Sýretti túsirgen – Aıtjan Murzanov
«Arystan» mamandandyrylǵan lıseı bolǵandyqtan, munda oqýshylar sabaq oqyp qana qoımaı, temirdeı tártipke úırenedi. «Tártipke baǵynǵan qul bolmaıdy» degen Keńes Odaǵynyń batyry Baýyrjan Momyshulynyń danalyǵyn sanaǵa sińirip, oqý men jattyǵý, demalý ýaqyttaryn úılesimdi ári tıimdi ótkizýge beıimdelgen oqýshylardyń boıynan áskerılerge tán is-qımyl men ójettikti, qyraǵylyqty baıqaý qıyn emes.
«Oqýshylardyń ár kúni kestege saı ótedi. Túske deıin sabaqtaryn oqyǵan balalarǵa túski astan soń, muǵalimder qosymsha sabaq ótkizedi, tárbıeshilerdiń qadaǵalaýymen úı tapsyrmalaryn oryndaıdy. Oqýshylardyń bilimin jetildirý men sportqa, ónerge baýlý baǵyttary boıynsha 18 úıirme jumys isteıdi. Atap aıtsaq, sporttan boks, qoıan-qoltyq urys, voleıbol, basketbol, fýtbol, shahmat, tennıs, asyq atý seksııalary, al ónerdi ushtaýda bı bılep, án aıtý, sýret salýmen qatar, sońǵy ýaqytta kásipqoı fotograf Aıtjan Murzanov jetekshilik etetin fotoúıirme iske qosyldy. Osydan-aq bizdiń balalarymyzdyń oqýmen qatar, mádenı, sporttyq is-sharalardan shet qalmaıtyn belsendiligin baıqaýǵa bolady», deıdi «Arystan» mamandandyrylǵan lıseı bastyǵynyń tárbıe jónindegi orynbasary Qanatbek Belgibekov.
Oqý jylynda lıseı oqýshylaryn Almaty qalasy men oblystaǵy tabıǵaty kórkem jerlerdi aralatyp, mýzeılerge, teatrǵa alyp barý úrdisi dástúrge aınalǵan. Osylaısha, jumyla atqarylatyn aǵartý jumystarynyń nátıjesinde lıseı túlekteri jan-jaqty damyp, alǵa qoıǵan maqsattaryna esh qıyndyqsyz qol jetkizip otyr.
Bilim shańyraǵy negizinen fızıka, matematıka, ınformatıka jáne tarıh pánderin tereńdete oqytýǵa negizdelgen. Bıylǵy oqý jylynda 1280 oqýshy osy lıseıge qabyldanýǵa nıettengen eken, ıaǵnı bir orynǵa 10–5 baladan aınalǵanyn aıtqan Qanatbek Erbosynuly birinshi kezekte eń joǵary ball jınaǵan oqýshylar ótkenin tilge tıek etti. Qaıyrymdylyq joba bolǵandyqtan, lıseıge qabyldanǵan oqýshylardyń 40 paıyzǵa jýyǵy kópbalaly, áleýmettik turmysy tómen otbasylardyń balalary ekenin de umytpaǵan jón.
Qaıyrymdylyq qory qamtamasyz etetin bilim shańyraǵyna oqýǵa túsken balalar tegin bilim alady. Olar 6 mezgil aspen, jaıly tósek-orynmen, maýsymdyq 8 túrli kıim-keshekpen tolyq qamtamasyz etilgen. Oqýshylar standartqa saı bilim alady, aǵylshyn tilin oqytatyn úıirmege qatysady. Sondaı-aq sýret salý men robottehnıkaǵa áýes balalardyń izdenisterin ushtaýǵa basa kóńil bólinip otyr. Ony kórme zalyna qoıylǵan eńbekterinen kórýge bolady.
Oqýshylar lıseıde áskerı-patrıottyq tárbıe sińirip, salanyń qyr-syryna qanyǵyp shyqqan soń, elimizdiń áskerı baǵyttaǵy joǵary oqý oryndaryna esh qıyndyqsyz qabyldanatynyn aıtqan tárbıe meńgerýshisi, olardyń arasynda joǵary oqý oryndaryna túse almaı qalatyndary kemde-kem ekenin atady. О́tken oqý jylyndaǵy túlekterdiń 32 paıyzy UQK ınstıtýtyna, 20 paıyzy IIM akademııasyna, 18 paıyzy UQK Shekarashylar ınstıtýtyna jáne Qarýly kúshter ınstıtýtyna 24 paıyzy tússe, 3 túlek Nazarbaev ýnıversıtetine qabyldanyp, 2 azamat AQSh-qa, 1-eýi Túrkııanyń joǵary oqý ornyna túskenin tilge tıek etti.
«Bitirýshi túlekter kelissóz boıynsha kúshtik qurylymdarda qyzmet etýge qabyldanady. Bizde Túlekter assosıasııasy jumys isteıdi, sol arqyly mektep bitirgen balalardyń qaıda, nemen aınalysyp júrgeni jiti qadaǵalanyp otyrady. Túlekterdiń arasynda joǵary oqý ornyn jaqsyǵa támamdap, qyzmet barysynda memlekettik marapat alǵan azamattarǵa syıaqy taǵaıyndalady. Shańyraq kótergenderine materıaldyq kómek kórsetiledi. Bir sózben aıtqanda, qaıyrymdylyq qory túlekterdiń ómirden óz oryndaryn tapqansha qamqor bolýdan tanbaı keledi», deıdi Qanatbek Erbosynuly.
Lıseı oqýshylarynyń ata-analarymen telefon arqyly tildesýine, demalys kúnderi jolyǵýlaryna jaǵdaı jasalǵan. Qysta 1 aı, jaz aılarynda 2 jarym aı demalysqa shyǵatyn balalardyń densaýlyǵy da jiti baqylanady. Oqý korpýsynda 20 tósektik medısına ortalyǵy bar. Onda 2 dáriger men 5 meıirbıke qyzmet kórsetedi. Tumaý, sýyq tıgen, basqa da jeńil-jelpi naýqastanyp qalǵan jaǵdaıda em alady.
Mundaǵy balalardyń basqa mamandyqqa aýysýy ekitalaı. Olar otansúıgish, antyna adal, bir-birine baýyrmal, kópshil, meıirimdi bolýǵa tárbıelenedi. Sabaǵy tómendegen oqýshylarǵa úlgerimi jaqsy balalar únemi kómektesip, qatardan qalmaýyna qolushyn beredi. Bul da – bilim shańyraǵynda qalyptasqan meıirimdilik pen janashyrlyqtyń jarqyn kórinisi.
«Arystan» lıseıinde 3 rota boıynsha 12 synyp bar. Olardyń atalymy «Naıza» – 11 synyp, «Aıbalta» – 9 synyp, «Qalqan» – 10 synyp oqýshylary. Olarǵa Áshim Karımov syndy tájirıbeli komandırler jetekshilik etedi. Bilimniń tereńine boılap, áskerı-patrıottyq tártipke boı úıretken bozbalalardyń arman-maqsaty Alataýdaı asqaq. Solardyń biri Astana qalasynan kelip, oqýǵa qabyldanǵan Dáýren Ábilmansur bıylǵy oqý jylynda «Altyn belgige» úmitker. Úıdegi 5 balanyń ekinshisi. Ulttyq qaýipsizdik áskerı ınstıtýtyna oqýǵa túsýdi armandaıdy.
Elimizdegi erekshe oqý oryndarynyń biri ári biregeıi sanalatyn «Arystan» mamandandyrylǵan lıseıdiń ashanasy da talapqa saı jarqyraı jabdyqtalǵan. Munda eki aýysymmen 20 adam jumys isteıdi. Bas aspaz Baǵlan Iztileý Taǵamtaný akademııasynyń as mázirine sáıkes balalarǵa kúndelikti rejimmen 6 ret as beriletindigin, taýly aımaq jáne fızıkalyq júktemege qaraı astyń qunaryna nazar aýdarylyp, kalorııa mólsheri artyp otyratynyn atap aıtty.
Bilim mekemesiniń kitaphana qory ádebı kitaptarǵa óte baı, gazet tigindileri de joq emes. Oqý zalynda otyrǵan balalardyń biri «Abaı joly» epopeıasyn oqysa, endi biri respýblıkalyq basylymdarǵa sholý jasap otyrǵanyn ańǵardyq.
«Oqýǵa qabyldanǵan balalardyń birazy sýǵa júzýdi osynda kelgen soń úırenedi. Jarty jyldan soń 25 metrge júzse, jyl sońynda 50 metrde erkin júzetin bolady. Ortalaryndaǵy úzdikter sýǵa júzýden jarystarǵa qatysyp, lıseıdiń namysyn qorǵaıdy. Bul – lıseı oqýshylarynyń ynta-jigeriniń nátıjesinde júzege asady», deıdi dene daıyndyǵy pániniń oqytýshysy, zapastaǵy polkovnık Sáken Súleımenov.
«Osynda oqyp jatqanyma eki jyl boldy. Munda eń aldymen sapaly bilim beriledi. Sonymen qatar bizdi sporttyq úıirmelerge qatystyryp, fızıkalyq daıyndyǵymyzdyń nátıjeli bolýyna basa nazar aýdarylady. О́nerden de shet qalmaımyz. Aramyzda án shyrqap, bı de bıleı alatyn ónerpazdar óte kóp. О́zim sabaqtan tys ýaqytta bımen aınalysamyn. Aı saıyn mektepishilik merekelik baǵdarlamalarǵa qatysyp turamyz. Búgingi kúnge deıin halyq bıleriniń birnesheýin úırendik. Alǵashynda sabaq, úıirme, sporttyq jattyǵýlardyń barlyǵyn meńgerýde azdaǵan qıyndyq bolǵanymen, ýaqyt óte kele bárine úlgeretin boldyq. Oqýdy aıaqtaǵan soń, Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń qyzmetkeri bolǵym keledi», deıdi Almaty qalasynan kelgen 10-synyp oqýshysy Abdýmýtalı Baqdáýlet.
«Arystandaı aıbatty,
Jolbarystaı qaıratty –
Qyrandaı kúshti qanatty
Men jastarǵa senemin!» – dep Alash arysy Maǵjan Jumabaev jyrlaǵandaı, «arystandyq» jastardyń júreginen Otanǵa degen súıispenshilik sezimi lúpil qaǵady.
Almaty oblysy
