamda bir kirpish bolyp qalanyp, azat eline adal qyzmet etýge baǵyttaıtyn ári jemisin kórsetýdi talap etetin tynymsyz atqarylatyn qyzmet pen eren eńbektiń, esepsiz tógilgen mańdaı teriniń nátıjesi. Ustazdyń qoǵamdaǵy róli shákirtiniń ómirden óz ornyn taýyp, qazaq qoǵamyna, eli men jerine tıgizer paıdasymen, kisiligi zor tulǵa retinde qalyptasý sapasymen baǵalanýǵa tıis. «Ustaz – adam janynyń ınjeneri» degen qaǵıdaǵa súıensek, árbir ustaz tanymy tereń, tarıhy myńjyldyqtar qoınaýynda jatqan, álemde óziniń alyp keńistigi bar qazaq degen ulttyń urpaǵyn elimizdiń keleshegi kórkem bolýyna ózindik úlesin qosatyn sanaly, ımandy etip tárbıeleýge kúsh salýǵa tıis. Demek ustaz – ulttyń kókirek kózin ashyp, sanasyna sáýlesin túsiretin, ulttyq rýhyn kóterip, ulttyq dúnıetanym kókjıegin keńeıtetin alyp tulǵa. Ult ustazy Ahmet Baıtursynuly: «Biz áýeli eldi túzetýdi bala oqytý isin túzetýden bastaýymyz kerek», dep ult tárbıesin bilim berý salasymen tyǵyz baılanysta qarastyrýdyń mańyzyn ashyp kórsetken. Ahmet Baıtursynuly jas urpaqqa bilim berýdegi ádistemeniń paıdasyn, «az bolsa da, saz» etip úıretýdiń tıimdiligin: «Balalarǵa kóp úıretem dep asyǵyp, shala-sharpy úıretýden, az da bolsa, anyqtap nyq úıretý abzal», dep túsindiredi.
«HHI ǵasyr – bilim men biliktiń dáýiri. Ár adam ózin úzdiksiz jetildirip, jańa kásipterdi ıgerip, únemi zaman aǵymyna beıimdelý arqyly ǵana básekelik qabiletin arttyra alady. Bilim men tehnologııa, joǵary eńbek ónimdiligi el damýynyń basty qozǵaýshy kúshi bolýǵa tıis» dep Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev aıtqandaı, qazaq joǵary biliminiń qasıetti qara shańyraǵy – Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıteti bul istiń údesinen shyǵyp, búginde bilim, ǵylym, tárbıe syndy qundylyqtar úshtaǵanyn nasıhattaıtyn qasıetti orda. Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıteti – elimizdiń alǵashqy joǵary oqý orny. Ǵasyrdan astam turlaýly tarıhy bar bilim ordasynyń ult rýhanııatynda alatyn orny aıryqsha. Alǵash qurylǵan kúnnen bastap búginge deıin qoǵam ómiriniń barlyq salalarynda qyzmet etetin bilikti mamandar daıarlap jatyr. «Maqsatsyz halyq júgensiz» degen támsilge saı, joǵary bilimniń qarashańyraǵy sanalatyn oqý ornynyń maqsatty strategııalyq baǵdarly joly, ózindik mıssııasy, paıymy aıqyn, qundylyǵy joǵary. Tilge tıek etken úsh qundylyqty temirqazyq retinde ustanǵan strategııalyq baǵyt-baǵdary bar.
Ordaly oqý ornynyń negizgi mıssııasy: «Biz ozyq ádistemeler, ulttyq mura jáne álemdik tásilder negizinde zamanaýı bilim berý qajettilikterin aldyn ala boljaı biletin pedagogterdi daıarlaımyz. Biz muǵalim mamandyǵynyń bedelin arttyramyz jáne adamı kapıtaldy damytýdyń draıveri bolamyz».
Paıymy: «Abaı ýnıversıteti 2029 jyly Ortalyq Azııadaǵy pedagogıkalyq bilim berý kóshbasshysy, jańa formasııadaǵy pedagogter daıarlaıtyn ınnovasııalyq alańǵa aınalady».
Qundylyqtary: «Abai University pedagog-ǵalymdary, qyzmetkerleri men stýdentteri ujymnyń árbir múshesiniń damýy úshin jaǵdaı jasaıtyn mynadaı qundylyqtarmen bólisedi: kásibılik, jaýapkershilik, adaldyq, uıymshyldyq, stýdenttik sentrızm, shyǵarmashylyq, kóshbasshylyq, ıkemdilik».
Joǵary bilim berý júıesiniń kósh basynda turǵan bilim ordasy atalǵan baǵytta bolashaq ustazdar, kásibı mamandar daıarlap, bilim báıgesine qosýda ozyq tájirıbe men úzdik nátıje kórsetip keledi. Bul baǵytta ult úshin qaltqysyz qyzmet etken ustazdar qaýymynyń eńbegi zor jáne tókken teri árqashan joǵary marapatqa laıyqty.
«Adamnyń adamshylyǵy – aqyl, ǵylym, jaqsy ata, jaqsy ana, jaqsy qurby, jaqsy ustazdan bolady» degen hákim Abaıdyń qanatty sózi ustaz mártebesiniń bıiktigin aıshyqtaıdy.
Oıymyzdy Keńes odaǵynyń batyry Baýyrjan Momyshulynyń: «Ustaz – ulyq emes, uly qyzmet» degen ǵıbratty sózimen túıindesek, ult úshin osyndaı jaýapkershiligi mol, qajyrly qyzmetti abyroımen atqaryp, halyqtyń jarqyn bolashaǵyna úles qosý – ulaǵatty ustazǵa ǵana tán qundy qasıet pen ómirsheń ónege.
Aldaǵy kásibı merekemen quttyqtaı otyryp, ult kelesheginiń kemel ári kórkem bolýy jolynda talmaı qyzmet etip júrgen ustazdar qaýymyna kúsh-qýat pen myqty densaýlyq, jemisti jetistikke toly tolaıym hám shyǵarmashylyq tabys tileımiz.
Bolat TILEP,
Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń basqarma tóraǵasy – rektor
