Sýretti túsirgen – avtor
Kerilgen keneptegi kompozısııalyq sýrette arqar beınelengen. Iir múıizdi tuıaqty janýar ary qarap tur. Kartına betine jartastaǵy petroglıfterdi túsiripti. Qazaqy qońyr reńdi polotno astarynda nendeı oı bar dep qarap otyrǵanymyzda, sýretshi syryn ózi aqtarǵan.
– Tarbaǵataı taýlarynda burynǵydaı myńǵyrǵan arqar joq. Azaıyp ketti. Ol neniń áserinen joǵalǵanyn bilmeımiz. Dese de, bizdiń aýdannyń belgisi retinde arqar janýary qala bermek. Sondyqtan da mynaý arqardy kenepke túsirdim. Nege ary qarap tur degen oı keletin shyǵar. Aıtyp ótkendeı, azaıyp ketken janýar múmkin adamzatqa ma, múmkin tabıǵatqa ma ókpeli bolýy múmkin. Burynǵydaı taý-tasta oınaqtap júrgen olar joq. Al betindegi petroglıfter bizdiń óńirde kóp kezdesedi, – deıdi qylqalam sheberi.
Belgili sýretshi Erkebulan Jákishevtiń Shyǵys Qazaqstan kóleminde qatyspaǵan kórmesi, pleneri kemde-kem shyǵar. Jeke qoryndaǵy kartına qanshama. Jetken jetistikteri de az emes. Shákirtteri de kóptegen baıqaýda top jaryp, aýdannyń namysyn qorǵap júr. Jalpy, Tarbaǵataı óńiri – ónerdiń oshaǵy.
Er azamat úı salyp, aǵash otyrǵyzý, urpaq ósirý kerek bolsa, Erkebulan úsheýin de oryndady. Aldyńǵy jyly eki qabatty úı turǵyzyp, ishki jıhazyna deıin óz qolymen jasaǵan. Keń aýlasy gúlmen kómkerilip, baý-baqshasy jaıqalyp tur. О́ner adamy sulýlyqqa, tabıǵatqa jaqyn ǵoı. Qylqalam sheberi taýyqtyń túr-túrin ósirýdi de ermek qylǵan. Sabalaq júndisi «brama», qońyr tústisi orystyń «hohlatyıy» sekildi taýyqtar aýlasynda órip júr. Tipti Túrkııadan asyl tuqymdy jumyrtqaǵa tapsyrys berip qoıypty. Jumyrtqasyn alǵyzsa boldy, úıindegi ınkýbatormen sanaýly kúnde balapan shyǵaryp alady.
– Baıaǵyda kepter de asyraǵan edim. Qazir túrli taýyq asyrap júrmin. Shynymdy aıtsam, jumyrtqasy úshin emes. Et óndirýdi de kózdegen emespin. Aýlada qyzyldy-jasyldy bolyp jaıylyp júrgenderine qarap súısinemin. Taýyq bolǵanymen, erekshe jaratylys ıeleri. Qolǵa da úırenip alǵan, – dep qońyr balapandy bilegine qondyra qoıdy.
Sondaı-aq sýretshi taýyq qana emes, tazy júgirtýdi de jaqsy kóredi. Aýlasynda shynjyrsyz júretin tazysy taýyq kórse, tura qýatyn ıtterdiń qatarynan emes eken. Al dalaly jerde kózine qoıan ıa túlki tússe, almaı qoımaıdy deıdi.
– Qansonarda arnaıy joldama alyp, ań qýyp qaıtamyz. Oǵan deıin tazylarymdy baptaımyn. Myna tazym qasqyrǵa da túsken. Túlki, qoıan sekildi ańdardy op-ońaı alady, – dep, esik pen tórdeı bolyp sozylyp jatqan tazysyn ysqyryp shaqyrdy.
Qyzyǵy, bul tazyny Erkebulan kúshik kezinde О́skemen turǵynyna satyp jiberipti. Kúnderdiń kúni tamyr-tanystary qala kóshesinde qańǵyryp júrgen sol tazyny kórip qalyp, Erkebulanǵa aıtqan. It dese, ishken asyn jerge qoıatyn qylqalam sheberi ortalyq qalaǵa ushyp jetip, tazysyn taýyp alyp kelip, baqqan, baptaǵan.
Bekzat dástúrdi dáriptep júrgen Erkebulan Jákishevtiń óneri de bekzat. Keshegi Ábilhan Qasteevterden qalǵan ónerdiń órisinde tynymsyz eńbektenip júr. О́ner baǵytyndaǵy eńbegin úıindegi qabyrǵalarǵa qarap-aq baıqaısyz. Tórinde maıly boıaýmen jazylǵan Shyńǵystaı aýylynyń kórinisi tursa, asúıinde natıýrmort janryndaǵy kartınalar kóz jaýyn alady. Qarap otyryp, qandaı jetistikteriń bar deımiz ǵoı ádettegi suraqqa basyp.
– Oqýshylardyń marapattary mektepte. О́zim III halyqaralyq sýret saıysynda peızaj atalymy boıynsha bas júlde alǵanmyn. Eń úlken jetistigim sol shyǵar. Odan basqa da marapattar bar. Eske túsip turǵany osy, – dedi qarapaıym keıipte.
E.Jákishevtiń Ulan, Tarbaǵataı, Katonqaraǵaı aýdandaryna plenerge shyǵyp, júzdegen etıýd jazǵany kópshilikke belgili. Kartınalary sonysymen de qundy. Boıaý jaǵýdaǵy stılin de jazbaı tanýǵa bolady. Qoltańbasy erekshe sheberdiń jumystary О́skemendegi óner mýzeıine de qoıylǵan.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Tarbaǵataı aýdany,
Aqjar aýyly
