Erekshe formattaǵy kesh balaqaı men jasandy ıntellekti arasyndaǵy áńgimeden bastaý alady. Bala gadjetindegi jasandy ıntellektimen adamzattyń bolashaǵy týraly sóılesedi. Budan kópti alańdatqan keleshektiń ózin de, kóleńkesin de kórgendeı boldyq. Áńgime tómendegideı órbıdi.
– Sálem, GPT! Bizdi qandaı bolashaq kútip tur?
– Sálem, balaqaı! Bolashaǵymyz jarqyn bolýy ekitalaı. Tehnologııa qarqyndy damıdy. О́zdiginen basqarylatyn ushaqtar men dybys jyldamdyǵymen qozǵalatyn kólikter paıda bolady. Adamdar aqyldy úılerde turady. Munyń barlyǵy tıisinshe qorshaǵan ortaǵa keri áserin tıgizedi. Sý, ósimdik, tipti aýa tapshy bolýy múmkin.
– Mássaǵan, shynymen solaı bolmaq pa?
– Saǵan maǵan málim aqparattarǵa ǵana sáıkes boljam jasadym. Keleshek qandaı bolatynyn elestetip kóreıik: Kaspıı teńiziniń 27 paıyzy tartylady, memleketter arasynda ıadrolyq soǵys oty tutanady, adamdar arasynda zorlyq-zombylyq kúrt kóbeıedi, máńgi ómir súrýge talpynys jasalady, qoqys saldarynan aýa rekordty mólsherde lastanady, 4 mlrd-qa jýyq adam sýsyz qalady.
Adamzat tarıhynan habardar jasandy ıntellektiden mundaı aýyr áńgime estý álbette úreıdi ushyrady. Qoryta kele ol: «Adam balasy ózin-ózi tyǵyryqqa tireıdi», deıdi. Aınalyp kelgende alapat qaýiptiń bárine adamnyń ózi kináli eken. Senbeı kórińiz…
Jany jabyrqaǵan bala japadan-jalǵyz. Jasandy ıntellektiniń áńgimesine uıyǵan. Munyń ózi adam adamnan alshaqtap bara jatqanyn anyq ańǵartqandaı. Bir-birimen tildesýden qalǵan kisi tabıǵatynda da ózgeristiń bary ras.
Qazaq dalasyndaǵy ashtyq qasireti kelesi bólimge arqaý boldy. Ashtyq saldary, qasiretti kimderdiń uıymdastyrǵany, bári kórkemsóz, óleń, ánmen jetkizildi. Semeı dalasynyń tragedııasy da áserli baıandaldy. Múgedek, adamı genetıkadan jartylaı ajyraǵan eldiń zaryn estitti.
Keshtiń arnaıy qonaǵy bolǵan Semeı polıgonynyń zardabyn tartqan jandardyń biri qylqalam sheberi Káripbek Kúıikov sahnaǵa shyǵyp, shyǵarmashylyq ujymǵa rızashylyǵyn bildirdi.
– Ras, adamzat balasy úlken tragedııanyń az-aq aldynda tur. Sony aıtatyn – osyndaı azamattar, daryndy ul-qyzdar. Sizderge óner súıetin júregi oıaý halyq qulaq asady. Sizderge shyǵarmashylyq tabys tileımin! – dedi Káripbek Kúıikov.
Keshtiń mazmuny sý tapshylyǵy, aýanyń lastanýy, ózen-kóldiń, teńizdiń tartylýy, jahandyq jylyný, jer qyrtystary men aýa qabatynyń zaqymdanýy, jerasty baılyǵy úshin bolyp jatqan qantógisterdiń saldary sekildi máselelermen órbidi.
«Tauelsiz» ART jobasynyń bastalǵanyna bes jyl boldy, eldegi birneshe qalaǵa baryp keldi. Joba jetekshisi Rýslan Jubanysh «Ekologııa – osy kúngi eń ózekti problema» ekenin aıtady.
– Bes jyl boıy el aýmaǵynda osyndaı kesh ótkize júrip, bılikten ıa bolmasa baılardan qarjy alyp kórgen joqpyz. Jer sharynyń taǵdyryna alańdaıtyn halyqaralyq uıymdarmen tikeleı jumys isteımiz. Mysaly, «Internews» halyqaralyq uıymynan grant aldyq. Frıdrıh Ebert atyndaǵy Germanııa qorymen de qarym-qatynas ornattyq. Endi Aqtaý men Shymkentke barýdy josparlap otyrmyz. Qorytyndy kesh Astanada ótedi. Ujymda otyzǵa jýyq adam bar. Taqyrypqa sáıkes keletin óleńderdi, ánderdi avtordyń ruqsatymen alamyz. Arnaıy tapsyryspen jazdyratyn kezder de bolady, – deıdi Rýslan Jubanysh.
Qaraǵandy oblysy
