26,5 mln tonna astyq bastyryldy

Jıyn-terim jınaqy ótti

Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi keltirgen derekterge qaraǵanda, bıyl aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń jalpy egis alqaby 23,3 mln gektardy qura­dy. Onyń 16,7 mln gektaryna dándi daqyl egildi. Dala jumystary 99,7%-ǵa aıaqtaldy. 26,5 mln tonna astyq bas­tyryldy.

Premer-mınıstr kóktemgi egis jáne kúzgi jıyn-terim jumystaryn ýaqtyly jáne sapaly júrgizý úshin qajetti sharalardyń barlyǵy qabyldanǵanyn aıtty. Máselen, salany jeńildikti qarjy­landyrý kólemi alǵash ret rekord­tyq 580 mlrd teńgege deıin jetti. Bul qarajat eginshilerdi tikeleı nesıe­leýge, paıyzdyq mólsherlemeni arzandatý men forvardtyq satyp alýǵa baǵyttaldy. Kelesi jyly qarjy­landyrý kólemin 700 mlrd teńgege jetkizý josparlanǵan. Aýyl sharýa­shylyǵy tehnıkasyn lızıngpen satyp alýǵa 120 mlrd teńge tartyldy. Sondaı-aq dıqandar tuqymmen, tyńaıtqyshpen qamtamasyz etildi.

Atalǵan sharalar aýyl sharýashy­lyǵy daqylynyń barlyq túri boıynsha joǵary nátıjelerge qol jetkizýge múmkindik berdi. Atap aıtqanda, bıyl qant qyzylshasyn rekordtyq kólemde jınaımyz dep otyrmyz. Jambyl oblysynda ol gektarynan 700 sentnerden asyp tústi.

«Endigi basty mindet – jınalǵan ónimdi saqtaý men ótkizý. Aýyl sharýa­shylyǵy mınıstrligi oblys ákimdik­terimen birlesip, jınalǵan astyqty shashpaı-tókpeı der kezinde tasymaldaýdy, keptirip, elevatorlarǵa jetkizýdi qamtamasyz etýi qajet. Barlyq astyq qabyldaý kásiporyndary úzdiksiz jumys rejimine kóshýge tıis. Dándi-daqyldardy saqtaý máselesi erekshe nazarǵa alynsyn. Sondaı-aq fıtosanıtarlyq qyzmet astyq sapasyna qatań baqylaý jasaýy kerek. Sonymen qatar bolashaq eginge arnalǵan tuqym qoryn 100% qamtamasyz etý lázim», dedi Premer-mınıstr.

Saýda jáne ıntegrasııa, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrlikteri aldyna óndirilgen ónimdi ótkizý mindeti qoıyldy. Astyqty dástúrli naryq – Ortalyq Azııa men Aýǵanstanǵa, sondaı-aq ımporttyń ósýi boljanatyn jańa naryq – Pákistan, Indonezııa, Brazılııa jáne Malaızııaǵa da jetkizýdi qamtamasyz etken durys. Bıylǵy eginnen shamamen 12 mln tonna astyq eksporttaý josparlanyp otyr. Osyǵan baılanysty Kólik mınıstrligi «Qazaqstan temir joly» UK-men birge úzdiksiz tasymaldy uıymdastyryp, vagon­darmen qamtamasyz etýdiń naqty kestesin bekitýge tıis.

Úkimet basshysy dıqandardy tyńaıt­qyshpen qamtamasyz etý máselesine erekshe nazar aýdardy. О́nerkásip mınıstrligine otandyq óndirýshilermen birge dıqandar úshin tyńaıtqyshtyń qajetti kólemin shyǵarýǵa aldyn ala qamdaný tapsyryldy. Al ákimdikterge jetkizý sharttaryna ýaqtyly qol qoıyp, qoımalarda tyńaıtqyshtyń qajetti qoryn qamtamasyz etý mańyzdy. Aldaǵy jyly óńirlerde qoldanylatyn mıneraldy tyńaıtqyshtar kólemi 1,9 mln tonnaǵa deıin josparlanǵan.

Premer-mınıstr 2025 jylǵy egis jáne egin jınaý naýqandaryn ýaqty­ly ótkizýge arnaıy toqtaldy. Aýyl sharýa­shylyǵy mınıstrligine «Báı­terek» holdıngimen birlesip, bıylǵy 1 jeltoqsannan bastap dıqandardy erte qarjylandyrýdy qolǵa alýdy júktedi. Otyrys sońynda Úkimet basshysy egin oraǵyn ýaqtyly aıaqtaǵany úshin dıqandarǵa alǵys bildirdi.

«Memleket basshysy atap ótkendeı, eńbek adamy – eldiń baılyǵy. Astyqty alqaptyń dáni dıqannyń qajyrly eńbegimen, mańdaı terimen ósedi. Son­dyqtan eńbekterińiz jana bersin. Barshańyzǵa amandyq-saýlyq pen sáttilik tileımin», dedi O.Bektenov.

Qant qyzylshasynyń rekordtyq ónimi

Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aıdarbek Saparov respýblıkada dándi daqyldardy jınaý aıaqtalǵanyn, júgeri jınaý júrgizilip jatqanyn aıtty. Bıyl joǵary ónimdilikke qolaıly aýa raıy men agrotehnologııalardy durys qoldaný, ıaǵnı sapaly tuqym paıdalaný, mıneraldy tyńaıtqysh engizý men ósimdikterdi tıimdi qorǵaý arqyly qol jetkizildi.

«Alaıda agrotehnologııalardy saq­ta­maıtyn sharýashylyqtar da bar. Sapasyz tuqym paıdalanady, tyńaıt­qysh engizbeıdi, ósimdikti qorǵaý qura­lyn jetkiliksiz qoldanady, tek jaqsy aýa raıyna ǵana úmit artady. Nátı­jesinde, olardyń kórsetkishi aýdanda ortasha deńgeıden aıtarlyqtaı tó­men boldy. Mysaly, Qostanaı oblysy­­nyń Meńdiqara aýdanyndaǵy «Agro Jer» sharýa qojalyǵy 5 s/ga ónimdi­lik kórsetti. Sondaı-aq Aqmola oblysynyń Jarqaıyń aýdanyndaǵy «Donskoı Agro» sharýa qojalyǵy 5,4 s/ga ónim aldy. Mundaı jaǵdaı barlyq oblysta kezdesedi. Osyǵan baılanysty oblys ákimderinen agrotehnologııa talaptaryn saqtamaıtyn sharýashylyqtarmen túsindirý jumystaryn júrgizýdi suraımyn», dedi A.Saparov.

Ol 2025 jyldyń 1 qańtarynan bas­tap engiziletin aýyl sharýashylyǵy ónim­deriniń kólemin arttyrýǵa baǵyt­talǵan mindettemeler týraly aýyl sha­rýa­shy­lyǵy óndirýshilerin durys aqpa­rattandyrýdyń mańyzy zor ekenin aıtty.

Dándi daqyldardy jınaýdyń aıaqta­lýy­na baılanysty aýyl sharýashy­lyǵy tehnıkasy maıly daqyldardy jınaýǵa kóshirildi. Búginde maıly daqyldardy jınaý 1,9 mln gektarda nemese egistik alqabynyń 66%-ynda júrgizildi. Jalpy, maıly tuqymdar kólemi 2,1 mln tonnany qurap, ortasha ónimdilik 10,7 s/ga boldy. Sondaı-aq kartoptyń jalpy túsimi 2,8 mln tonnany qurap, ónimdilik 236 s/ga boldy. Kókónis daqyldary 3,8 mln tonna jınalyp, ónimdilik 309 s/ga jetken.

«Bıyl qant qyzylshasynyń rekord­tyq ónimi kútiledi. Qant qyzylsha­synyń 10 myń gektary nemese 40%-y jınalyp, ónimdilik 540 s/ga-ny qurady. Barlyǵy 549 myń tonna jınaldy. Jambyl men Jetisý oblysy ákimdikteri jańa ónimdi qant zaýyttaryna jetkizý máselesin qarastyryp, árbir aýyl sharýashylyǵy óndirýshisiniń jınaý kestesine sáıkes qyzylshany qabyldaý kestesin jasaǵanyn atap ótý kerek. Búginde óńdeýge 432 myń tonna qant qyzylshasy jetkizildi», dedi mınıstr.

Kúrish jınaý tolyǵymen aıaqtalyp, ónimdilik 57 s/ga qurady, barlyǵy 562 myń tonna bastyryldy. Maqta 74 myń ga nemese 69%-y jınalyp, ónimdilik 25 s/ga boldy. Jalpy, 185 myń tonna maqta jınaldy. Maqta boıynsha agrotehnologııa­lardy saqtaý, atap aıtqanda, zamanaýı tamshylatyp sýarý júıelerin qoldaný nátıjesinde Túrkistan oblysyndaǵy «Túrkistan maqta agroónerkásiptik kesheni» sharýa qojalyǵy 60 s/ga joǵary ónimdilikke qol jetkizdi, bul oblys boıynsha ortasha ónimdilikten 2,5 ese joǵary. Mundaı tájirıbe Túrkistan oblysynyń maqtashylary arasynda keńinen taratylýǵa tıis.

Astyq tasymaldaý qarqyny báseńdemeıdi

Otyrysta Kólik mınıstri Marat Qarabaev bıylǵy egin astyǵyn tasymal­daýǵa daıyndyq barysy týraly baıan­dady. Onyń málimetinshe, kúz basynan beri temirjol kóligi arqyly astyq tasymalynyń deńgeıi artyp keledi. О́tken aıda 1,05 mln tonna astyq tasymaldandy. Bul 2023 jylmen salystyrǵanda 24%-ǵa artyq. Onyń ishinde eksportqa 867 myń tonna jetkizilse, respýblıka ishinde 186 myń tonna tasymaldandy.

Ortalyq Azııa memleketteri sekildi dástúrli naryqtarǵa eksporttaý kólemi 28%-ǵa artty. Iran baǵyty boıynsha tasymaldar qaıta jandanyp, qyrkúıekte 140 myń tonna astyq eksporttaldy. Bul rette, Aqtaý portynyń ınfraqurylymy qoldanylyp jatyr.

«Qazan aıynda josparly tasymaldaý kólemi 1,25 mln tonna astyqty quraıdy. Bul ótken jyldyń sáıkes ýaqyty kórsetkishimen salystyrǵanda 26%-ǵa kóp. Jyl sońyna deıin astyq tasymaldaý kólemi joǵary qarqynda bolady dep kútilip otyr. Aı saıynǵy kólem 1,2–1,3 mln tonna aralyǵynda saqtalady. Ortalyq Azııa elderine, Qytaı jáne taǵy da basqa naryqtarǵa qajetti eksporttyq tasymaldardy tolyq qamtamasyz etý úshin shekaralyq ótkizý beketteriniń qýaty jetkilikti», dedi M.Qarabaev.

Onyń aıtýynsha, búgingi tańda astyq tasymalyna arnalǵan 11,8 myń arnaıy vagon jumyldyrylǵan, onyń 6 myńy eksporttyq qatynasta jumys isteıdi. Oǵan qosa, 16 myń birlik jabyq vagon qoldanylyp otyr.